Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Co obejmuje służebność osobista mieszkania?

Marek Gola • Opublikowane: 27-02-2017

Mama aktem darowizny przekazała mi dom, ustanawiając na rzecz mojego brata służebność osobistą polegającą na prawie dożywotniego zamieszkiwania. W akcie notarialnym zapisane jest, że roczna wartość służebności ustanowiona została na kwotę 2400 zł, co daje skapitalizowaną wartość tej służebności w kwocie 24000 zł. Korzyści i ciężary związane z przedmiotem niniejszej umowy przechodzą na obdarowaną. Mój brat nie dokłada się do żadnych rachunków i twierdzi, że ja mam obowiązek go utrzymywać, łącznie z wyżywieniem. Proszę o wyjaśnienie tej sytuacji, jaki jest faktycznie zakres tej służebności?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Podstawę prawną opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.).

W pierwszej kolejności należałoby ustalić na podstawie treści aktu notarialnego, jaki jest zakres ograniczonego prawa rzeczowego w postaci służebności osobistej. Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista), tj. nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).

Stosownie do treści art. 298 K.c. – zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych.

Służebność osobista wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego. Służebności osobiste są niezbywalne. Nie można również przenieść uprawnienia do ich wykonywania.

Mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci małoletnie. Inne osoby może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez niego utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. Dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać w mieszkaniu także po uzyskaniu pełnoletniości. Można się umówić, że po śmierci uprawnionego służebność mieszkania przysługiwać będzie jego dzieciom, rodzicom i małżonkowi.

Jak wskazuje się w doktrynie, „zakres i sposób wykonywania służebności osobistej określa przede wszystkim umowa stron, a dopiero w braku postanowień umowy stosuje się kryterium osobistych potrzeb uprawnionego, wynikających z rodzaju służebności, zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych, które w warunkach wiejskich odgrywają dużą rolę, zwłaszcza przy wykonywaniu służebności mieszkania i innych służebności o charakterze przeważnie alimentacyjnym, na rzecz starszych wiekiem rolników. Kryteria te są zmienne i zależne od okoliczności faktycznych występujących w sprawie”*.

Innymi słowy, to Pani mama oraz Pani podpisując akt notarialny ustaliłyście zakres służebności osobistej i poza ten zakres nie ma Pani obowiązku wychodzić. Jeżeli np. na rzecz brata ustanowiono jedynie prawo do zamieszkiwania, ale nie ma mowy o nieodpłatnym zamieszkiwaniu, to na pewno nie może być mowy o konieczności jego utrzymania ani pod kątem jego zamieszkania (media, ogrzewanie domu itp.), ani tym bardziej pod kątem wyżywienia.

Mniemam, że Pani brat w sposób bezkrytyczny podchodzi do treści ograniczonego prawa rzeczowego, tj. uważa, że on nie jest do niczego zobowiązany, a Pani powinna zapewnić mu wszystkie wygody życia. Taka sytuacja nie ma prawa bytu, o ile nie jest przewidziana zakresem służebności osobistej. Zasadnym jest zatem przeanalizowanie aktu notarialnego i dokładne ustalenie zakresu tego prawa. Co nie jest opisane w akcie notarialnym, to nie jest objęte Pani obowiązkiem względem brata.

* Rudnicki Stanisław, Najnowsze wydanie: Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Warszawa 2007 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie VIII) ss. 584

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »

Podobne materiały

Co w zamian za rezygnację ze służebności osobistej mieszkania?

Mam służebność mieszkania w domu wielorodzinnym (obecnie pozostałe mieszkania są puste). Otrzymałam informację, że właściciel chce sprzedać dom...

 

Ustanowienie służebności mieszkania dla konkubenta

Mieszkam w mieszkaniu będącym własnością mojej konkubiny. Chciałbym ustanowić w tym mieszkaniu – za jej zgodą – nieodpłatną...

 

Sprzedaż nieruchomości ze służebnością

Sprzedaż nieruchomości ze służebnością

Rodzice darowali swojej córce nieruchomość z wpisem o dożywotnej służebności. Tata zmarł, a mama cierpi na chorobę Alzheimera. Córka chce...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »