Jeśli przez Twoją działkę przebiega linia energetyczna lub stoi słup, masz prawo domagać się od przedsiębiorstwa przesyłowego ustanowienia służebności przesyłu oraz wynagrodzenia za korzystanie z gruntu. W wielu przypadkach przysługuje również odszkodowanie za lata wcześniejsze, gdy zakład energetyczny korzystał z nieruchomości bez umowy. Nawet jeśli służebność została już zasiedziana, właścicielowi nadal może należeć się wynagrodzenie. Warto znać swoje prawa i nie godzić się na bezpłatne zajmowanie działki przez lata.
Czy możemy starać się o przesunięcie słupa?
• Data: 2026-04-22 • Autor: Marek Gola
Moi rodzice mają dom na dużej działce. Nad domem przebiega linia energetyczna, a w ogródku stoi słup. Linia energetyczna miała być przebudowana już 25 lat temu, jednak wciąż trwa nieruszona. Czy rodzice mogą domagać się od zakładu energetycznego przesunięcia słupa i linii? Chcemy rozbudować dom. Czy należy im się jakieś odszkodowanie?
Ustanowienie służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego
Z treści Pani pytania wynika, że przez nieruchomość Pani rodziców przebiega linia energetyczna. Nadto na działce posadowiony jest słup wysokiego napięcia. Mimo licznych zapowiedzi do chwili obecnej nie doszło do przebudowy domu.
Jako że nie wskazuje Pani na stan swojej wiedzy w zakresie przysługujących Pani rodzicom praw, pozwoli Pani, iż w pierwszej kolejności wskażę na przepisy prawa regulujące służebność przesyłu, a następnie przejdę do orzecznictwa i poglądów literatury odniesieniu do Pani problemu.
Na wstępie pragnę wskazać, że podstawą niniejsze odpowiedzi będą przepisy Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.) dotyczące służebności gruntowych, a w szczególnie służebności przesyłu. Regulacje dotyczące służebności gruntowych znajdują się w art. 285 – 295 K.c..
Natomiast dotyczące służebności przesyłu w art. 3051–3054 K.c.
Na zadane przez Panią pytanie prawne należy udzielić odpowiedzi twierdzącej, tj. Pani rodzice mogą starać się o ustanowienie służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego, którym w tym wypadku będzie odpowiednio zakład energetyczny.
W pierwszej kolejności należy wystąpić w przedmiotowej sprawie do przedsiębiorstwa przesyłowego z ofertą zawarcia umowy o ustanowieniu służebności przesyłu. W związku z tym linia przesyłowa przebiegająca przez nieruchomość zostałaby usankcjonowana poprzez stosowną umowę, natomiast przedsiębiorstwo winno opłacać odpowiednie, ustalone przez strony wynagrodzenie.
Można takim pismem objąć również żądanie zapłaty stosownego odszkodowania za poprzedzający zawarcie umowy okres bezumownego korzystania z państwa nieruchomości.
Odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorstwo energetyczne
Odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowi równowartość miesięcznego czynszu pomnożonego przez ilość miesięcy, za które Pani rodzice będą żądać odszkodowania, jednak nie dalej niż za okres 10 lat, w związku z przedawnieniem roszczenia.
Podstawę powyższego znajdziemy w art. 3051 K.c., który stanowi, że „nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu)”.
Natomiast urządzeniami, o których mowa w art. 49 § 1 K.c., będą urządzenia służące do: doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa.
Linia przesyłowa energii elektrycznej stanowi urządzenie służące do przesyłu energii elektrycznej, nie należy do części składowych nieruchomości i wchodzi w skład poszczególnych przedsiębiorstw przesyłowych.
Tym samym w niniejszym przypadku zostały spełnione wszelkie przesłanki do żądania przez Państwa ustanowienia służebności za odpowiednim wynagrodzeniem.
Brak zgody przedsiębiorstwa energetycznego na zawarcie umowy o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem
Jednakże jeżeli brak będzie zgody którejkolwiek ze stron na zawarcie powyższej umowy, każda ze stron może żądać ustanowienia przez sąd służebności za odpowiednim wynagrodzeniem. Stanowi o tym art. 3052 § 1 i 2 K.c.:
„§1. Jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem.
§ 2. Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu”.
Zatem Pani rodzice mogą się zwrócić również do sądu z wnioskiem o ustanowienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem, równocześnie żądając odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
Zasiedzenie służebności przez przedsiębiorstwo energetyczne
Pewnym zagrożeniem dla roszczenia Pani rodziców może być instytucja zasiedzenia służebności, istnieje taka możliwość na mocy art. 292 K.c., który stanowi, że „służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio”.
W przedmiotowej sprawie takie zasiedzenie byłoby możliwe w sytuacji, gdyby korzystanie z urządzenia (linii) trwało nieprzerwanie przez 30 lat, w związku z wybudowaniem linii bez zgody właściciela. W chwili budowy przedsiębiorstwo przesyłowe było w złej wierze, co powoduje wydłużenie terminu potrzebnego do zasiedzenia do lat 30.
Linie przesyłowe zgodnie z aktualnym orzecznictwem Sądu Najwyższego są trwałymi i widocznymi urządzeniami (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt I CSK 157/11). Dla nabycia przez zasiedzenie służebności przesyłu (art. 292 K.c. w zw. z art. 3054 K.c.) nie jest niezbędne, by widoczne elementy trwałego urządzenia, będącego przedmiotem korzystania przez przedsiębiorcę przesyłowego, znajdowały się na nieruchomości, którą obciążać ma ta służebność.
Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II CSK 119/06.
Ewentualne stwierdzenie zasiedzenia polegałoby właśnie na powstaniu służebności przesyłu z mocy prawa. Taka służebność powoduje, iż przedsiębiorstwo przesyłowe jest uprawnione do korzystania z przedmiotowej linii z mocy samego prawa, oczywiście po stwierdzeniu powyższego postanowieniem sądu.
Wynagrodzenie za korzystanie ze służebności za okres poprzedzający zasiedzenie
Oczywiście również w tej sytuacji będzie przysługiwać Pani rodzicom wynagrodzenie za korzystanie ze służebności, a za okres wcześniejsze, tzn. przed ustanowieniem ewentualnej służebności odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
Nadto, jak wskazałem wyżej, na dzień dzisiejszy również przysługuje takie odszkodowanie, natomiast w jakiej wysokości, to już zależy od okoliczności faktycznych, a przede wszystkim od rodzaju nieruchomości, na których oww słupy się znajdują, stosownie do wartości nieruchomości.
Proszę również mieć na uwadze, że ustanowiona służebność powinna w możliwie najmniejszym stopniu stanowić uciążliwość dla nieruchomości obciążonej. Zatem możliwe jest również po jej ustanowieniu wystąpienie na drogę postępowania sądowego w celu zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności. Realizacji tej zasady służy art. 291 K.c., który dotyczy zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności gruntowej z ważnej potrzeby gospodarczej po stronie nieruchomości obciążonej, na żądanie jej właściciela. Powyższa norma prawna poprzez treść art. 3054 K.c. ma także odpowiednie zastosowanie do służebności przesyłu.
Art. 291 K.c. stanowi: „jeżeli po ustanowieniu służebności gruntowej powstanie ważna potrzeba gospodarcza, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać za wynagrodzeniem zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności, chyba że żądana zmiana przyniosłaby niewspółmierny uszczerbek nieruchomości władnącej”.
Takie roszczenie jest dopuszczalne dopiero, gdy służebność powstała w drodze czynności prawnej lub w wyniku orzeczenia (postanowienia) sądu,
Art. 3054 K.c. stanowi, że „do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych”.
Należy również pamiętać, iż nawet gdyby sąd na mocy wyroku ustanowił służebność lub też stwierdził, że została ona zasiedziana, to w takiej sytuacji należy się wynagrodzenie dla właściciela nieruchomości za ustanowienie służebności na jego nieruchomości.
Należy zwrócić uwagę, że od momentu ustanowienia służebności wyłączona będzie możliwość dochodzenia odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości natomiast będzie powódce należne wynagrodzenie za ustanowienie na jej nieruchomości służebność.
Reasumując, możecie Państwo podejmować wobec przedsiębiorstw przesyłowych – operatorów wskazane powyżej działania, oczywiście warto rozpocząć od złożenia wniosku (oferty) zawarcia stosownego porozumienia w celu ustanowienia służebności, natomiast dopiero w sytuacji niepowodzenia tego kroku będzie można zdecydować się na skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego.
Przykłady
W małej miejscowości pod Bydgoszczą pani Elżbieta postanowiła sprzedać część swojej działki rekreacyjnej. Zainteresowany kupiec chciał postawić tam dom letniskowy, jednak po wizycie geodety okazało się, że przez środek gruntu przebiega stara linia energetyczna, a na samym środku działki stoi betonowy słup. Sytuacja była o tyle frustrująca, że od ponad 20 lat pani Elżbieta słyszała zapewnienia od zakładu energetycznego, że linia zostanie przebudowana, co nigdy nie nastąpiło. Finalnie sprzedaż nie doszła do skutku, a kobieta wystąpiła z żądaniem ustanowienia służebności przesyłu i uzyskała sądowe wynagrodzenie oraz częściowe odszkodowanie za bezumowne korzystanie z gruntu.
Pan Marian, właściciel siedliska na Mazurach, chciał rozbudować stary dom po rodzicach. Niestety, okazało się, że planowana dobudowa koliduje z linią energetyczną średniego napięcia biegnącą tuż nad dachem. Gdy zwrócił się do operatora energetycznego z prośbą o przesunięcie linii i słupa, usłyszał, że nie mają obowiązku tego robić, bo korzystają z „praw nabytych”. Dopiero po konsultacji prawnej pan Marian wystąpił z wnioskiem o ustanowienie służebności i zaproponował przesunięcie urządzenia na mniej uciążliwą część działki. Ostatecznie, dzięki porozumieniu i przedstawieniu planów budowlanych, udało się osiągnąć kompromis — linia została przesunięta, a pan Marian zapłacił jedynie za część prac związanych z demontażem starego słupa.
W centrum podwarszawskiej wsi pani Teresa dowiedziała się od sąsiada, że ten otrzymał odszkodowanie za to, że przez jego działkę przechodzi rura gazowa. Uświadomiło jej to, że przez jej własny grunt od lat biegnie linia energetyczna, a zakład energetyczny nigdy nie płacił jej żadnych pieniędzy. Z pomocą wnuka odnalazła mapy, dokumenty i stare zdjęcia satelitarne. Okazało się, że linia istnieje co najmniej od 1996 roku, a więc nie ma już możliwości żądać pełnego odszkodowania za cały okres. Mimo to pani Teresa wystąpiła o odszkodowanie za ostatnie 10 lat i sąd przyznał jej jednorazową kwotę jako rekompensatę za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
Podsumowanie
Oferta porad prawnych
Potrzebujesz pomocy w sprawie linii energetycznej lub słupa na działce? Skonsultuj swoją sytuację z prawnikiem bez wychodzenia z domu. Oferujemy szybkie i rzetelne porady prawne online — wystarczy opisać problem, a my przeanalizujemy Twoją sprawę i wskażemy najlepsze rozwiązanie. Sprawdź, jakie masz prawa i czy należy Ci się odszkodowanie.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt I CSK 157/11
3. Postanowienie Sąd Najwyższy z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II CSK 119/06
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Marek Gola
Radca prawny, doktorant w Katedrze Prawa Karnego Procesowego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego, zdał aplikację radcowską w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Katowicach. Specjalizuje się w szczególności w prawie karnym materialnym i procesowym, bliskie jest mu też prawo pracy, prawo rodzinne oraz prawo handlowe. Udzielił już ponad 2000 porad prawnych, pomagając osobom pokrzywdzonym przez nieuczciwych pracodawców, a także tym, w których życie (nie zawsze słusznie) wtargnęła policja i prokuratura.
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
Polecamy
- Zmuszenie gminy do przygotowania drogi dojazdowej do działki budowlanej
- Czy muszę wyrazić zgodę na przeprowadzenie kabla na mojej ziemi?
- Przesunięcie słupa elektrycznego na koszt zakładu energetycznego
- Przesunięcie słupa do granicy działki a pokrycie kosztów przez energetykę
- Linie średniego napięcia na posesji
- Minimalna szerokość drogi dojazdowej - 3 m czy 5 m?
Popularne w dziale
Zadaj pytanie »
- Jakie ryzyko wiąże się z przyłączeniem sąsiada do wodociągu na mojej działce?
- Wynagrodzenie za światłowód przechodzący przez działkę
- Czy muszę wyrazić zgodę na przeprowadzenie kabla na mojej ziemi?
- Słup elektryczny od ponad 30 lat na działce, czy wystąpić o zapłatę?
- Wycinka drzew pod liniami energetycznymi a odszkodowanie
- Żądanie przesunięcia rur na działce
