Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością przesyłu?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czynna podziemna linia energetyczna w pobliżu domu

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 23-12-2016

Przez moją działkę przebiega podziemna linia energetyczna, która miała być nieczynna, ale okazało się, że jest jednak czynna. Linia ta przebiega 1 m od domu na głębokości 1 m i na długości 70 m. Czy mogę uznać to urządzenie za służebność gruntową i żądać opłaty za najem mojej nieruchomości?

Izabela Nowacka-Marzeion

»Wybrane opinie klientów

Odpowiedź wyczerpująca i fachowa.
Joanna
Szybko i rzeczowo. Niestety odpowiedź potwierdziła moje przypuszczenie że sprawa jest przegrana.
Marek, 38 lat
Dobre opinie i szybka wyczerpująca odpowiedź
Leszek, 58 lat, maszynista chłodniczy
Konkretna i wyczerpująca odpowiedź. Jestem zadowolona z porady prawnej.
Grażyna
Bardzo dziękuję za uzyskaną poradę, szybko, sprawnie bardzo pomocnie, na temat , wyczerpującą. Doskonała odpowiedź Polecam wszystkim
Marta, prawnik, 63 lata

Wszystko zależy od tego, czy przedsiębiorstwo przesyłowe – energetyczne posiada jakikolwiek tytuł prawny do nieruchomości, ustanowioną służebność przesyłu, czy inny tytuł do korzystania z nieruchomości w postaci przesyłu energii. Jeśli posiada – Pana roszczenia są bezpodstawne.

Nadto należałoby sprawdzić, od ilu lat ten kabel jest wkopany, bo być może przedsiębiorstwo nabyło służebność przez zasiedzenie.

Prawo nie musi wynikać z ustanowionej służebności. Może to być wywłaszczenie administracyjne.

Stosownie do art. 119 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. 2004 r. Nr 261, poz. 2603; dalej jako „u.g.n.”) decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości powinna zawierać elementy wskazane w art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj.: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi.

Dodatkowo art. 119 ust. 1 u.g.n. wskazuje, iż decyzja o wywłaszczeniu powinna również zawierać:

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

1) ustalenie, na jakie cele nieruchomość jest wywłaszczana;

2) określenie przedmiotu wywłaszczenia przez podanie oznaczenia nieruchomości według księgi wieczystej lub zbioru dokumentów oraz według katastru nieruchomości;

3) określenie praw podlegających wywłaszczeniu;

4) wskazanie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości;

5) wskazanie osoby, której przysługują ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomości;

6) zobowiązanie do zapewnienia lokali zamiennych na rzecz najemców wywłaszczonych lokali;

7) ustalenie wysokości odszkodowania.

Elementy decyzji wywłaszczeniowej zostały wyliczone w art. 119 ust. 1 u.g.n. enumeratywnie, co oznacza, iż decyzja taka nie może zawierać postanowień, które nie zostały uwzględnione w tym przepisie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 16 lutego 2004 r., II SA/Wr 32/2001, Wspólnota 2005/1 str. 45).

Stosownie do art. 119 ust. 1 pkt 1 u.g.n. decyzja o wywłaszczeniu musi zawierać ustalenie, na jakie cele nieruchomość jest wywłaszczona. Ustalenie tego celu musi być konkretne, gdyż z jednej strony art. 136 ust. 1 u.g.n. wyraża podstawową regułę, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu; z drugiej zaś art. 137 ust. 1 u.g.n. precyzuje, kiedy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Późniejsza zmiana tego celu lub określenie go przy użyciu zwrotów o charakterze ogólnym, przez co możliwe byłoby dowolne jego rozumienie, nie jest dopuszczalne. O tym, czy nieruchomość stała się zbędna, decyduje cel, na który została wywłaszczona i to cel rozumiany bardzo ściśle (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2000 r., I SA 1650/99, nie publ.).

Zawarty w art. 119 ust. 1 pkt 2 u.g.n. obowiązek określenia przedmiotu wywłaszczenia należy powiązać z wymogami, jakie ustawodawca stawia wnioskowi o wywłaszczenie, który winien zawierać m.in. określenie nieruchomości, jej powierzchnię, dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości i stan jej zagospodarowania, a nadto mapę z rejestrem nieruchomości objętych wnioskiem o wywłaszczenie lub mapę z podziałem i rejestrem nieruchomości oraz decyzję zatwierdzającą ten podział (art. 116 ust. 1 pkt 1, 3, 4 i ust. 2 pkt 3 u.g.n.). Spełnienie tych wymagań służy dokładnemu określeniu przedmiotu wywłaszczenia (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 lutego 2003 r., I SA 2324/02, nie publ.).

Zgodnie z art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o u.g.n. wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Oznacza to, iż organ państwa, mocą władczej ingerencji doprowadza do skutku cywilnoprawnego w postaci pozbawienia lub ograniczenia prawa rzeczowego do nieruchomości.

Prawami rzeczowymi, które mogą podlegać wywłaszczeniu są: prawo własności, użytkowanie wieczyste oraz ograniczone prawa rzeczowe, tj.: użytkowanie, służebność, własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego oraz prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej.

Ustanowienie służebności przesyłu zawsze ma tę samą treść. Będzie Pan zobowiązany do udostępnienia zakładowi energetycznemu wstępu na grunt w celu remontu, konserwacji czy usuwania awarii.

W świetle art. 305¹ i 305² Kodeksu cywilnego (K.c.) nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu). Jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem. Jeżeli przedsiębiorca zaś odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.

Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu ustala sąd, z reguły przy pomocy biegłego, kierując się rodzajem urządzeń i związanym z nim sposobem korzystania z nieruchomości przez uprawnionego oraz wpływem, jaki mają te urządzania na ograniczenie wykonywania prawa własności nieruchomości. Wynagrodzenie to co do zasady powinno mieć charakter świadczenia jednorazowego, choć dopuszcza się również postać świadczeń okresowych. Nie ma żadnych ustawowych wskazówek, jak określić wysokość tego wynagrodzenia. Wydaje się, że można tu per analogiam sięgnąć do niektórych wypowiedzi doktryny dotyczących wynagrodzenia należnego właścicielowi nieruchomości obciążonej za ustanowienie służebności drogi koniecznej. Generalnie wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności przesyłu powinno być ustalone na podstawie cen rynkowych, a jako kryteria pomocnicze należy wziąć pod uwagę: zwiększenie wartości przedsiębiorstwa, którego składnikiem stała się służebność (zob. art. 551 pkt 3 K.c.), ewentualne obniżenie wartości nieruchomości obciążonej, straty poniesione przez właściciela nieruchomości obciążonej, np. w postaci utraty pożytków z zajętego pod urządzenia przesyłowe pasa gruntu. Wysokość tego wynagrodzenia powinien ustalać każdorazowo biegły sądowy (zob. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2001 r., I SA 834/00, opubl. Legalis). Sąd, ustanawiając służebność przesyłu, orzeka o tym wynagrodzeniu z urzędu, niezależnie od wniosku właściciela nieruchomości służebnej, chyba że uprawniony zrzekł się wynagrodzenia. Roszczenie o wynagrodzenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia ustanowienia służebności (art. 118 K.c.). Jeżeli ustanowienie służebności nastąpiło w orzeczeniu sądowym, termin biegnie od daty uprawomocnienia się tego orzeczenia (Komentarz do prawa cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. G. Rudnicki, wydani 9, Warszawa 2008 r., Lexis Nexis, str. 571 oraz Komentarz do art. 305² kodeksu cywilnego (Dz.U.64.16.93), [w:] A. Kidyba (red.), K.A. Dadańska, T.A. Filipiak, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe, LEX, 2009).

Kwota ta zależy od powierzchni zajętej przez przedsiębiorstwo oraz wartości prawa własności – ceny rynkowej gruntu.

Ustalenie ceny – ze względu na zasadę swobody umów – generalnie powinno być sprawą stron umowy i następować za ich zgodą. Istnieją jednak od tej zasady wyjątki. Przykładowo można wskazać na przypadek ustalenia ceny mającej na celu obejście prawa (art. 58 § 1 K.c.), wyzysku (art. 388 K.c.) lub ukrycia innej czynności prawnej (art. 83 § 1 K.c.).

Z uwagi na brzmienie art. 3051 K.c., w którym mowa jest o możliwości obciążenia służebnością przesyłu nieruchomości, pojawiły się opinie, że służebność ta może obciążać jedynie własność nieruchomości.

Warto odwołać się w tym miejscu do orzecznictwa oraz literatury dotyczących służebności gruntowych. Definiujący je przepis art. 285 § 1 K.c. również bowiem głosi, że taką służebnością można obciążyć nieruchomość.

Wynagrodzenie z tytułu ustanowienia służebności przesyłu jest ceną za prawo korzystania z nieruchomości obciążonej, a nie odszkodowaniem. Może ono mieć charakter świadczenia pieniężnego lub świadczenia w naturze – w obu przypadkach także okresowego.

W postanowieniach z dnia 17 stycznia 1974 r. (III CRN 316/73) i z 15 października 2008 r. (I CSK 135/2208) Sąd Najwyższy uznał, że dopuszczalne jest ustanowienie służebności drogi koniecznej na prawie użytkowania wieczystego. Rozstrzygając w powyższy sposób, Sąd zastosował do użytkowania wieczystego w drodze analogii przepisy dotyczące własności, a także uznał, że wyrażone w art. 233 K.c. uprawnienie do rozporządzania swoim prawem przez użytkownika wieczystego obejmuje także prawo obciążenia przez niego użytkowania wieczystego. Ponieważ na mocy art. 3054 K.c., do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych, przyjmuje się, że wspomniane orzecznictwo rozstrzygnęło również kwestię możliwości ustanawiania przez użytkownika wieczystego służebności przesyłu. Pamiętać jednak należy, że użytkownik wieczysty ma prawo obciążyć służebnością przesyłu wyłącznie prawo użytkowania wieczystego, którego jest dysponentem, nie zaś nieruchomość (tę może obciążyć właściciel). Kodeks cywilny stanowi, że w przypadku wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego wygasają również ustanowione na nim obciążenia (w tym również służebność przesyłu).

Oblicza się je wg wzoru.

W = Cśr x Ui

gdzie: W – wartość 1 m2 nieruchomości wycenianej

Cśr – średnia rynkowa cena transakcyjna 1 m2 gruntu nieruchomości wyprowadzona ze zbioru reprezentatywnego

Ui – współczynnik odzwierciedlający ocenę nieruchomości w aspekcie cech rynkowych

Współczynnik korygujący Ui odzwierciedla ocenę nieruchomości w aspekcie cech rynkowych innych nieruchomości, wymaga uprzedniego ustalenia wartości sumy współczynników korygujących Ud i Ug. Służy temu następujący wzór:

Ud = Cmin/Cśr

Ug = Cmax/Cśr

gdzie: Cmin – cena minimalna 1 m2 gruntu nieruchomości w transakcjach ze zbioru

Cmax – cena maksymalna 1 m2 gruntu nieruchomości w transakcjach ze zbioru

Ud – granica dolna sumy współczynników korygujących

Ug – granica górna sumy współczynników korygujących

Uwzględniając uzyskane wartości Ud i Ug, wylicza się następnie wartości poszczególnych czynników Ui, tj. U1, U2, U3 i U4. Suma wartości tych czterech współczynników korygujących daje nam współczynnik korygujący Ui używany następnie do wyliczenia wartości rynkowej 1 m2 nieruchomości wycenianej.

W – wartość rynkowa 1 m2 gruntu

SR = PG x WG x RD x WK

SJ = SR x 40 lat

w  którym:

SR – wynagrodzenie roczne z tytułu służebności

SJ – wynagrodzenie jednorazowe z tytułu ustanowienia bezterminowej służebności dla istniejącej infrastruktury

PG – powierzchnia gruntu, na której będzie ograniczona możliwość wykonywana prawa własności

WG – wartość jednostkowa m2 gruntu określona w podejściu porównawczym

RD  – rynkowa rentowność dzierżawy / najmu dla nieruchomości

WK – przyjmowana dla obiektów infrastruktury proporcja korzystania z gruntu objętego wykonywaniem służebności gruntowej

Jak widać potrzeba znajomości wielu czynników, aby obliczyć służebność.

W wyroku z dnia 14 listopada 2013 roku (II CSK 69/2013) Sąd Najwyższy orzekł o zakresie, w jakim przedsiębiorca odpowiada finansowo za ustanowioną na cudzej działce strefę ochronną dla urządzeń przesyłowych. Sąd uznał, że przedsiębiorcy, którzy korzystają z pasa ochronnego pod swoje urządzenia, zobowiązani będą do zapłaty nie tylko za część pasa ochronnego, z którego rzeczywiście korzystają, ale również za tę cześć, której właściciel nieruchomości faktycznie nie może zagospodarować.

Dodatkowo wstecz może Pan żądać odszkodowania za bezumowne korzystanie z gruntu – w wysokości czynszu, jaki otrzymałby Pan na wolnym rynku z tytułu najmu.

Czy Pana roszczenie ma podstawy, zależy od wielu czynników, w szczególności od czasu posiadania i korzystania przez zakład energetyczny z kabla na Pana działce. Zwykle takie sprawy kończą się zasiedzeniem służebności, bo linie budowane były w latach 50-tych, czasem 70-tych, wiec minął okres zasiedzenia. Wówczas także żądanie odszkodowania za bezumowne korzystanie nie znajduje uzasadnienia.

Jeśli kabel jest tam 30 lat, lub dłużej, przedsiębiorstwo przesyłowe nabędzie służebność przez zasiedzenie, a Pan nie wywalczy ani złotówki. Należy więc zacząć od pisma do firmy energetycznej i ustalenia, kiedy wkopano kabel i czy firma ma prawo do zajęcia gruntu na ten cel. Potem można rozważać ewentualną sprawę sądową o odszkodowanie czy ustanowienie służebności za odpłatnością. Pismo oczywiście możemy przygotować.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością przesyłu?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Kanalizacja burzowa na działce

Przez moją działkę przebiega kanalizacja burzowa wraz ze studnią rewizyjną. Nie mam żadnej umowy z miastem. Jakie przysługują mi prawa?

Czy właściciel może odmówić ustanowienia służebności przesyłu?

Jestem właścicielem działki. Zakład energetyczny ma przy niej umiejscowioną stację transformatorową i usilnie chce uzyskać służebność na kabel...

Żądanie ustanowienia służebności przesyłu

Co powinienem zrobić, aby uzyskać wynagrodzenie za służebność przesyłu? Od 2000 r. przedsiębiorcy teleinformatyczni korzystali z mojej posesji,...

Czy PGE może realizować projekt mimo sprzeciwu?

PGE planuje budowę linii elektrycznej wysokiego napięcia 110 w mojej okolicy. Według planów PGE linia przebiega przez moje posesje: 2 olbrzymie słupy...

Usunięcie stacji trafo z budynku

Planuję nabyć budynek, w którym RWE bezumownie ma stację trafo na parterze (jest ona w budynku, który jest własnością innej osoby). Czy mogę...

Słupy energetyczne na działce po dziadkach

W spadku po dziadkach otrzymałem działkę siedliskową z domem o powierzchni ok. 1 ha. Na działce znajdują się słupy niskiego napięcia. Słupy...

Bezumowne korzystanie z nieruchomości przez zakład energetyczny

Posiadam kilka działek rolnych niezabudowanych, nad którymi przebiegają linie i stoi kilka słupów. 3–4 lata temu chciałem, by zakład energetyczny...

Ciepłociąg pod nieruchomością a opłaty za przesył

W związku z prośbą właściciela podziemnego ciepłociągu o dostęp do biegnącego pod moją nieruchomością rur w celu remontu dowiedziałam...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »