Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Darowizna domu w zamian za służebność

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 09-12-2016

Kilka lat temu moja mama przepisała mojej siostrze w darowiźnie dom w zamian za służebność. W dokumencie określono, że mama ma zapewnioną bezpłatną i dożywotnią służebność. Kilka miesięcy temu relacje pomiędzy mamą a moją siostrą uległy pogorszeniu. Siostra wstawiła zamki w drzwiach, ograniczając mamie dostęp do wielu pomieszczeń oraz zażądała, aby mama zaczęła opłacać rachunki ze swojej emerytury. Czy w tym przypadku można coś zrobić? Moim zdaniem siostra przestała dotrzymywać swojej części umowy.

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

W mojej ocenie jedyną drogą dla osiągnięcia jakiekolwiek celu jest podjęcie działań zmierzających do odwołania darowizny. Podstawę prawną dla przedstawionego zagadnienia stanowią przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.).

Zgodnie bowiem z treścią art. 898 K.c.:

„§ 1. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.

§ 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu.”

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przez pojęcie rażącej niewdzięczności należy rozumieć tylko takie czynności obdarowanego (działania lub zaniechania), które są skierowane przeciwko darczyńcy z zamiarem nieprzyjaznym. Chodzi tu przede wszystkim o popełnienie przestępstwa przeciwko darczyńcy (zarówno przeciwko życiu, zdrowiu i czci, jak i przeciwko mieniu) oraz o naruszenie przez obdarowanego obowiązków wynikających ze stosunków osobistych łączących go z darczyńcą (np. odmowa udzielenia pomocy w czasie choroby mimo oczywistej możliwości). Znamion rażącej niewdzięczności nie wyczerpują z reguły czyny nieumyślne obdarowanego, a także drobne czyny nawet umyślne, ale niewykraczające w określonych środowiskach poza zwykłe konflikty życiowe (rodzinne).

O istnieniu lub nieistnieniu podstaw do odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności decydują w każdym wypadku konkretne okoliczności, rozważane na tle zwyczajów panujących w określonym środowisku społecznym.

Z użytego w art. 898 § 1 zwrotu, że dla odwołania darowizny czyn obdarowanego, kwalifikujący się jako rażąca niewdzięczność, ma być skierowany „względem” darczyńcy, wynika, że ustawodawca miał na względzie ochronę interesów darczyńcy. Przyjmuje się jednak, że przez taką regulację nie przesądził o tym, że czyn musi być skierowany bezpośrednio przeciwko osobie darczyńcy. Odwołanie darowizny może uzasadniać również niewłaściwe zachowanie się obdarowanego wobec osoby bliskiej darczyńcy, zwłaszcza w sytuacji, gdy obdarowany, kierując nieprzyjazne działania przeciwko osobie bliskiej darczyńcy, zamierza oddziałać pośrednio na darczyńcę. Może to mieć miejsce np. w razie znęcania się obdarowanego nad psychicznie chorym czy też kalekim dzieckiem darczyńcy albo nad znajdującym się w takim samym stanie jego małżonkiem. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 22 marca 2001 r., V CKN 1599/00, LexPolonica nr 356466 (Prok. i Pr. 2002, nr 5, poz. 40 – dodatek).

Nierealizowanie postanowień służebności stanowi bezwzględnie zachowanie naganne z punktu widzenia interesów darczyńcy.

Pani mama powinna złożyć oświadczenie o odwołaniu darowizny ze względu na rażącą niewdzięczność.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »

Podobne materiały

Przejęcie gospodarstwa rolnego obciążonego służebnością

W akcie notarialnym z 1994 r. jest zapis „w wykonaniu darczyńców ustanawia nieodpłatnie na nabytej nieruchomości na rzecz  dożywotnią...

 

Służebność dla konkubiny a podatki

Żyję w konkubinacie. Wspólnie z partnerem mamy mieszkanie (po 1/2) i prowadzimy wspólne gospodarstwo. Czy można na moją rzecz ustanowić...

 

Zawieranie niekorzystnych umów o media przez służebnika

Często się zdarza, że osoby starsze, nakłaniane przez nieuczciwych przedstawicieli firm, zawierają niepotrzebne i niekorzystnie umowy o media. Czy...

 

Czy muszę zostać z teściem i opiekować się nim?

Mój mąż zmarł 5 lat temu, mamy wspólną córkę (obecnie 7-letnią). Mąż miał zapisany dom i działkę w formie darowizny z dożywociem....

 

Umowa dożywocia a długi dożywotnika

Moja mama w drodze umowy dożywocia stała się właścicielką mieszkania swojego brata. Wujek jest człowiekiem samotnym, przed laty się rozwiódł...

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »