Kategoria: Służebność gruntowa

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością gruntową?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak pozbyć się służebności wpisanej do hipoteki działki?

Janusz Polanowski • Opublikowane: 05-05-2017

Chciałbym sprzedać działkę, w której hipotece wpisane jest: „służebności gruntowe przejazdu i przechodu na rzecz zakładów energetycznych na podstawie wniosku z dnia 4 lipca 1959 r. NR DZ KW XXX. Wpisano dnia 16 lipca 1959 r.”. Agent nieruchomości powiedział, że z tego powodu nie chce się podjąć sprzedaży działki. Jak pozbyć się tej służebności? Z kim rozmawiać i w jaki sposób to załatwić?

Janusz Polanowski

»Wybrane opinie klientów

Konkretna i wyczerpująca odpowiedź. Jestem zadowolona z porady prawnej.
Grażyna
Bardzo dziękuję za uzyskaną poradę, szybko, sprawnie bardzo pomocnie, na temat , wyczerpującą. Doskonała odpowiedź Polecam wszystkim
Marta, prawnik, 63 lata
Otrzymałam bardzo precyzyjną, fachowo przygotowaną poradę prawną. 
Anna, księgowa, 56 lat
Profesjonalna porada
Maria
Pierwszy kontakt jakiś czas temu, a teraz był kolejny kontakt i porada równie profesjonalna.
Zdzisław, 42 lata, technik mechanik

Przedstawiony opis sytuacji dotyczy dwóch zakresów tematycznych.

Pierwszym z nich jest fachowość (profesjonalizm) usług na wolnym rynku – w tym przypadku: dotyczącym pośrednictwa w zakresie obrotu nieruchomościami. Od podmiotu zawodowo zarobkującego na takiej działalności należy wymagać przynajmniej znajomości przepisów prawnych z zakresu własności oraz nieruchomości – chodzi (w pierwszej kolejności) o przepisy zawarte w dwóch ustawach: Kodeksie cywilnym (K.c.) oraz w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Z tym aspektem wiąże się także aspekt drugi (niżej przedstawiany szerzej) – w tym miejscu zaś proponuję Panu zastanowić się nad tym, czy warto korzystać z usług kogoś, kto „panikuje” wobec czegoś tak oczywistego i mającego tak szerokie zastosowanie jak służebność (art. 285 K.c.).

Drugi zakres tematyczny dotyczy służebności. Teraz podstawowe znaczenie mają przepisy Kodeksu cywilnego – zarówno dotyczące służebności gruntowych (art. 285 i następne K.c.), jak i służebności przesyłu (art. 3051 – art. 3054 K.c.); sam Kodeks cywilny obowiązuje (co do zasady) od początku 1965 r. Wskazane przez Pana oznaczenie sygnalizuje sytuację z okresu obowiązywania powojennego „Prawa rzeczowego”, w którym w ogóle nie było mowy o czymś takim jak „służebność przesyłu” – to określenie trafiło do K.c. stosunkowo niedawno, a i tak w przepisach o służebności przesyłu odsyła się do przepisów o służebnościach gruntowych (art. 285 i następne K.c.). Numer przez Pana przedstawiony jest zapewne „numerem dziennika ksiąg wieczystych” – proszę sprawdzić, czy służebność została ujawniona w księdze wieczystej; od dość dawna służebności wpisuje się w dziale III księgi wieczystej, zaś dział IV księgi wieczystej służy do ujawniania hipotek – czyli jednego z ograniczonych praw rzeczowych (wspomnianego w art. 244 K.c. oraz uregulowanego dokładniej w ustawie o księgach wieczystych i hipotece).

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Służebność przesyłu (art. 3051 i następne K.c.) ma zastosowanie w przypadku instalacji lub urządzeń, których właścicielem jest określone przedsiębiorstwo (art. 49 K.c.), zaś w innych sytuacjach (np. dotyczących przyłączy lub zwiększania użyteczności nieruchomości) ma zastosowanie służebność gruntowa (art. 285 i następne K.c.). Dawniej (przed wprowadzeniem w życie przepisów o służebności przesyłu) także w związku z instalacjami przedsiębiorstw stosowano służebność gruntową. Każdego rodzaju służebność zalicza się do ograniczonych praw rzeczowych (art. 244 i następne K.c.) – zwanych też „prawami na rzeczy cudzej”, ponieważ uprawnienie do wykonywania takiego prawa stanowi ograniczenie uprawnień właścicielskich, wskazanych w ustawowym określeniu własności, czyli w treści artykułu 140 K.c.: „W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą”. Zarys konstrukcji prawnej służebności gruntowej określono w artykule 285 K.c., który brzmi:

„§ 1. Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).

§ 2. Służebność gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej lub jej oznaczonej części.”

Jeżeli służebność (czy to służebność gruntowa, czy to służebność przesyłu) jest wykonywana albo nie wygasła (bo upłynęło za mało czasu, by służebność wygasła), to w grę może wchodzić odpłatnie: zmiana sposobu wykonywania służebności (art. 291 K.c.), albo zniesienie służebności (art. 294 K.c.); niekiedy można żądać nieodpłatnego zniesienia służebności (art. 295 K.c.). Jeżeli służebność wygasła, to może wchodzić w grę stwierdzenie przez sąd jej wygaśnięcia. Proszę zwrócić uwagę na treść artykułu 293 K.c.:

„§ 1. Służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.

§ 2. Jeżeli treść służebności gruntowej polega na obowiązku nieczynienia, przepis powyższy stosuje się tylko wtedy, gdy na nieruchomości obciążonej istnieje od lat dziesięciu stan rzeczy sprzeczny z treścią służebności.”

Odnośnie do określenia – cytuję: „służebności gruntowe przejazdu i przechodu na rzecz zakładów energetycznych…”: Prawdopodobnie we własnym zakresie (samodzielnie lub przy pomocy innej osoby) jest Pan w stanie sprawdzić, czy chodzi o sytuację właściwą służebności przesyłu, czy też służebności gruntowej (a może jednej i drugiej). Jeżeli przez Pańską nieruchomość (art. 46 K.c.) przebiega linia energetyczna (wraz z ewentualnymi innymi urządzeniami), to mamy do czynienia z sytuacją typową dla służebności przesyłu. Jeśli zaś Pańska nieruchomość może służyć wyłącznie do przemieszczania się (np. z drogi publicznej) do nieruchomości przedsiębiorstwa energetycznego (np. na działkę gruntową z transformatorem lub innymi urządzeniami), to chodzi o sytuację właściwą służebności gruntowej (art. 285 i następne K.c.), nie tylko w przypadku służebności drogi koniecznej (art. 145 K.c.). Takie ustalenia powinny pomóc w podejmowaniu dalszych decyzji – w tym (być może z zakresu rozliczeń) służebności mogą wiązać się z odpłatnością na rzecz właściciela nieruchomości obciążonej.

Trzeba ustalić, kto (zapewne jakieś przedsiębiorstwo) jest następcą prawnym ówczesnego Zakładu Energetycznego. Prawdopodobnie udałoby się to ustalić w działającym na danym terenie przedsiębiorstwie energetycznym; proponuję unikać wdawania się w szczegółu na wstępnym etapie ustaleń – przyjdzie na to czas później (zwłaszcza po uzyskaniu kontaktu z osobami o odpowiednich kompetencjach decyzyjnych). Jeżeli korzystanie z Pańskiej nieruchomości straciło zupełnie znaczenie dla przedsiębiorstwa energetycznego, to być może bez problemu uda się umówić termin podpisania przez przedstawiciela przedsiębiorstwa oświadczenia (w formie aktu notarialnego) o rezygnacji ze służebności. W przeciwnym razie w grę może wchodzić droga sądowa – proponowałbym zacząć od zawezwania do próby ugodowej (także z uwagi na niską opłatą sądową).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością gruntową?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »