Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Kredyty osoby z wpisaną służebnością osobistą

Janusz Polanowski • Opublikowane: 02-02-2018

Jestem właścicielem domu z wpisaną służebnością osobistą dożywotniego mieszkania na rzecz mojej mamy – jest to parter budynku. Dom dostałem w darowiźnie od ojca, który był jego jedynym właścicielem. Mama ma 70 lat i intelektualnie trochę odbiega już od normy. Niestety ostatnio się okazało, że wpadła w spiralę kredytową. Wciskano jej po prostu kredyty, z których każdy następny powiększał się o prowizję, a ta wynosiła ponad 120% kredytu. Ma ich chyba z 20 na łączną sumę ok. 140 tys. zł. Powiedziała mi o tym, jak w końcu odmówili kolejnego i nie mogła spłacać rat. To za duży dług, żebym jej pomógł. Ona posiada tylko ok. 1500 zł emerytury, nie wiem, jak mogli w ogóle udzielać jej takich kredytów, skoro nie była wypłacalna. Nie posiada żadnych nieruchomości poza telewizorem i paroma szafkami. Nie wiem, jak w tej sytuacji jej pomóc, jest załamana, ja zresztą też. Obawiam się też, że jak w końcu przyjdzie komornik, to będzie próbował zajmować moje rzeczy w reszcie domu. Co można zrobić w tej sytuacji?

Janusz Polanowski

»Wybrane opinie klientów

Odpowiedź wyczerpująca i fachowa.
Joanna
Szybko i rzeczowo. Niestety odpowiedź potwierdziła moje przypuszczenie że sprawa jest przegrana.
Marek, 38 lat
Dobre opinie i szybka wyczerpująca odpowiedź
Leszek, 58 lat, maszynista chłodniczy
Konkretna i wyczerpująca odpowiedź. Jestem zadowolona z porady prawnej.
Grażyna
Bardzo dziękuję za uzyskaną poradę, szybko, sprawnie bardzo pomocnie, na temat , wyczerpującą. Doskonała odpowiedź Polecam wszystkim
Marta, prawnik, 63 lata

Część zagadnień, dotyczących przedstawionej przez Pana bardzo smutnej sytuacji, wchodzi w zakres właściwości prawnika; niektóre z nich (mądrze i konsekwentnie realizowane) powinny okazać się pomocne (być może nie tylko dla Pańskiej mamy), jednak proszę rozejrzeć się nad możliwością udzielenia Pańskiej mamie mądrej pomocy psychologicznej. Trzeba też brać pod uwagę Pańskie (Państwa) bezpieczeństwo, w tym bezpieczeństwo prawne – np. ochronę przed egzekucją komorniczą.

Proszę bardzo dokładnie sprawdzić zakres przysługującej Pańskiej mamie służebności osobistej – art. 296 i następne Kodeksu cywilnego (K.c.). Wszystko wskazuje na to, że dana służebność osobista ma cechy służebności mieszkania (art. 301, art. 302 K.c.) – nawet jeśli nie użyto określenia „służebność mieszkania”. Dla Pana szczególnie ważne jest, by zakres przysługującej mamie służebności osobistej był jednoznacznie określony – chodzi zwłaszcza o to, by mama zajmowała odrębne mieszkanie; samo określenie „parter” to zapewne za mało, bo ludzie (zwłaszcza w domach jednorodzinnych) mają mieszkania znajdujące się na dwóch lub więcej kondygnacjach. Ewentualna egzekucja komornicza może być dokonywana w mieszkaniu zajmowanym przez dłużnika (np. przez Pańską mamę). Być może wystarczy dokonać faktycznego wydzielenia odrębnych mieszkań, a może zasadne okaże się ustanowienie odrębnych nieruchomości lokalowych.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

W przypadku zdecydowania się na odrębne nieruchomości lokalowe prawdopodobnie niezbędne okaże się skorzystanie z usługi notarialnej – by Pańska mama w formie aktu notarialnego wyraziła zgodę na to, by przysługująca jej służebność osobista dotyczyła wyłącznie zajmowanego przez nią mieszkania „na parterze”. Dotychczas prawdopodobnie jest prowadzona jedna księga wieczysta dla nieruchomości gruntowej (art. 46 K.c.), której częściami składowymi (art. 46 i art. 47 K.c.) są znajdujące się na gruncie i trwale z gruntem związane budynki, w tym dom. Przy podziale nieruchomości obciążenia własności (np. obciążenie służebnością) na ogół jest przepisywane do zakładanych ksiąg wieczystych. Po co obciążać własność innego lokalu (w tym samym domu) lub własność gruntu albo nieruchomość wspólną (po ustanowieniu odrębnej własności lokali) służebnością mającą znaczenie dla jednego z odrębnych lokali? To mogłoby mieć także wpływ na zakres śmiałości komornika sądowego (w przypadku podejmowania czynności egzekucyjnych w miejscu zamieszkiwania dłużniczki) – jedna obciążona nieruchomość lokalowa służebnością osobistą na rzecz Pańskiej mamy oznaczałaby, że próba podejmowania czynności egzekucyjnych poza miejsce jej zamieszkania mogłaby być oczywistym bezprawiem. Swoistą instrukcję postępowania przy ustanawianiu odrębnej własności lokali ustawodawca zawarł w początkowych artykułach ustawy o własności lokali – ten oraz wiele innych aktów prawnych udostępniono gratis w sejmowej bazie danych. Gdyby Pan nie zdecydował się na ustanowienie odrębnej własności lokali, to przynajmniej zamontowanie drzwi do Pańskiego mieszkania (lub kraty na klatce schodowej) mogłoby się przydać – by było jednoznaczne, że chodzi o różne mieszkania (w ujęciu funkcjonalnym).

Pytanie o to, jak mogło dojść do udzielania pożyczek Pańskiej mamie, jest zasadne merytorycznie. Proszę jednak pamiętać o tym, że rozpanoszony w Polsce (zwłaszcza od blisko 28 lat) liberalizm (zwłaszcza w jego wersji skrajnej) niekiedy skutkuje faktycznym poniewieraniem ludźmi. Od człowieka bardziej liczy się zysk – człowiek zaś liczy się o tyle, o ile może służyć osiąganiu zysku lub rozrywki przez kogoś innego. Takie realia sprzyjają różnym oszustom. Jeżeli dłużnik umrze, to ktoś będzie po nim dziedziczył. Teraz (od blisko półtora roku) jest nieco mniejsze ryzyko nieograniczonej odpowiedzialności za długi spadkowe (art. 1031 i następne K.c.), o ile zostanie przygotowany (i do sądu skierowany) wykaz inwentarza albo komornik sądowy dokona spisu inwentarza. Dla spadkobierców duże znaczenie mają oświadczenia co do spadku (art. 1012 i następne K.c.).

Pańska mama może potrzebować pomocy w załatwianiu ważnych dla niej spraw. Nie wiem, czy będzie potrzebny zawodowy pełnomocnik prawny, ale wskazane przez Pana informacje o sytuacji mamy mogą dawać szanse na uzyskanie przez nią (lub w jej imieniu) zwolnienia od kosztów sądowych, a może także na ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu (choć proponuję sprawdzić, czy na danym terenie pełnomocnicy rzeczywiście przykładają się do pracy przy „urzędówkach”). Pańska mama mogłaby udzielić (np. Panu) pełnomocnictwa (art. 98 i następne K.c.); osoba z bliskiego grona rodzinnego może być pełnomocnikiem w sprawach cywilnych (także w postępowaniach egzekucyjnych) – art. 87 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.). Pan mógłby stać się przedstawicielem swej mamy również jako jej kurator; daleki jestem od sugerowania potrzeby wystąpienia o ubezwłasnowolnienie (np. art. 16 K.c. w związku z art. 544 i następnymi K.p.c.), ale warto mieć na uwadze, że sąd rejonowy (działając jako „sąd opiekuńczy”) mógłby ustanowić dla Pańskiej mamy (jako osoby niepełnosprawnej) kuratora – art. 183 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.).

Gdyby Pan był przedstawicielem mamy (np. jako jej pełnomocnik albo jako jej kurator), to (z uwagi na art. 9 K.p.c.) byłby Pan uprawniony zapoznawać się z aktami postępowań (w tym postępowań egzekucyjnych). Co więcej, byłby Pan uprawniony (w imieniu mamy) zaskarżać orzeczenia oraz wnosić zarzuty od nakazów zapłaty – np. wydanych w elektronicznym postępowaniu upominawczym (art. 50528 i następne K.p.c.).

Sama wskazana przez Pana wysokość prowizji (faktycznie paskarska) wskazuje na spore prawdopodobieństwo dopuszczenia się bezprawia – jeżeli w ogóle umowy zostały zawarte (bo np. nie można wykluczyć nieważności oświadczeń Pańskiej mamy, a nawet przestępczego podrobienia jej podpisu). Wskazane przez Pana problemy zdrowotne mamy mogą skutkować nieważnością (przynajmniej części) zawieranych przez nią umów (art. 82 K.c. w związku z art. 52 K.c.) – o ile umowy zawarto (bo zdarzają się fałszerstwa); nawet na wszelki wypadek mogłaby się przydać wymiana dowodu osobistego Pańskiej mamy (o poważne uszkodzenie przecież nietrudno), bo przecież nr dowodu (być może z innymi danymi osobowymi mamy) może być w dyspozycji (potencjalnych) oszustów. Gdyby Pan był przedstawicielem swej mamy, to byłby Pan uprawniony złożyć w jej imieniu (przewidziane artykułem 88 K.c.) oświadczenie o uchyleniu się przez mamę od skutków nieważnego oświadczenia woli (np. zawarcia umowy); co więcej, byłby Pan uprawniony domagać się na drodze sądowej stwierdzenia nieważności takiej umowy.

Proponuję zastanowić się nad powiadomieniem organów ścigania (najlepiej prokuratury lub wyższej rangi policyjnej jednostki organizacyjnej) o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Trudno z góry zakładać, jakie przestępstwo zostało dokonane, ale nie można wykluczyć wyłudzenia, sfałszowania podpisu lub wykorzystania nieporadności Pańskiej mamy. Powiadomienie organów administracji skarbowej również wydaje się zasadne.

Teraz jedynie hipotetycznie można rozważać możliwość wnioskowania o ogłoszenie „upadłości konsumenckiej” wobec Pańskiej mamy, ale warto mieć także to na uwadze.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Kłopoty ze służebnością wujka

Wujek przekazał w darowiźnie mieszkanie mojemu ojcu, a swojemu bratu, z następującym zapisem: „nieodpłatna, dożywotnia służebność,...

Zniesienie służebności ojca-alkoholika

Kilka lat temu rodzice darowali mi mieszkanie z zastrzeżeniem dożywotniej służebności nieodpłatnej całego mieszkania. Mój ojciec od dawna...

Dziedziczenie służebności przez drugą żonę

Teść ma zapisaną służebność w domu, który 18 lat temu zapisał na mnie i żonę. Teściowa zmarła w zeszłym roku, w kolejnym roku...

Niespełnienie warunków zapewnienia dożywocia

Po śmierci taty (5 lat temu) moja mama darowała siostrze mieszkanie, które pomogłem rodzicom wykupić, w zamian za dożywocie. Mama poinformowała mnie...

Zakup mieszkania i zapis o dożywociu

Kupujemy z mężem mieszkanie (my będziemy właścicielami, ale pieniądze na nieruchomość w połowie dajemy my, a w połowie matka męża)....

Wykreślenie dożywocia dla niepełnosprawnego brata

Ojciec przepisał na mnie kilka lat temu dom, wpisując na rzecz siebie i mojego brata dożywocie. Ojciec niedawno zmarł. Mój brat jest niepełnosprawny...

Wpis o przyjęciu jako domownika w służebności mieszkania

Przekazałam swój dom krewnym w zamian za służebność mieszkania. Notariusz jednak dokonał wpisu o „przyjęciu jako domownika”. Czy mogę...

Czy można ustanowić służebność mieszkania na udziale?

Po śmierci męża przeprowadziłam się z dwójką małoletnich dzieci do niedużego mieszkania rodziców. Z racji zadłużenia i upadłości...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »