Kategoria: Służebność osobista

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Niewdzięczność bratowej, czy możliwe cofnięcie darowizny?

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 06-03-2019

Przed 20 laty rodzice przepisali bratu w formie darowizny działkę i dom, mieli zagwarantowaną dożywotnią możliwość mieszkania. Ja i siostra nie dostałyśmy nic, a niczego pisemnie się nie zrzekałyśmy. Brat miał żonę i trójkę dzieci, zmarł 10 lat temu, a bratowa zaraz zrobiła sprawę spadkową, o której nikt nie wiedział. Od jego śmierci bratowa nie pomagała rodzicom, cała opieka spadła na nas. Dwa lata temu zmarł tata. Jedyną rzeczą, jaką zrobiła bratowa, było postawienie mu nagrobka. Teraz mamie jest bardzo ciężko, gdyby nie moja pomoc, ledwo wiązałaby koniec z końcem, a bratowej to nie interesuje. Czy mamie coś należy się od bratowej, czy można tę darowiznę cofnąć i czy my z siostrą możemy ubiegać się o cokolwiek?

Marek Gola

»Wybrane opinie klientów

Jestem usatysfakcjonowany udzieloną mi odpowiedzią. Zaspokoiła ona na każdej płaszczyźnie moje oczekiwania w zaistniałym problemie.
Hubert, 22 lata, pracownik biurowy
Zdecydowanie jesteście bardzo rzetelną i solidną firmą .Szybka i profesjonalna pomoc. Jestem pełna podziwu dla takich możliwości rozwiązywania problemów.
Barbara
Zapoznałam się z opiniami osób, które wcześniej korzystały z usług.  Wszystkie zachęcają do skorzystania z usług prawników udzielających porady. Można zapoznać się z ceną za usługę. Porady są wyczerpujące, zrozumiałe, można zadawać dodatkowe pytania. Odpowiedzi udzielane są szybko. Ceny za usługi są przystępne.
Joanna, 59 lat, nauczycielka
Uzyskałam bardzo rzetelne i wyczerpujące odpowiedzi .Polecam Serwis, który działa profesjonalnie.
Elżbieta, 62 lata, obecnie emerytka
Korzystając z portalu eporady24.pl otrzymałem wszelkie informacje ,co do pytań ,które mnie nurtowały i nie byłem samodzielnie ,w wyniku niedostatecznej wiedzy ,samodzielnie ich rozwiązać. Odpowiedzi były udzielone zarówno w formie profesjonalnej ( jeżeli chodzi o status prawny ) ,jak i ich forma była przejrzysta dla mnie ,jako zwykłego obywatela ,który oczekuje od osoby udzielającej takich porad jasnych i klarownych . Generalnie reasumując otrzymałem odpowiedzi na pytania ,które mnie nurtowały ,jeżeli chodzi o wypełnienie deklaracji podatkowych i dziękuję zarówno portalowi eporady24.pl jak i Panu Marcinowi Sądejowi za możliwość udzielenia takowych informacji w sposób przystępny dla mnie, jako zwykłego obywatela.
Piotr, 39 lat
Opinia jest wyczerpująca, napisana zrozumiałym językiem ze wskazówkami do działania. Firmę, tryb obsługi i Panią prawnik polecam bardzo.
Anatol, 59 lat, nauczyciel akademicki
Serdecznie dziekuje za pomoc i rzetelna analize mojego problemu
Urszula
Szybko uzyskałam wyczerpujące odpowiedzi na wszystkie pytania w tym wątku. Dowiedziałam się wszystkiego, co jest mi potrzebne do załatwienia sprawy zgodnie z prawem i korzystnie dla mnie i mojej rodziny. 
Joanna, nauczycielka, 59 lat
Zrozumienie petenta i doradztwo czytelne dla przeciętnego zjadacza pieczywa.
Wiesio, 61 lat, fotograf
Otrzymałem fachową pomoc. Polecam ten serwis. Po zadaniu pytania miałem możliwość konsultacji z prawnikiem email ,który rzetelnie pomógł mi rozwiać wszystkie wątpliwości.
Łukasz, krojczy, 28 lat
Dziękuję, tym razem zaskoczyła mnie pozytywnie szybkość i obszerność odpowiedzi. Liczę, że ten standard zostanie utrzymany - nie zawsze tak bywało. Pozdrawiam
Jarosław
 Jestem bardzo zadowolony z korzystania z ePorady24 Dziękuję za szybką, rzeczową i zrozumiałą odpowiedź. 
Dariusz
Dziękuję za poradę prawną udzielaną przez adw. Katarzynę Berede. Jestem z porady zadowolona.
Ewa
Bardzo pomocny serwis. Po zadaniu pytania otrzymałem błyskawiczną odpowiedź i propozycję konsultacji ze specjalistą w mojej sprawie. W moim przypadku była to Pani Wioletta, która bardzo analitycznie przedstawiła mi perspektywę prawną mojej sprawy i miałem możliwość szerszej konsultacji nie ograniczającej się tylko do jednej odpowiedzi. Doceniam to w szczególności, gdyż była to sobota wieczorem, za co serdecznie dziękuję Pani Wiolettcie i Waszemu serwisowi. Mimo, że opinia w sprawie była dla mnie negatywna, dzięki Wam zyskałem świadomość innej perspektywy prawnej. 
Robert, projektant
Bardzo profesjonalna i szybka pomoc. polecam!! bardzo dobrze opisana umowa najmu okazjonalnego jeszcze raz polecam
Damian, 34 lata
Wszystko na najwyższym poziomie wszystko jasno określone
Żaneta, własna działalność, 44 lata
Kompetentni prawnicy udzielający wyczerpujących odpowiedzi na zadane im pytania. Polecam jak najbardziej.
Natalia, 28 lat
Korzystam od wielu lat z usług Państwa prawników ( ePorady24.pl) i zawsze otrzymuje fachowe, bardzo szczegółowe omówienia swoich pytań. Zadaj też pytania dodatkowe, czasem po długim czasie i zawsze otrzymuje odpowiedź. Jestem bardzo zadowolony:) Polecam !!
Krzysztof, 48 lat
Odpowiedz bardzo wyczerpująca i ogarniająca cały temat - mimo, iż część przepisów było mi znane. Przekaz zrozumiałym językiem. 
Katarzyna
Jestem bardzo zadowolona z usługi .Otrzymałam błyskawiczne wycenę usługi i odpowiedz.
 
Janina
Rzetelna,szybka odpowiedź na moje pytanie bardzo mi pomogła w egzekwowaniu moich praw. Dziękuję i polecam.
Jolanta
Porada jak najbardziej pomocna za którą bardzo dziękuję
Beata
 Szybko, łatwo i konkretnie. Pańska odpowiedź rozwiewa wszystkie moje wątpliwości. Dziękuję bardzo za pomoc. 
Bożena, pielęgniarka, 61 lat
 Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź.
Ewa
Szybko i sprawnie, dokładna odpowiedź na zadane pytanie. Wyczerpujące odwołania do dotychczasowej wykładni i wyjaśnienia. 
Tomasz, programista, 27 lat
Jestem usatysfakcjonowana udzielonymi odpowiedziami na zadane kwestie,Szybko i kompetentnie .
Urszula, 57 lat, nauczyciel
Odpowiedzi były jasne i wyczerpujące a co bardzo ważne - wyjątkowo szybkie. Dziękuję bardzo
Henryk
Witam, Dziękuję za szybką, dokładną i wyczerpującą odpowiedć. Jestem pod wrażeniem. 
Dorota
Jestem pod wrażeniem szybkiej i profesjonalnej pomocy. Koszt wstępnej usługi do przyjęcia, w którym uzyskałam dodatkowe wskazówki i informacje na pytania uzupełniające (bez dodatkowych opłat). 
Beata
Poradę prawną uzyskaną od Państwa, a konkretnie przez Panią Izabelę Nowacką-Marzelon, uważam oceniam bardzo wysoko. Porada ta pozwoliła mi zrozumieć całą złożoność zgłoszonego przeze mnie problemu w świetle wszystkich przepisów, jakie powinnam znać. Bardzo sobie cenię te wyjaśnienia i jestem rada, że udało mi się wpaść na trop tak kompetentnego zespołu prawników. Polecam ich wszystkim zainteresowanym.
Maria, 70 lat, emerytowana nauczycielka

Podstawę prawną opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.) oraz Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.).

Jak wynika z opisu, Pani rodzice, przepisując na Pani brata tytułem darmowym nieruchomość, zastrzegli dla siebie ograniczone prawo rzeczowe w postaci służebności osobistej.

W pierwszej kolejności należałoby ustalić, jaka była treść aktu notarialnego w odniesieniu do zakresu ustanowionej na rzecz Pani rodziców służebności osobistej. Stosownie do treści art. 298 K.c. – zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych.

Służebność osobista wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego. Służebności osobiste są niezbywalne. Nie można również przenieść uprawnienia do ich wykonywania.

Mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci małoletnie. Inne osoby może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez niego utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. Dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać w mieszkaniu także po uzyskaniu pełnoletniości. Można się umówić, że po śmierci uprawnionego służebność mieszkania przysługiwać będzie jego dzieciom, rodzicom i małżonkowi.

Jak wskazuje się w doktrynie: „zakres i sposób wykonywania służebności osobistej określa przede wszystkim umowa stron, a dopiero w braku postanowień umowy stosuje się kryterium osobistych potrzeb uprawnionego, wynikających z rodzaju służebności, zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych, które w warunkach wiejskich odgrywają dużą rolę, zwłaszcza przy wykonywaniu służebności mieszkania i innych służebności o charakterze przeważnie alimentacyjnym, na rzecz starszych wiekiem rolników. Kryteria te są zmienne i zależne od okoliczności faktycznych występujących w sprawie.”*

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Po drugie, należałoby ustalić, na rzecz kogo darowizna została dokonana, tj. czy na rzecz Pani brata, czy też na rzecz jego małżonki (o ile wówczas byli małżeństwem). Niestety, termin dochodzenia zachowku od bratowej, jako spadkobierczyni, upłynął. Roszczenie o zachowek przedawnienia się po 5 latach od dnia otwarcia spadku, tj. od dnia śmierci brata. Brak wiedzy o prowadzonym postępowaniu sądowym niczego tu nie zmienia.

O ile darowizna była na rzecz brata, o tyle w mojej ocenie nie można także odwołać darowizny z uwagi na rażącą niewdzięczność. Obdarowanym był bowiem Pani brat, a nie jego żona, co powoduje, że nie można rozwiązać darowizny, skoro nie żyje już strona tej umowy (brat).

Zwrócić uwagę należy na przepis art. 897 K.c., zgodnie z którym – jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku, zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia.

Jak podkreśla się w literaturze „obdarowany, lub jego spadkobiercy, może zwolnić się z obowiązków, o których w przepisie mowa, w wypadku zwrotu darczyńcy wartości wzbogacenia (tzw. upoważnienie przemienne, facultas alternativa). Zatem tak jak powstanie prawa nie jest uzależnione od istnienia przedmiotu darowizny, ale od istnienia wzbogacenia, tak zwolnienie nie następuje przez zwrot przedmiotu darowizny, ale przez zwrot wartości wzbogacenia. Konstrukcja ta nie pozbawia jednak obdarowanego prawa zwolnienia się z obowiązków dostarczania środków przez fizyczny zwrot przedmiotu darowizny w stanie, w jakim znajdował się on w chwili powstania obowiązku zwrotu.”**

Reasumując, należałoby ustalić treść prawa – służebności osobistej – ustanowionego na rzecz Pani mamy, celem następczego wezwania bratowej do jego realizowania. Zakres uprawnień przewidziany w akcie notarialnym będzie miał jednak decydujące znaczenie.

* Rudnicki Stanisław, Najnowsze wydanie: Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Warszawa 2007, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie VIII) ss. 584

** Zdzisław Gawlik, Komentarz do art. 897 Kodeksu cywilnego, 2014.08.01

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Zwrot darowizny ze służebnością a podatek

Teściowa aktem darowizny przekazała nieruchomość zabudowaną swojej córce (mojej żonie), w zamian za opiekę nad nią i możliwość zamieszkiwania w tej posesji do swojej śmierci. Synowie otrzymali podobne nieruchomości niezabudowane. Żona zmarła 3 lata temu i tę nieruchomość dziedziczę w częściach przysługujących prawem z moimi pełnoletnimi dziećmi. Nie jesteśmy w stanie zabezpieczyć mojej teściowej i babci moich dzieci należytej opieki. Chcemy aktem darowizny zwrócić jej tę nieruchomość, aby ona mogła obdarować nią swojego syna za taką opiekę, jaką miała otrzymać od córki. Czy od tej darowizny będziemy (ja i moje dzieci) musieli zapłacić podatek? Czy teściowa będzie musiała zapłacić jakiś podatek?

Mieszkanie od kuzyna w zamian za dożywocie

Mój kuzyn chce mi podarować mieszkanie. Nie wiemy, jaka forma byłaby najkorzystniejsza: spadek to podatek spadkowy, przekazanie to podatek od darowizny. Myślałem o „odwróconej hipotece”, czyli on na mnie przekazuje mieszkanie w zamian za dożywotnią gwarancję, że się nim będę opiekować. Kuzyn dość daleki, bo moja babcia i jego babcia to były rodzone siostry. Mieszkanie chce mi przekazać tak, aby jego siostra nic nie dostała w spadku po nim (nie opiekowała się nim, gdy był w szpitalu, oraz popełniła inne niegodziwości). Czy takie przekazanie zabezpiecza mnie również przed roszczeniem z tytułu zachowku? Oczywiste jest również, że chciałbym zapłacić najmniejsze należności z tego tytułu.

Dożywotnia służebność w księdze wieczystej

Mam propozycję zakupu domu w dobrej cenie. Dom ma jednak jedną wadę, a jest nią dożywotnia służebność w księdze wieczystej względem starszego pana. Ten pan nie korzysta ze służebności, ponieważ przebywa w domu opieki. Obawiam się jednak, że koszty utrzymania tego pana przejdą na mnie. Jak ta sytuacja wygląda w świetle prawa?

Zakup domu z licytacji z zapisem o dożywotniej służebności

Zastanawiam się nad kupnem domu z licytacji. W księdze wieczystej widnieje następujący wpis – w dziale III ujawnione jest ograniczone prawo rzeczowe: nieodpłatna i dożywotnia służebność osobista mieszkania, polegająca na korzystaniu przez uprawnionych ze wszystkich pomieszczeń budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Analizując księgę wieczystą, zauważyłam, iż właściciel domu w roku 2008 wziął dwa kredyty hipoteczne. W roku 2010 została ustanowiona służebność, a od 2011toczy się egzekucja nieruchomości i wezwanie sądowe do zapłaty długu. Czy w razie zakupu tego domu na licytacji gasną prawa dożywotników?

Kłopoty ze sprzedażą mieszkania obciążonego służebnością

Dwa lata temu kupiłam mieszkanie obciążone służebnością osobistą (służebność dotyczy mojej ciotki). Obecnie chciałabym to mieszkanie sprzedać, ale niestety są kłopoty ze sprzedażą mieszkania obciążonego służebnością, gdyż banki nie kredytują takich nieruchomości. Obecnie ciotka jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, znajduje się w domu opieki. Chciałabym znieść lub przenieść służebność na inną nieruchomość. Czy takie działanie jest możliwe do wykonania?

Zmarł obdarowany gospodarstwem w zamian za dożywotnią służebność - kto dziedziczy?

Rodzice przekazali gospodarstwo razem z budynkami synowi w zamian za dożywotnią służebność. Obdarowany syn zmarł, została tylko matka i nieślubny syn obdarowanego. Kto dziedziczy? Matka ma 85 lat. Czy jej się należy chociaż zachowek, tym bardziej że została bez opieki? Posiada emeryturę z pracy w wysokości około 800 zł.

Uciążliwa służebność odziedziczona po ojcu przez dzieci

Moje dzieci nabyły w drodze spadku po swoim ojcu (moim byłym mężu) nieruchomość obciążoną służebnością osobistą na rzecz dziadka (mego byłego teścia). Dotychczasowy właściciel nieruchomości – były mąż – obciążył nieruchomość ograniczonym prawem rzeczowym w postaci służebności osobistej, której zakres został określony w akcie notarialnym z 2010 r.: „bezpłatna dożywotnia służebność mieszkania obejmująca cały partner w domu mieszkalnym z ogrzewaniem, oświetleniem i wodą, prawem przyjmowania gości oraz prawem swobodnego poruszania się po całej nieruchomości”. Dziadek mieszka w tym domu wraz z konkubiną – niczego mu nie ograniczamy. Problem polega na tym, że pozostali jego synowie nękają nas, twierdząc, że moje dzieci mają dziadka utrzymywać (płacić rachunki) i opiekować się nim. Sami umywają ręce. Dzieci się uczą, dziadek ma emeryturę, jego konkubina też, więc dlaczego wszystko zwala się na moje dzieci?

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika » wizytówka Zadaj pytanie »