Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Niewdzięczność osoby, która podarowała mieszkanie

Marcin Górecki • Opublikowane: 13-04-2015

Kilka lat temu otrzymałam od babci mieszkanie w formie darowizny z ustanowioną służebnością dożywotnią mieszkania. Za wykup mieszkania i formalności zapłaciłam ja, choć babcia widniała jako kupujący (główny najemca). Od roku babcia, mimo że zdrowa na ciele i umyśle, bardzo utrudnia mi opiekę nad sobą. Nasyła policję podczas moich wizyt, oczernia przed sąsiadami, a nawet atakuje. Twierdzi, że żałuje darowizny. Co mogę zrobić w tej sytuacji? Czy nie mam wyjścia, a może mogę sprzedać mieszkanie?

Marcin Górecki

»Wybrane opinie klientów

Odpowiedź wyczerpująca i fachowa.
Joanna
Szybko i rzeczowo. Niestety odpowiedź potwierdziła moje przypuszczenie że sprawa jest przegrana.
Marek, 38 lat
Dobre opinie i szybka wyczerpująca odpowiedź
Leszek, 58 lat, maszynista chłodniczy
Konkretna i wyczerpująca odpowiedź. Jestem zadowolona z porady prawnej.
Grażyna
Bardzo dziękuję za uzyskaną poradę, szybko, sprawnie bardzo pomocnie, na temat , wyczerpującą. Doskonała odpowiedź Polecam wszystkim
Marta, prawnik, 63 lata

Z treści Pani pytania wynika, iż na nieruchomości zajmowanej przez Panią ustanowione jest ograniczone prawo rzeczowe w postaci służebności osobistej. Jest to o tyle istotne, o ile bardzo często w praktyce służebność osobista jest mylona z dożywociem uregulowanym w art. 908 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym „jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym”.

Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista), tj. nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Stosownie do treści art. 298 zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych. Służebność osobista wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego. Służebności osobiste są niezbywalne. Nie można również przenieść uprawnienia do ich wykonywania.

Mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci małoletnie. Inne osoby może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez niego utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. Dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać w mieszkaniu także po uzyskaniu pełnoletniości. Można się umówić, że po śmierci uprawnionego służebność mieszkania przysługiwać będzie jego dzieciom, rodzicom i małżonkowi.

Mający służebność mieszkania może korzystać z pomieszczeń i urządzeń przeznaczonych do wspólnego użytku mieszkańców budynku. Jeżeli uprawniony z tytułu służebności osobistej dopuszcza się rażących uchybień przy wykonywaniu swego prawa, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zamiany służebności na rentę.

Jak wskazuje się w doktrynie, „zakres i sposób wykonywania służebności osobistej określa przede wszystkim umowa stron, a dopiero w braku postanowień umowy stosuje się kryterium osobistych potrzeb uprawnionego, wynikających z rodzaju służebności, zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych, które w warunkach wiejskich odgrywają dużą rolę, zwłaszcza przy wykonywaniu służebności mieszkania i innych służebności o charakterze przeważnie alimentacyjnym, na rzecz starszych wiekiem rolników. Kryteria te są zmienne i zależne od okoliczności faktycznych występujących w sprawie” (S. Rudnicki Stanisław, Najnowsze wydanie: Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa 2007).

Istotna z punktu widzenia Pani interesu jest treść art. 303 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym „jeżeli uprawniony z tytułu służebności osobistej dopuszcza się rażących uchybień przy wykonywaniu swego prawa, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zamiany służebności na rentę”.

Uchybienia ze strony uprawnionego, mogące stanowić podstawę żądania zamiany służebności na rentę, muszą mieć charakter rażących. Przepis używa pojęcia uchybień w liczbie mnogiej, z czego wynika, że pojedyncze uchybienie nie może stanowić podstawy zamiany służebności na rentę nawet wówczas, gdy jest poważne, a nawet rażące. W mojej ocenie na podstawie przedstawionego przez Panią stanu faktycznego można wnioskować o zmianę służebności na rentę. Zachowanie Pani babci jest na pewno zachowaniem rażącym, a nadto licznym. Zatem przesłanki żądania zmiany w mojej ocenie są spełnione. Inną kwestią jest wysokość takiej renty. W takiej sytuacji należy oceniać przede wszystkim Pani sytuację finansową, jak i usprawiedliwione potrzeby Pani babci.

Wyraźnie podkreślić należy nadto, iż zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 9 stycznia 1992 r., sygn. akt I ACr 484/91, „w świetle przepisu art. 303 kc roszczenie o zamianę służebności osobistej na rentę przysługuje wyłącznie właścicielowi nieruchomości obciążonej i to tylko w wypadku, gdy uprawniony z tytułu służebności osobistej dopuszcza się rażących uchybień przy wykonywaniu swego prawa”.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Służebność osobista a brak wstępu do mieszkania

Mam ustanowioną służebność osobistą w mieszkaniu wydzielonym w domu mojego syna. Niestety syn mnie wymeldował i pozbawił możliwości wejścia na posesję....

Odwołanie darowizny lub wyegzekwowanie przestrzegania praw służebnika

Mama przekazała gospodarstwo rolne synowi i otrzymała dożywotnie prawo do mieszkania przy synu i oczywiście opiekę. Brat nadużywa alkoholu, matki...

Służebność osobista pod warunkiem zawieszającym

Właściciel nieruchomości ustanowił w formie aktu notarialnego służebność osobistą mieszkania pod warunkiem. Osoba warunkowo uprawniona zrzekła się...

Wygaśnięcie ograniczonego prawa rzeczowego

Przed 4 laty rodzice zapisali mnie – swojej córce aktem notarialnym dom, równocześnie ustanawiając na swoją rzecz służebność mieszkania (dwa pokoje)...

Obowiązek opieki nad babcią

Mieszkam razem z babcią w jednym mieszkaniu. Mieszkanie na podstawie aktu darowizny jest moją własnością. W akcie notarialnym jest wpisane...

Cofnięcie darowizny ze służebnością

Kilkanaście lat temu wraz z mężem podarowaliśmy mieszkanie synowi za służebność osobistą. Po śmierci męża z jego części przypadłaby mi...

Odszkodowanie za utraconą służebność mieszkania a podatek

W związku ze sprzedażą domu przez syndyka, w którym miałam służebność mieszkania, dostałam określoną kwotę odszkodowania za utraconą...

Powrót do dożywotniego mieszkania

W 1990 r. przepisałem notarialnie gospodarstwo na syna. Miałem zapewnione w domu dożywocie (mieszkanie). Ze względu na agresję syna wyprowadziłem się...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »