Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości

Marek Gola • Opublikowane: 22-10-2014

Przez moją działkę przechodzi wodociąg. Z tego co wiem, mój nieżyjący ojciec dał na jego przeprowadzenie zgodę, tylko nie wiem czy ustną, czy pisemną. Czy mogę jako nowy właściciel ubiegać się od przedsiębiorstwa wodociągów jakiegoś odszkodowania czy zapłaty?

Marek Gola

»Wybrane opinie klientów

Odpowiedź wyczerpująca i fachowa.
Joanna
Szybko i rzeczowo. Niestety odpowiedź potwierdziła moje przypuszczenie że sprawa jest przegrana.
Marek, 38 lat
Dobre opinie i szybka wyczerpująca odpowiedź
Leszek, 58 lat, maszynista chłodniczy
Konkretna i wyczerpująca odpowiedź. Jestem zadowolona z porady prawnej.
Grażyna
Bardzo dziękuję za uzyskaną poradę, szybko, sprawnie bardzo pomocnie, na temat , wyczerpującą. Doskonała odpowiedź Polecam wszystkim
Marta, prawnik, 63 lata

Stan Pana wiedzy pozwala jedynie na przypuszczenie, że Pana ojciec wyraził zgodę na to, by urządzenia służące do przesyłu przebiegały przez tą nieruchomość.

Przyjmując, że Pana tato wyraził zgodę pisemną na ten przesył, wskazać należy na treść art. 245 § 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym jednakże do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości nie stosuje się przepisów o niedopuszczalności warunku lub terminu. Forma aktu notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela, który prawo ustanawia. Innymi słowy zgodna na ustanowienie służebności przesyłu musiałaby zostać wyrażona w formie aktu notarialnego. Przepis ten nie był zmieniony od dnia wejścia w życie Kodeku cywilnego obecnie obowiązującego, tj. od 1 stycznia 1965 r. W sytuacji wyrażenia zgody w inny sposób takie oświadczenie woli nie ma żadnego znaczenia. Dla niniejszej odpowiedzi przyjmę, że akt notarialny nie został zawarty, bowiem mniemam, iż Pana ojciec winien był dysponować jednym egzemplarzem takie aktu.

Na wstępie pragnę wskazać, iż podstawą niniejsze odpowiedzi będą przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące służebności gruntowych, a w szczególnie służebności przesyłu. Regulacje dotyczące służebności gruntowych znajdują się w art. 285-295 K.c.

Natomiast dotyczące służebności przesyłu w art. 305(1)-305(4) K.c.

Na zadane przez Pana pytanie prawne należy udzielić odpowiedzi twierdzącej, może Pan starać się o ustanowienie służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego, którym w tym wypadku będzie odpowiednio przedsiębiorstwo wodociągów, a którego wodociąg przebiega przez Państwa nieruchomość.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

W pierwszej kolejności należy wystąpić w przedmiotowej sprawie do przedsiębiorstwa przesyłowego z ofertą zawarcia umowy o ustanowieniu służebności przesyłu. W związku z czym linia przesyłowa przebiegająca przez nieruchomość zostałaby usankcjonowana poprzez stosowną umowę, natomiast przedsiębiorstwa winny opłacać odpowiednie, ustalone przez strony wynagrodzenie.

Można takim pismem objąć również żądanie zapłaty stosownego odszkodowania za poprzedzający zawarcie umowy okres bezumownego korzystania z państwa nieruchomości (pod warunkiem, że Pana ojciec nie wyraził zgody na ustanowienie służebności przesyłu w formie aktu notarialnego).

Odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowi równowartość miesięcznego czynszu pomnożonego przez ilość miesięcy, za które chce Pan żądać odszkodowania, jednak nie dalej niż za okres 10 lat, w związku z przedawnieniem roszczenia.

Podstawę powyższego znajdziemy w art. 305(1) K.c., który stanowi, iż: Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).

Natomiast urządzeniami, o których mowa w art. 49 § 1 K.c., będą „urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa”.

Linia przesyłowa płynów stanowi urządzenie służące do przesyłu wody, nie należy do części składowych nieruchomości i wchodzi w skład poszczególnego przedsiębiorstwa przesyłowego.

Tym samym w niniejszym przypadku zostały spełnione wszelkie przesłanki do żądania przez Pana ustanowienia służebności za odpowiednim wynagrodzeniem.

Jednakże jeżeli brak będzie zgody którejkolwiek ze stron na zawarcie powyższej umowy, każda ze stron może żądać ustanowienia przez sąd służebności za odpowiednim wynagrodzeniem. Stanowi o tym art. 305(2) § 1 i 2 K.c.:

„§ 1. Jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem.

§ 2. Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.

Zatem może się Pan zwrócić również do sądu z wnioskiem o ustanowienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem, równocześnie żądając odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

Pewnym zagrożeniem dla Pana roszczenia może być instytucja zasiedzenia służebności, istnieje taka możliwość na mocy art. 292 K.c., który stanowi: „Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio (mniemam jednak, iż żadna z części wodociągu nie biegnie nad gruntem, a jedynie w ziemi).

Linie przesyłowe zgodnie z aktualnym orzecznictwem Sądu Najwyższego są trwałymi i widocznymi urządzeniami [por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2011 r. I CSK 157/11). Dla nabycia przez zasiedzenie służebności przesyłu (art. 292 K.c. w zw. z art. 3054 K.c.) nie jest niezbędne, by widoczne elementy trwałego urządzenia, będącego przedmiotem korzystania przez przedsiębiorcę przesyłowego, znajdowały się na nieruchomości, którą obciążać ma ta służebność].

Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 4 października 2006 r.II CSK 119/06.

Ewentualne stwierdzenie zasiedzenia polegałoby właśnie na powstaniu służebności przesyłu z mocy prawa. Taka służebność powoduje, iż przedsiębiorstwo przesyłowe jest uprawnione do korzystania z przedmiotowej linii z mocy samego prawa, oczywiście po stwierdzeniu powyższego postanowieniem sądu.

Oczywiście również w tej sytuacji będzie przysługiwać Panu wynagrodzenie za korzystanie ze służebności, a za okresy wcześniejsze, tzn. przed ustanowieniem ewentualnej służebności odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

Proszę również mieć na uwadze, iż ustanowiona służebność powinna w możliwie najmniejszym stopniu stanowić uciążliwość dla nieruchomości obciążonej. Zatem możliwe jest również po jej ustanowieniu wystąpienie na drogę postępowania sądowego w celu zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności. Realizacji tej zasady służy art. 291 K.c., który dotyczy zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności gruntowej z ważnej potrzeby gospodarczej po stronie nieruchomości obciążonej, na żądanie jej właściciela. Powyższa norma prawna poprzez treść art. 305(4) K.c., ma także odpowiednie zastosowanie do służebności przesyłu.

Art. 291 K.c. stanowi: „Jeżeli po ustanowieniu służebności gruntowej powstanie ważna potrzeba gospodarcza, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać za wynagrodzeniem zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności, chyba że żądana zmiana przyniosłaby niewspółmierny uszczerbek nieruchomości władnącej”.

Takie roszczenie jest dopuszczalne dopiero, gdy służebność powstała w drodze czynności prawnej lub w wyniku orzeczenia (postanowienia) sądu.

Art. 305(4) K.c. stanowi, iż: „Do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych”.

Należy również pamiętać, iż nawet gdyby sąd na mocy wyroku ustanowił służebność, lub też stwierdził, iż została ona zasiedziana, to w takiej sytuacji należy się wynagrodzenie dla właściciela nieruchomości za ustanowienie służebności na jego nieruchomości.

Należy zwrócić uwagę, że od momentu ustanowienia służebności wyłączona będzie możliwość dochodzenia odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości natomiast właścicielowi nieruchomości będzie się należeć wynagrodzenie za ustanowienie na jego nieruchomości służebność.

Reasumując, może Pan podejmować wobec przedsiębiorstw przesyłowych – operatorów wskazane powyżej działania, oczywiście warto rozpocząć od złożenia wniosku (oferty) zawarcia stosownego porozumienia w celu ustanowienia służebności, natomiast dopiero w sytuacji niepowodzenia tego kroku będzie można zdecydować się na skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego.

Od wysokości żądanej kwoty uzależnione jest także wynagrodzenie radcy prawnego lub adwokata. Wynagrodzenie określa bezpośrednio umowa łącząca klienta z adwokatem. Co do zasady stawki określone zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu gdzie w § 6 wskazano, iż stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy:

  1. do 500 zł – 60 zł;
  2. powyżej 500 zł do 1500 zł – 180 zł;
  3. powyżej 1500 zł do 5000 zł – 600 zł;
  4. powyżej 5000 zł do 10 000 zł – 1200 zł;
  5. powyżej 10 000 zł do 50 000 zł – 2400 zł;
  6. powyżej 50 000 zł do 200 000 zł – 3600 zł;
  7. powyżej 200 000 zł – 7200 zł.

Wartością przedmiotu sporu w Pana przypadku byłaby wysokość żądanej kwoty. Nie ulega jednak wątpliwości, iż możliwe jest ustalenie niższego wynagrodzenia. Należy jednak wskazać, iż wniesienie pozwu łączy z się obowiązkiem uiszczenia opłaty sądowej. Opłatę stosunkową pobiera się w sprawach o prawa majątkowe; wynosi ona 5% wartości przedmiotu sporu lub przedmiotu zaskarżenia, jednak nie mniej niż 30 złotych i nie więcej niż 100 000 złotych. Innymi słowy oprócz wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika wniesienie pozwu wiąże się z obowiązkiem zapłaty opłaty sądowej w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu.

Trudno jednocześnie wskazać na czas trwania spawy, albowiem uzależniony jest on od wielu czynników, tj. wielkości sądu, ilości wpływu spraw, stanowiska pozwanego Zakładu Wodociągów. W chwili obecnej należałoby wystąpić do Zakładu Wodociągów z wnioskiem o wskazanie, na jakiej podstawie prawnej zajmują Pana nieruchomość, a także wskazanie daty oddania rurociągu do użytku. Informacje w tym przedmiocie winno posiadać także Starostwo Powiatowe, do którego można zgłosić się z wnioskiem o wskazanie, kiedy na mapy naniesiono rurociąg i czy są w posiadaniu dokumentacji z tego okresu.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Darowizna nieruchomości a służebność

Jestem właścicielem domu, który chciałbym przekazać swojemu niepełnoletniemu synowi. Obecnie mieszka w nim mój ojciec, który ma zagwarantowaną...

Uprawnienia i obowiązki użytkownika wieczystego

Mój brat otrzymał 4 lata temu od rodziców dom w formie darowizny. Spisali akt notarialny, ustanawiając na rzecz rodziców prawo dożywotniego, bezpłatnego...

Umowa dożywocia, czyli mieszkanie za opiekę

Czy można w Polsce przejąć mieszkanie własnościowe (bez hipoteki) za dożywocie? Co się dzieje z tym mieszkaniem w razie śmierci osoby, która...

Przeniesienie dożywocia na inną nieruchomość

Planuję kupić dom, jednak w księdze wieczystej tej nieruchomości wpisane jest „dożywocie”. Dożywotnikiem jest krewny współwłaścicielki....

Żądanie wydania kluczy do mieszkania przez służebnika

Mam osobistą służebność mieszkania w domu 2-piętrowym (służebność obejmuje jeden poziom, mieszkanie). Właściciel żąda ode mnie kluczy zapasowych...

Niewykonalność służebności

Mam mieszkanie, którego jestem właścicielem. Siostra ma zapisaną służebność w postaci pokoju. Obecnie przebywa za granicą i z pokoju tego...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »