Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przekazanie domu za dożywocie, co z zachowkiem?

Katarzyna Nosal • Opublikowane: 07-10-2019

Dwa miesiące temu rodzice umową dożywocia przepisali mi dom. Oni go nabyli aktem darowizny przed 30 lat od rodziców ojca. Dziadek zmarł 25 lat temu, a babcia niecały rok temu. Ojciec miał trzech braci, ale dwóch już nie żyje. Jedyny żyjący brat ojca chce wystąpić o zachowek po babci, czyli po swojej mamie. Czy ma do tego prawo i kto z rodziny może jeszcze wnosić o zachowek? Jeśli zachowek się komuś należy, to kto ma go wypłacić?

Katarzyna Nosal

»Wybrane opinie klientów

Jestem Bardzo zadowolona z usługi prawniczej online. Mogłam na odległość znaleźć odpowiedzi na moje wątpliwości i pytania dotyczącej mojej sprawy. Zadałam zawsze dodatkowe pytania, i na czas otrzymałam odpowiedz. Bardzo mi ten Portal pomógł. 
Henryka
Odpowiedź profesjonalna aczkolwiek łatwa do zrozumienia, rychła i bardzo satysfakcjonująca. Z pewnością będę jeszcze korzystać z waszej pomocy 
Agnieszka
Odpowiedź wyczerpująca i fachowa.
Joanna
Szybko i rzeczowo. Niestety odpowiedź potwierdziła moje przypuszczenie że sprawa jest przegrana.
Marek, 38 lat
Dobre opinie i szybka wyczerpująca odpowiedź
Leszek, 58 lat, maszynista chłodniczy

Rzeczywiście wujkowi przysługuje zachowek po swojej mamie. Jednak nie w każdej sytuacji.

Zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego (K.c.) – zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Zapis art. 1000 K.c. stanowi natomiast, że jeżeli uprawniony nie może otrzymać należnego mu zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.

Wszystkie dzieci spadkobiercy są każde z osobna uprawnione do zachowku. Jeśli nie ma nic, co mogłyby dziedziczyć, mogą zwrócić się do osób, które skorzystały na majątku ich rodziców, o zachowek. Darowizny na rzecz dzieci są zaliczane do tej reguły bez zakresu czasu, w jakim zostały dokonane.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

W opisanej sytuacji nie mam wszystkich danych. Pisze Pani, że dziadkowie dokonali darowizny na rzecz rodziców. Rozumiem, że to byli (dziadkowie) rodzice taty. Zatem mama została obdarowana nie jako zstępna. W takim przypadku zastosowanie będzie miał art. 994 K.c., zgodnie z którym – przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Pani mama nie jest osobą uprawnioną do zachowku po rodzicach swojego męża, zatem tutaj darowizna na jej rzecz nie może być doliczona do wartości spadku, z której oblicza się zachowek dla brata taty. W mojej ocenie w tej sytuacji od Pani mamy zachowek się nie należy.

Zachowek mógłby być należny od tej części, która przypadała na Pani ojca. Tu darowizna będzie się wliczała pomimo upływu czasu. Jednak skoro obdarowany jest zobowiązany do zapłaty zachowku jedynie w granicach własnego wzbogacenia, a w wyniku przeniesienia na Panią własności nieruchomości wzbogacenia już nie ma, w takim przypadku można próbować skutecznie bronić się przed roszczeniami wujka. Zdaniem zdecydowanej większości doktryny stosować należy tutaj pomocniczo w drodze analogii przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i n. K.c.; tak J. Pietrzykowski, w: Komentarz K.c., t. III, 1972, s. 1915). W myśl tego stanowiska w sytuacji zużycia lub utraty wzbogacenia odpowiedzialność ustaje, a w razie zmniejszenia się wzbogacenia – ulega odpowiednio redukcji (tak także w szczególności J. Kosik, w: System PrCyw, t. IV, s. 566; L. Stecki, w: Winiarz, Komentarz K.c., t. II, 1989, s. 875; E. Niezbecka, w: Kidyba, Komentarz K.c., t. IV, 2012, s. 251; E. Skowrońska-Bocian, w: Komentarz do K.c., Ks. IV, 1997, s. 156).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Egzekucja z mieszkania - co z osobą, która ma prawo dożywotniego zamieszkiwania?

Moja babcia umową dożywocia przekazała swojemu synowi mieszkanie. Problem polega na tym, że jej syn najprawdopodobniej dostanie wysoką grzywnę od urzędu...

Przekazanie nieruchomości za rekompensatę osobie mającej służebność

W 2007 r. w drodze spadku po ojcu mąż nabył dom jednorodzinny, w tym samym postanowieniu sądu mama męża zrzekała się swojej części na jego rzecz...

Wykreślenie dożywocia z księgi wieczystej

Otrzymaliśmy od cioci mieszkanie w ramach umowy dożywocia. Ciocia przebywa w domu opieki i jej stan wskazuje, że już raczej nigdy z niego...

Odwołanie darowizny z powodu umieszczenia w DPS-ie

Mama przepisała bratu mieszkanie w formie umowy darowizny, brat mieszkanie „wykupił” od spółdzielni, przekształcając we własnościowe prawo...

Jak najlepiej przekazać nieruchomości wnukom - jako darowiznę, dożywocie, czy sprzedaż?

Jestem wdową. Mam domek, który chciałabym podarować swoim dwojgu wnukom. Nieruchomość należała do moich rodziców, teraz ja jestem jej jedyną...

Ustanowienie dożywocia dla partnera

Posiadam spółdzielcze prawo własności do mieszkania, w którym mieszkam z moim partnerem Niemcem. Mamy po 67 lat. Chciałabym go zabezpieczyć, żeby...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »