Kategoria: Służebność osobista

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Służebność osobista

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 28-02-2014

Moi rodzice podarowali mnie i mojej żonie lokal, w którym mieszkamy. Od jakiegoś czasu mój bratanek twierdzi, że mieszkanie należy się jemu, ponieważ opiekuje się dziadkami. W akcie notarialnym mamy wpisaną służebność osobistą mieszkania, czyli korzystanie z dwóch pokojów, łazienki i kuchni oraz swobodne poruszanie się po całym lokalu. Czy bratanek może zabrać nam mieszkanie?

 

Tomasz Krupiński

»Wybrane opinie klientów

Jestem pod wrażeniem szybkiej i profesjonalnej pomocy. Koszt wstępnej usługi do przyjęcia, w którym uzyskałam dodatkowe wskazówki i informacje na pytania uzupełniające (bez dodatkowych opłat). 
Beata
Poradę prawną uzyskaną od Państwa, a konkretnie przez Panią Izabelę Nowacką-Marzelon, uważam oceniam bardzo wysoko. Porada ta pozwoliła mi zrozumieć całą złożoność zgłoszonego przeze mnie problemu w świetle wszystkich przepisów, jakie powinnam znać. Bardzo sobie cenię te wyjaśnienia i jestem rada, że udało mi się wpaść na trop tak kompetentnego zespołu prawników. Polecam ich wszystkim zainteresowanym.
Maria, 70 lat, emerytowana nauczycielka
Jasna i szybko wydana opinia. Polecam ten serwis.
Ewa
Dziękuję i wystawiam najwyższą opinię.
Jacek
Dziękuję uprzejmie za szybką i wyczerpującą odpowiedź wyjaśniającą moje obawy.
Maria, 55 lat
Jestem zadowolona z odpowiedzi. 
Ewa
Bardzo solidna, rzetelna i szybka porada
Przemysław
Fantastyczny pomysł, szybkie, a jednocześnie wnikliwe i dogłębnie analizujące temat odpowiedzi!
Magdalena
Fachowa porada Pana Marcin Sądej (BRAVOOO :)), rzetelnie, jasno i przejrzyście. Oczywiście wszystko oparte na podstawach prawnych i fachowej wiedzy. 
Wojtek
Dziękuję, spełniliście moje oczekiwania
Joanna, 58 lat, księgowa
Dziękuje bardzo za odpowiedz. Wiem teraz co powinnam zrobić.
Beata
Bardzo dziękuję za szybką i wyczerpującą (na chwilę obecną) odpowiedź. Jestem z niej bardzo zadowolona, zawiera to, o czym słyszałam, ale brakowało mi potwierdzenia. W razie dalszych problemów na pewno się z Państwem skontaktuję.
Renata
Jestem bardzo zadowolona z uzyskanej odpowiedzi, która była wyczerpująca i zadowalająca. Szczególnie ważne w serwisie ePorady24 jest to, że można zadać dodatkowe pytanie bez dodatkowych opłat:-)
Marzena, nauczyciel, 54 lata
Bardzo dziękuję za poradę. Pomogła mi ona błyskawicznie rozwiązać mój problem - w rozmowie z adwersarzem czułam się pewnie, mając w zanadrzu (i wykorzystując w trakcie dyskusji) merytoryczną wiedzę, przekazaną przez ePorady.
Anna
Korzystam z serwisu już po raz czwarty - jestem zadowolony ze świadczonych usług, w tym odpowiedzi i pomocy udzielanej przez prawników serwisu.
Rafał, inżynier lotnictwa, 34 lata
Wszystko zgodnie z opisem. Jestem zadowolony
Dawid, 36 lat
Odpowiedź wyczerpująca, Otrzymałam wyjaśnienie mojego problemu i sposób jego rozwiązania. 
Lidia
Bardzo szybka i wyczerpująca odpowiedź.
Bohdan
Jestem zadowolona. Oczekiwałam właśnie na zaproponowanie takiego sposobu rozwiązania problemu. Przypominanie 86 letniemu prezesowi jakich obowiązków nie dopilnował było nieludzkie / ze względu na stan jego zdrowia /. Sądzę, że w przeszłości nie planowali z żoną powrotu do Polski na starość. 
Bogumiła
Bardzo fajny serwis i profesjonalne porady polecam
Karolina
Bardzo szybka, rzetelna odpowiedź, poparta aktami prawnymi. Spełnia moje oczekiwania. Na podkreślenie zasługuje fakt, że odpowiedź otrzymałam w weekend.
Anna, nauczyciel, logopeda, 56 lat
Odpowiedzi na moje pytania są bardzo konkretne, rzeczowe i zrozumiałe. Jestem bardzo zadowolona z konwersacji na tym portalu i rad prawnika.
Ewa, ekonomista, 45 lat
Wystawiam bardzo dobra ocenę za udzielona odpowiedz na moje pytanie odpowiedz byla szybka konkretna i rzeczowa. Rowniez cena za usluge byla przyzwoita. 
Danuta
Bardzo dobry i dosyć szybki serwis usługi prawnej. Odpowiedź która otrzymałam jest konkretna i zawiera bardzo duża ilość szczegółów z czego jestem bardzo zadowolona. Porada otrzymana jest profesjonalna i wysokiej jakości. 
Krystyna, fotograf, 39 lat
Bardzo dziękuję za wyczerpującą informację. Szybko i sprawnie uzyskałam potrzebne informacje. Korzystam już po raz 3ci z portalu i jeszcze nie raz skorzystam :)
Joanna
Odpowiedź obszerna, czytelna i zrozumiała. Bardzo szybka.
Ryszard
Dziękuję , za wyczerpującą odpowiedz. Bardzo dobry sposób na szybkie i rzetelne porady. Cena za usługi niewygórowana. Możliwość zadawania dodatkowych pytań. 
Maria
Jestem zadowolony z udzielonych mi rad.
Rafał
Szybka informacja zwrotna, możliwość zadawania dodatkowych pytań.Dziękuję.
Leokadia, 57 lat, nauczyciel/dyrektor
Witam odpowiedź jaką otrzymałam z eporady24 były bardzo pomocne w podejmowaniu decyzji myślę że współpraca się na tym nie skończy.
Grażyna

Już na początku pragnę zaznaczyć, że służebność osobista i prawo własności to dwie różne instytucje, które zapewniają osobom, które z nich korzystają, odmienne prawa i obowiązki.

Jeżeli rodzice rzeczywiście darowali Panu (albo Panu i Pańskiej żonie) mieszkanie w formie aktu notarialnego, to jedynym sposobem, w jaki obecnie mogą Państwa pozbawić tej własności, jest jedynie odwołanie darowizny (inne możliwości w tych okolicznościach uznaję za mało prawdopodobne, o ile w ogóle możliwe).

Co do kwestii darowizny, należy stwierdzić, że polskie prawo daje możliwość cofnięcia darowizny. Zgodnie z art. 888 Kodeksu cywilnego (w skrócie: K.c.) przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

Bezpośrednio do instytucji odwołania darowizny odnosi się art. 898 K.c., który stanowi, że darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu.

Odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego może dotyczyć zarówno darowizny już wykonanej, jak i umowy zobowiązującej, ale jeszcze niewykonanej. Jedyną przesłanką dopuszczalności odwołania darowizny jest w tym wypadku rażąca niewdzięczność obdarowanego, która musi przy tym wystąpić po zawarciu umowy darowizny. Gdyby sytuacja uzasadniająca przyjęcie rażącej niewdzięczności wydarzyła się przed zawarciem umowy darowizny, a darczyńca dowiedział się o niej dopiero po jej zawarciu, nie mógłby odwołać darowizny w trybie przewidzianym w art. 898 K.c. W takim wypadku mogłoby wchodzić w grę jedynie uchylenie się darczyńcy od skutków oświadczenia woli złożonego w umowie darowizny.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przez pojęcie rażącej niewdzięczności należy rozumieć tylko takie czynności obdarowanego (działania lub zaniechania), które są skierowane przeciwko darczyńcy z zamiarem nieprzyjaznym. Chodzi tu przede wszystkim o popełnienie przestępstwa przeciwko darczyńcy (zarówno przeciwko życiu, zdrowiu i czci, jak i przeciwko mieniu) oraz o naruszenie przez obdarowanego obowiązków wynikających ze stosunków osobistych łączących go z darczyńcą (np. odmowa udzielenia pomocy w czasie choroby mimo oczywistej możliwości).

Znamion rażącej niewdzięczności nie wyczerpują z reguły czyny nieumyślne obdarowanego, a także drobne czyny nawet umyślne, lecz niewykraczające w określonych środowiskach poza zwykłe konflikty życiowe (rodzinne). O istnieniu lub nieistnieniu podstaw do odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności decydują w każdym wypadku konkretne okoliczności, rozważane na tle zwyczajów panujących w określonym środowisku społecznym.

Ze zwrotu użytego w art. 898 K.c., zgodnie z którym dla odwołania darowizny czyn obdarowanego, kwalifikujący się jako rażąca niewdzięczność, ma być skierowany „względem” darczyńcy, wynika, że ustawodawca miał na względzie ochronę interesów darczyńcy. Przyjmuje się jednak, że przez taką regulację nie przesądził o tym, że czyn musi być skierowany bezpośrednio przeciwko osobie darczyńcy. Odwołanie darowizny może uzasadniać również niewłaściwe zachowanie się obdarowanego wobec osoby bliskiej darczyńcy, zwłaszcza w sytuacji, gdy obdarowany, kierując nieprzyjazne działania przeciwko osobie bliskiej darczyńcy, zamierza oddziałać pośrednio na darczyńcę.

Art. 898 K.c. uprawnia do odwołania darowizny, zarówno wykonanej, jak i niewykonanej, jedynie darczyńcę. Czynności tej nie może wykonać za niego żadna inna osoba. Odnosi się to również do sytuacji, gdy obdarowany dopuszcza się karygodnych czynów wobec osoby bliskiej darczyńcy, oddziałując na darczyńcę tylko pośrednio. Osoba taka nie może odwołać darowizny.

Stosownie natomiast do art. 899 K.c. darowizna nie może być odwołana z powodu niewdzięczności, jeżeli darczyńca obdarowanemu przebaczył. Jeżeli w chwili przebaczenia darczyńca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem. Spadkobiercy darczyńcy mogą odwołać darowiznę z powodu niewdzięczności tylko wtedy, gdy darczyńca w chwili śmierci był uprawniony do odwołania albo gdy obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem była śmierć darczyńcy.

Jednak darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.

Termin przewidziany w art. 899 K.c. został oparty na założeniu, że jeżeli nie dochodzi do odwołania darowizny w ciągu roku, to dzieje się tak dlatego, że darczyńca nie odczuł niewdzięczności, przebaczył obdarowanemu lub też zrzekł się prawa do odwołania darowizny (to ostatnie założenie przyjmuje się również w stosunku do spadkobierców darczyńcy, którym nie przysługuje prawo przebaczania rażącej niewdzięczności).

Jeżeli uprawnionym do odwołania darowizny jest darczyńca, termin roczny, o którym mowa w art. 899 K.c., biegnie zawsze od daty dowiedzenia się przez niego o niewdzięczności obdarowanego.

Nie mam przesłanek, na których oparłby się Pański bratanek, namawiając Pańskich rodziców na odwołanie darowizny, dlatego trudno mi oceniać zasadność tego odwołania.

Na marginesie dodam, że odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie. Dla skuteczności odwołania darowizny nie jest wymagane, aby oświadczenie w tym przedmiocie zawierało ściśle określoną treść, jednak musi być ono zrozumiałe. Uprawniony powinien zawiadomić obdarowanego w sposób jednoznaczny, że odwołuje dokonaną na jego rzecz darowiznę odwołuje i podać powód odwołania. W przeciwieństwie do przebaczenia, odwołania darowizny nie można dokonać w sposób dorozumiany. Staje się ono przy tym skuteczne z chwilą, gdy doszło do obdarowanego w taki sposób, że mógł on zapoznać się z jego treścią.

Skuteczność odwołania darowizny pod kątem przesłanek określonych w art. 898 i 899 K.c. może być poddana kontroli sądowej w sprawie o zwrot przedmiotu darowizny albo – po wykazaniu interesu prawnego – w sprawie o ustalenie, że darowizna została (lub nie została) skutecznie odwołana.

Z dalszej części Pańskich wyjaśnień wynika jednak, że w księdze wieczystej mieszkania rodziców jest ustanowiona na Państwa rzecz służebność osobista mieszkania.

Zgodnie z przepisem art. 302 K.c. „mający służebność mieszkania może korzystać z pomieszczeń i urządzeń przeznaczonych do wspólnego użytku mieszkańców budynku”. Unormowanie to odnosi się do takich pomieszczeń, jak strych, pralnia, piwnica, komórka czy klatka schodowa, jeżeli tylko nie zostały one jednoznacznie przypisane do poszczególnych mieszkań w danym domu.

Dokładny zakres służebności powinien wynikać z zawartej w tej sprawie umowy w sprawie ustanowienia tej służebności. Umowa taka powinna być w posiadaniu właściciela albo znajdować się przy księdze wieczystej w sądzie. W Pańskim przypadku w zakresie służebności mieści się możliwość korzystania z dwóch pokojów, łazienki i kuchni, a także swobody poruszania się po całym mieszkaniu.

Wnioskuję więc, że nie mają Państwo prawa własności, lecz jedynie służebność osobistą, która wygasa najpóźniej z chwilą śmierci uprawnionych, na których rzecz została ustanowiona.

Ponadto, zgodnie z art. 301 K.c. mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci małoletnie. Inne osoby może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez niego utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. Dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać w mieszkaniu także po uzyskaniu pełnoletności.

Można się umówić, że po śmierci uprawnionego służebność mieszkania przysługiwać będzie jego dzieciom, rodzicom i małżonkowi.

Pozbawić państwa służebności można, według art. 303 K.c., zgodnie z którym jeżeli uprawniony z tytułu służebności osobistej dopuszcza się rażących uchybień przy wykonywaniu swego prawa, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zamiany służebności na rentę.

W świetle tego przepisu roszczenie przysługuje tylko właścicielowi nieruchomości obciążonej i tylko z powodu rażących uchybień, jakich dopuszcza się uprawniony z tytułu służebności przy wykonywaniu swego prawa. Uprawnionemu nie przysługuje roszczenie o zamianę służebności na rentę. Uchybienia ze strony uprawnionego, mogące stanowić podstawę żądania zamiany służebności na rentę, muszą mieć charakter rażących. Przepis używa pojęcia uchybień w liczbie mnogiej, z czego wynika, że pojedyncze uchybienie nie może stanowić podstawy zamiany służebności na rentę nawet wówczas, gdy jest poważne, a nawet rażące.

Nie jest jasne, czy podstawą roszczenia mogą być także uchybienia osób przyjętych przez uprawnionego na mieszkanie. Wydaje się jednak, że na tak postawione pytanie należy udzielić pozytywnej odpowiedzi.

Reasumując: jak wynika z okoliczności, które Pan przedstawił, i powyższych rozważań, własność nieruchomości może przejść na Pańskiego bratanka, jeżeli taka będzie wola Pana rodziców. Jednak nadal nieruchomość będzie obciążona na Państwa rzecz służebnością mieszkania i nadal zgodnie z umową będą Państwo mieli uprawnienia jak dotychczas.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Dożywotnia służebność mieszkania

Rok temu kupiłam mieszkanie od dewelopera. Część kwoty (200 000 zł) była finansowana z kredytu hipotecznego, resztę (50 000 zł) wpłaciła moja mama. Postanowiłyśmy, że w zamian mama otrzyma prawo do dożywotniego mieszkania w tym lokalu i opiekę. Ile czasu mamy na zawarcie umowy dożywocia? Czy należy od niej zapłacić podatek? Czy urząd skarbowy może uznać, że ma do czynienia z darowizną?

Wykonywanie służebności

Mój ojciec miał czworo dzieci. Za życia podarował swój dom (razem z gospodarstwem) mojej siostrze. W akcie notarialnym pozostawił dla siebie i swojej żony, a także dla pozostałej trójki dzieci służebność domu. W 2007 roku zmarła moja mama, cztery lata później – ojciec. Chciałabym zadać kilka pytań związanych z wykonywaniem służebności: czy mogę przebywać w domu bez ograniczeń? Czy siostra może np. zburzyć dom (i postawić nowy)? Czy mam prawo do zachowku po rodzicach? Jeśli tak, jak długo mogę się o niego starać i jak obliczyć jego wysokość? W załączniku przesyłam treść aktu notarialnego.

Zniesienie służebności

Ja, siostra i brat odziedziczyliśmy duże mieszkanie. Moje rodzeństwo zrzekło się swoich części na moją rzecz (bez spłat). W związku z tym współwłasność została zniesiona. Jednocześnie ustanowiłam na rzecz siostry dożywotnią, nieodpłatną służebność mieszkania w pomieszczeniach, które dotychczas zajmowała. Siostra zobowiązała się ponosić wszystkie koszty związane z eksploatacją zajmowanego mieszkania. Okazało się, że siostra od dawna nie płaci m.in. za wodę, nie remontuje mieszkania. Czy można znieść służebność mieszkania? Czy mogę zmusić siostrę, aby chociaż płaciła podatek od nieruchomości? Ewentualnie mogłabym darować siostrze mieszkanie. Jak zmusić siostrę, aby przyjęła mieszkanie?

Darowizna nieruchomości a służebność

Jestem właścicielem domu, który chciałbym przekazać swojemu niepełnoletniemu synowi. Obecnie mieszka w nim mój ojciec, który ma zagwarantowaną w moim akcie własności dożywotnią służebność. Czy potrzebuję zgody ojca na dokonanie darowizny nieruchomości?

 

Pozbawienie służebności osobistej

Jestem właścicielem mieszkania, które zostało nabyte w trakcie małżeństwa z mojego majątku osobistego. W 2000 r. ustanowiłem w tym lokalu dożywotnią służebność osobistą na rzecz mojej żony (prawo do korzystania ze wszystkich pomieszczeń). Niedawno się rozwiedliśmy. Teraz żona twierdzi, że… nie mam żadnych praw do tego mieszkania, bo zrzekłem się ich, ustanawiając służebność. Odmawia wyprowadzki i grozi wezwaniem Policji i oskarżeniem mnie o zakłócanie miru domowego. Czy jej przekonania i żądania mają jakąś podstawę prawną? Czy mogę ją pozbawić służebności osobistej albo zamienić ją na rentę? Jak oblicza się taką rentę (w akcie notarialnym jest zapis, że roczna wartość służebności wynosi 280 zł – czy to ma znaczenie przy ustalaniu renty)?

 

Ustalenie wartości służebności osobistej

Chciałbym wstępnie ustalić wartość służebności osobistej. Proszę o objaśnienie, jak się oblicza wartość dożywotniej służebności lokalu mieszkalnego?

Zapytaj prawnika



Szukamy ambitnego prawnika » wizytówka Zadaj pytanie »