Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Spokojne miejsce na starość - ustalenie służebności osobistej

Eliza Rumowska • Opublikowane: 29-08-2016

Po śmierci ojca odziedziczyłam wraz z siostrą i moją mamą połowę domu (druga połowa jest własnością siostry ojca) oraz gospodarstwo rolne. Zamierzamy udać się do notariusza w celu poświadczenia dziedziczenia i rozpisania między siebie tego spadku. Ojciec nie zostawił testamentu, my trzy jesteśmy zgodne co do podziału. Ja zrzekam się swojej części spadku. Początkowo ustaliłyśmy, żeby przepisać wszystko na siostrę, a mamie w akcie notarialnym zagwarantować mieszkanie do śmierci. Jednak teraz zaczynam mieć co do tego wątpliwości. Chciałabym dobrze zabezpieczyć swoją mamę, żeby miała spokojne miejsce do życia na starość. Jak to zrobić?

Eliza Rumowska

»Wybrane opinie klientów

Odpowiedź wyczerpująca i fachowa.
Joanna
Szybko i rzeczowo. Niestety odpowiedź potwierdziła moje przypuszczenie że sprawa jest przegrana.
Marek, 38 lat
Dobre opinie i szybka wyczerpująca odpowiedź
Leszek, 58 lat, maszynista chłodniczy
Konkretna i wyczerpująca odpowiedź. Jestem zadowolona z porady prawnej.
Grażyna
Bardzo dziękuję za uzyskaną poradę, szybko, sprawnie bardzo pomocnie, na temat , wyczerpującą. Doskonała odpowiedź Polecam wszystkim
Marta, prawnik, 63 lata

Najbezpieczniej i najtaniej w opisanej sytuacji byłoby pozostać we współwłasności tzn. tak, aby Pani mama wraz z Panią i Pani siostrą otrzymała udział spadkowy i docelowo pozostała we współwłasności z siostrą ojca.

Jednak zawsze trzeba mieć na uwadze konsekwencje takiego stanu. Oto jako współwłaściciele mama, Pani i siostra będziecie zobowiązane nie tylko do wspólnego korzystania, ale i wspólnego utrzymania nieruchomości ponoszenia kosztów.

Będą Was dotyczyły wszelkie regulacje z kodeksu cywilnego o współwłasności:

Współwłasność

Art. 195. [Współwłasność]

Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).

Art. 196. [Rodzaje współwłasności]

§ 1. Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną.

§ 2. Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika. Do współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy niniejszego działu.

Art. 197. [Domniemanie równych udziałów]

Domniemywa się, że udziały współwłaścicieli są równe.

Art. 198. [Swoboda rozporządzania udziałem]

Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Art. 199. [Rozporządzenie rzeczą wspólną]

Do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli.

Art. 200. [Obowiązek współdziałania]

Każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną.

Art. 201. [Czynności zwykłego zarządu]

Do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli. W braku takiej zgody każdy ze współwłaścicieli może żądać upoważnienia sądowego do dokonania czynności.

Art. 202. [Czynność rażąco sprzeczna z zasadami prawidłowego zarządu]

Jeżeli większość współwłaścicieli postanawia dokonać czynności rażąco sprzecznej z zasadami prawidłowego zarządu rzeczą wspólną, każdy z pozostałych współwłaścicieli może żądać rozstrzygnięcia przez sąd.

Art. 203. [Wyznaczenie zarządcy przez sąd]

Każdy ze współwłaścicieli może wystąpić do sądu o wyznaczenie zarządcy, jeżeli nie można uzyskać zgody większości współwłaścicieli w istotnych sprawach dotyczących zwykłego zarządu albo jeżeli większość współwłaścicieli narusza zasady prawidłowego zarządu lub krzywdzi mniejszość.

Art. 204. [Sposób obliczania większości]

Większość współwłaścicieli oblicza się według wielkości udziałów.

Art. 205. [Wynagrodzenie sprawującego zarząd]

Współwłaściciel sprawujący zarząd rzeczą wspólną może żądać od pozostałych współwłaścicieli wynagrodzenia odpowiadającego uzasadnionemu nakładowi jego pracy.

Art. 206. [Zakres współposiadania]

Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.

Art. 207. [Udział w pożytkach i wydatkach]

Pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.

Art. 208. [Rachunek z zarządu]

Każdy ze współwłaścicieli niesprawujących zarządu rzeczą wspólną może żądać w odpowiednich terminach rachunku z zarządu.

Art. 209. [Czynności zmierzające do zachowania wspólnego prawa]

Każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa.

Art. 210. 4 [Żądanie zniesienia współwłasności]

§ 1. Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.

§ 2. Zniesienie współwłasności nieruchomości rolnej oraz gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy, o której mowa w art. 166 § 3, następuje z uwzględnieniem przepisów tej ustawy.

Art. 211. [Podział rzeczy wspólnej]

Każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.

Art. 212. [Podział z wyrównaniem udziałów, spłatą lub dopłatą]

§ 1. Jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymi służebnościami gruntowymi.

§ 2. Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego.

§ 3. Jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych.

Art. 213. 5 [Zgodne zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego]

§ 1. Jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele.

§ 2. Przyznanie przez sąd gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy, o której mowa w art. 166 § 3, następuje z uwzględnieniem przepisów tej ustawy.

Art. 214. [Brak zgody, podział cywilny]

§ 1. W razie braku zgody wszystkich współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który je prowadzi lub stale w nim pracuje, chyba że interes społeczno-gospodarczy przemawia za wyborem innego współwłaściciela.

§ 2. Jeżeli warunki przewidziane w paragrafie poprzedzającym spełnia kilku współwłaścicieli albo jeżeli nie spełnia ich żaden ze współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który daje najlepszą gwarancję jego należytego prowadzenia.

§ 3. 6 Na wniosek wszystkich współwłaścicieli sąd zarządzi sprzedaż gospodarstwa rolnego stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, a w przypadku gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy, o której mowa w art. 166 § 3, z uwzględnieniem przepisów tej ustawy.

§ 4. Sprzedaż gospodarstwa rolnego sąd zarządzi również w wypadku niewyrażenia zgody przez żadnego ze współwłaścicieli na przyznanie mu gospodarstwa.

Art. 215. [Odpowiednie stosowanie]

Przepisy dwóch artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy gospodarstwo rolne może być podzielone, lecz liczba wydzielonych części jest mniejsza od liczby współwłaścicieli.

Art. 216. [Wysokość spłat i obniżenie dopłat]

§ 1. Wysokość przysługujących współwłaścicielom spłat z gospodarstwa rolnego ustala się stosownie do ich zgodnego porozumienia.

§ 2. W razie braku takiego porozumienia spłaty przysługujące współwłaścicielom mogą być obniżone. Przy określaniu stopnia ich obniżenia bierze się pod uwagę:

1) typ, wielkość i stan gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem zniesienia współwłasności;

2) sytuację osobistą i majątkową współwłaściciela zobowiązanego do spłat i współwłaściciela uprawnionego do ich otrzymania.

§ 3. Obniżenie spłat, stosownie do przepisu paragrafu poprzedzającego, nie wyklucza możliwości rozłożenia ich na raty lub odroczenia terminu ich zapłaty, stosownie do przepisu art. 212 § 3.

§ 4. Przepisów § 2 i 3 nie stosuje się do spłat na rzecz małżonka w razie zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego, które stosownie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego należy do wspólnego majątku małżonków.

Art. 217. [Wydanie korzyści]

Współwłaściciel, który w wyniku zniesienia współwłasności otrzymał gospodarstwo rolne, wchodzące zaś w skład tego gospodarstwa nieruchomości rolne zbył odpłatnie przed upływem pięciu lat od chwili zniesienia współwłasności, jest obowiązany pozostałym współwłaścicielom, którym przypadły spłaty niższe od należnych, wydać - proporcjonalnie do wielkości ich udziałów - korzyści uzyskane z obniżenia spłat, chyba że celem zbycia jest zapewnienie racjonalnego prowadzenia tego gospodarstwa.

Art. 218. [Uprawnienie do dalszego zamieszkiwania]

§ 1. Współwłaściciele, którzy nie otrzymali gospodarstwa rolnego lub jego części, lecz do chwili zniesienia współwłasności w tym gospodarstwie mieszkali, zachowują uprawnienia do dalszego zamieszkiwania, jednakże nie dłużej niż przez pięć lat, a gdy w chwili znoszenia współwłasności są małoletni - nie dłużej niż pięć lat od osiągnięcia pełnoletności. Ograniczenie terminem powyższym nie dotyczy współwłaścicieli trwale niezdolnych do pracy.

§ 2. Do uprawnień wynikających z przepisów paragrafu poprzedzającego stosuje się odpowiednio przepisy o służebności mieszkania.

Art. 219.

(uchylony).

Art. 220. [Wyłączenie przedawnienia]

Roszczenie o zniesienie współwłasności nie ulega przedawnieniu.

Art. 221. [Skuteczność wobec nabywcy udziału]

Czynności prawne określające zarząd i sposób korzystania z rzeczy wspólnej albo wyłączające uprawnienie do zniesienia współwłasności odnoszą skutek także względem nabywcy udziału, jeżeli nabywca o nich wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć. To samo dotyczy wypadku, gdy sposób korzystania z rzeczy został ustalony w orzeczeniu sądowym”.

Ponadto problemem może okazać się fakt, że mama nabędzie gospodarstwo rolne – jeżeli pobiera świadczenia emerytalno-rentowe z KRUS, może to spowodować ich zawieszenie i tylko częściową wypłatę.

Natomiast jako dożywotnik, przy dostatecznie rozbudowanym i zabezpieczonym katalogu swych praw – będzie miała komfort dożywotniego korzystania. Ważne, aby taki akt notarialny jak najdokładniej regulował zasady dożywocia, co pozwala w przyszłości uniknąć sporów.

Z mamy punktu widzenia byłaby to opcja dość wygodna. Jednak z Pani i siostry punktu widzenia nie byłoby to korzystne, bo wraz ze śmiercią mamy stracicie niejako jakikolwiek dostęp do swej ojcowizny, którą w całości przejmie siostra ojca.

Dlatego w mojej ocenie najbardziej dogodnym rozwiązaniem byłoby pozostawienie na dwie siostry udziału spadkowego po ojcu, tj. 1/2 gospodarstwa, i na rzecz mamy ustanowienie służebności osobistej dożywotniego bezpłatnego mieszkania. Siostra ojca zaś zostałaby jak dotychczas właścicielką 1/2. Jeszcze dodam, że znacznie taniej niż u notariusza można tego dokonać sądownie w ramach zgodnego działu spadku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Konflikt między mającym służebność a właścicielem obciążonego lokalu

Proszę o pomoc w sprawie konfliktu między mającymi służebność a właścicielem obciążonego lokalu. Rodzice mają dożywotnią nieodpłatną służebność...

Uprzątnięcie rzeczy po zmarłym

Czy powinnam powiadomić komornika o śmierci lokatora, który miał dożywotnie prawo do pokoju w mojej nieruchomości (służebność osobista)?...

Jak zabezpieczyć się na starość?

Jestem emerytką. Chcę sprzedać moje mieszkanie i uzyskane w ten sposób pieniądze przekazać synowi w formie darowizny. W zamian syn...

Niekorzystanie z ustanowionej służebności

W domu, który dostałam jest ustanowiona służebność na rzecz mojej krewnej w postaci jednego pokoju. Krewna ta posiada własny dom i nie mieszka...

Powrót do dożywotniego mieszkania

W 1990 r. przepisałem notarialnie gospodarstwo na syna. Miałem zapewnione w domu dożywocie (mieszkanie). Ze względu na agresję syna wyprowadziłem się...

Służebność mieszkania po rozstaniu

Dwa lata temu mąż u notariusza ustanowił na moją rzecz służebność części swojego mieszkania (prawo do jednego pokoju z dostępem do kuchni...

Czy służebność obniża wartość nieruchomości przy podziale majątku?

Czy służebność ustanowiona na rzecz rodziców obniża wartość nieruchomości przy podziale majątku w sądzie? Chodzi o służebność mieszkania.

Co obejmuje służebność osobista mieszkania?

Mama aktem darowizny przekazała mi dom, ustanawiając na rzecz mojego brata służebność osobistą polegającą na prawie dożywotniego zamieszkiwania....

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »