Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wpisanie służebności do księgi wieczystej

Krzysztof Bigoszewski • Opublikowane: 08-05-2014

Zmarła moja małżonka. Jej syn z poprzedniego małżeństwa odziedziczył mieszkanie na podstawie testamentu. Mieszkam w odziedziczonym przez niego lokalu i jestem tam zameldowany od wielu lat. Syn domaga się, abym opuścił mieszkanie, bo „kupcy już czekają”. Jednakże moja żona w testamencie zobowiązała syna do ustanowienia służebności mieszkania na moją rzecz. W sądzie stwierdzono, że jedynym spadkobiercą jest syn zmarłej, ale nie orzeczono służebności na moją rzecz. Czy słusznie? Jak mam doprowadzić do wpisania służebności do księgi wieczystej?

Krzysztof Bigoszewski

»Wybrane opinie klientów

Odpowiedź wyczerpująca i fachowa.
Joanna
Szybko i rzeczowo. Niestety odpowiedź potwierdziła moje przypuszczenie że sprawa jest przegrana.
Marek, 38 lat
Dobre opinie i szybka wyczerpująca odpowiedź
Leszek, 58 lat, maszynista chłodniczy
Konkretna i wyczerpująca odpowiedź. Jestem zadowolona z porady prawnej.
Grażyna
Bardzo dziękuję za uzyskaną poradę, szybko, sprawnie bardzo pomocnie, na temat , wyczerpującą. Doskonała odpowiedź Polecam wszystkim
Marta, prawnik, 63 lata

Po zapoznaniu się z przedstawionym przez Pana stanem faktycznym sprawy, aby udzielić odpowiedzi na Pańskie pytania, należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów Kodeksu cywilnego (K.c.) oraz poglądów nauki prawa w tym zakresie.

I tak, zgodnie z przepisem art. 968 § 1 K.c., spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby (zapis zwykły).

Idąc dalej, jak podnosi się w literaturze przedmiotu [tak m.in. E. Gniewek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2010], rozrządzenie testamentowe może polegać na zobowiązaniu spadkobiercy ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego (np. przeniesienia własności kolekcji znaczków pocztowych, ustanowienia służebności mieszkania, wypłacenia pewnej sumy pieniężnej) na rzecz oznaczonej osoby fizycznej lub prawnej, bez względu na to, czy osoba ta jest równocześnie spadkobiercą, czy też nie (art. 968 § 1 K.c.).

Powyższe potwierdził również Sąd Najwyższy, stwierdzając, że przedmiotem zapisu może być obciążenie spadkobiercy obowiązkiem ustanowienia na rzecz zapisobiercy określonej służebności mieszkania w gospodarstwie spadkowym (zob. uchw. SN z 14.10.1968 r., III CZP 91/68, OSN 1969, nr 6, poz. 103).

Za ww. autorami warto również wskazać, że ponieważ zapis tworzy węzeł obligacyjny między obciążonym a zapisobiercą, przeto niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków wynikających z treści stosunku zobowiązaniowego spowoduje poddanie obciążonego zapisem regułom odpowiedzialności przewidzianym w art. 471 i nast. K.c.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Natomiast zgodnie z treścią art. 471 K.c. dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Należy również przytoczyć treść postanowienia Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 28 marca 2012 r. (V CSK 175/11), gdzie Sąd Najwyższy stwierdził, że „w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku sąd nie rozstrzyga problemu zapisu, ponieważ roszczenie z tytułu zapisu może być dochodzone jedynie w procesie, w odrębnej sprawie. Zapisobierca nie jest spadkobiercą, nabywa tylko wierzytelność o wykonanie zapisu. Sąd spadku nie może więc rozstrzygać o przesłankach i skuteczności zapisu w sposób prejudycjalny. Podobnie nie jest uprawniony do orzekania o zachowku, który także jest konsekwencją określonego rozrządzenia testamentowego”.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, iż sąd nie miał obowiązku ani nawet podstawy prawnej do wypowiadania się w zakresie zapisu testamentowego dotyczącego ustanowienia na Pańską rzecz służebności mieszkania, gdyż kwestia ta nie ma wpływu na samo dziedziczenie, a jedynie legitymuje Pana do żądania od spadkobiercy wykonania danego zapisu.

Dlatego też w obecnej sytuacji powinien Pan wezwać na piśmie (listem poleconym) spadkobiercę do ustanowienia na Pańską rzecz służebności mieszkania jako realizacji zapisu testamentowego Pańskiej żony w wyznaczonym przez Pana terminie, pod rygorem dochodzenia przez Pana z tego tytułu roszczeń na drodze sądowej.

W celu uzyskania praw wynikających ze służebności mieszkania musiałby Pan wnieść do sądu przeciwko spadkobiercy powództwo o nakazanie przez sąd złożenia przez spadkobiercę oświadczenia woli o ustanowieniu służebności na Pańską rzecz, przy czym takie nakazanie przez sąd złożenia ww. oświadczenia, zgodnie z art. 64 K.c., zastępuje to oświadczenie, co uprawniałoby Pana do wpisania służebności do księgi wieczystej nieruchomości po uprawomocnieniu się wyroku sądu.

Jak bowiem stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 20 stycznia 1984 r. (III CZP 69/83), „jeżeli obciążony zapisem spadkobierca odmawia wykonania tego zapisu przez ustanowienie prawa użytkowania na rzecz zapisobiercy, zapisobierca może dochodzić wykonania tego obowiązku w drodze procesu. W takim wypadku prawomocne orzeczenie sądu, zobowiązujące spadkobiercę do złożenia odpowiedniego oświadczenia, zastępuje to oświadczenie (art. 64 KC, art. 1047 § 1 KPC). W takim więc wypadku do wpisu prawa użytkowania wystarczy to prawomocne orzeczenie”.

Zarazem tak uzyskany wpis w księdze wieczystej odnośnie służebności pozwalałby Panu na zamieszkiwanie w tym lokalu bez względu na to, kto byłby jego właścicielem.

Z ostrożności jednak, na wypadek próby sprzedaży mieszkania przez spadkobiercę, zanim uzyskałby Pan ww. wpis w księdze wieczystej, warto byłoby wraz z pozwem wnieść o zabezpieczenie Pańskiego roszczenia poprzez umieszczenie w księdze wieczystej ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu w sprawie ustanowienia służebności mieszkania.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Ustanowienie służebności osobistej

Po śmierci mojej mamy jej majątek (czyli połowa mieszkania) został podzielony pomiędzy mojego ojczyma i mnie po połowie, tak że ja zostałem...

Dożywotnie prawo do zajmowania mieszkania

Jestem właścicielką mieszkania, zajmuję je z chorującą córką. Mam też dorosłego syna, który mieszka ze swoją rodziną. Chciałabym zapewnić córce...

Zniesienie służebności za wynagrodzeniem

Kilka lat temu, kiedy wychodziłam za mąż, moja mama przekazała mi w darowiźnie dom, zachowując dożywotnią służebność mieszkania w nim...

Darowizna bez służebności

Podarowałam córce i jej mężowi działkę, na której wybudowali dom z wyodrębnionym mieszkaniem dla mnie. Jestem tutaj zameldowana....

Wynagrodzenie za zniesienie służebności mieszkania

Jak obliczyć należne bratu wynagrodzenie za zniesienie służebności mieszkania? Aktualna wartość nieruchomości to 152 000 zł.

Czy służebność wygasła, skoro wujek nigdy z niej nie korzystał?

W 2001 r. rodzice odziedziczyli dom. W testamencie był zapis stanowiący, że rodzice są zobowiązani do udostępnienia piętra domu wujkowi. Mieli też...

Niewdzięczny służebnik i prawo do dalszego zamieszkiwania

Otrzymałem w darowiźnie mieszkanie w zamian za dożywotnią, nieodpłatną służebność osobistą. W mieszkaniu przebywa macocha, która za nic...

Dożywocie w mieszkaniu kupionym na syna

Chciałabym kupić mieszkanie. Nie mam jednak całej gotówki, dlatego mój pełnoletni syn (kawaler bezdzietny) weźmie kredyt hipoteczny na siebie – na...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »