Kategoria: Służebność przesyłu

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością przesyłu?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zwężenie drogi dojazdowej do mojej posesji

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 04-11-2015

Na mojej posesji znajduje się dom i moja firma. Niedawno właściciel sąsiedniej działki oświadczył mi, że droga prowadząca do mojej nieruchomości jest zbyt szeroka i wchodzi na jego działkę. Chce wymusić na mnie zwężenie tej drogi dojazdowej. Jeśli to zrobię, nie będę mogła prowadzić swojej działalności. Co na to prawo?

Izabela Nowacka-Marzeion

»Wybrane opinie klientów

Profesjonalna porada
Maria
Pierwszy kontakt jakiś czas temu, a teraz był kolejny kontakt i porada równie profesjonalna.
Zdzisław, 42 lata, technik mechanik
Wyczerpująca odpowiedz, ocena jak najwyższa.
Wojciech
Usługa została wykonana na piątkę.Napewno będę jeszcze korzystać z usług tej firmy.
Krystyna
Obszerność i profesjonalizm odpowiedzi
Krzysztof, 28 lat, logistyk

Wiele zależy od tego, jakiego rodzaju to droga. Czy jest to droga publiczna, prywatna czy tylko służebność dojazdu oraz od tego, ile czasu jest w ten sposób użytkowana.

Jeśli jest to droga publiczna – gminna – i była nią w 1999 roku – bez względu na jej prawidłowe czy nieprawidłowe położenie względem działki sąsiada – grunt zajęty pod tą drogą przeszedł na własność gminy.

Zgodnie z ust. 1–2 art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy refomujące administrację publiczną „nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem”.

Zaliczenie określonej drogi do kategorii dróg gminnych, powiatowych lub wojewódzkich następuje w drodze uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, po zasięgnięciu opinii – mówiąc ogólnie – zainteresowanych przebiegiem drogi organów administracji (szczegółowe regulacje zawarte zostały w art. 6–7 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych). Drogi natomiast niezaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, a więc niemające charakteru drogi publicznej w rozumieniu ustawy z 21 marca 1985 r., to drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez przedsiębiorców, place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami oraz pętle autobusowe są drogami wewnętrznymi (art. 8 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych). Nie każda zatem droga spełniająca funkcję ciągu komunikacyjnego może być uznana za drogę publiczną. By zyskała taki status, musi zostać zaliczona w trybie przewidzianym ustawą o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1–4 tej ustawy i jednocześnie spełniać warunek możliwości powszechnego korzystania z niej. Zatem zawarte w art. 73 ust. 1 ustawy sformułowanie „nieruchomości zajęte pod drogi publiczne” oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Jeśli droga jest uregulowana jako służebność – jej przebieg jest uregulowany w księdze wieczystej.

Zgodnie z art. 145 Kodeksu cywilnego:

„§ 1. Jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna).

§ 2. Przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpi z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić. Jeżeli potrzeba ustanowienia drogi jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności prawnej, a między interesowanymi nie dojdzie do porozumienia, sąd zarządzi, o ile to jest możliwe, przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem tej czynności prawnej.

§ 3. Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes społeczno-gospodarczy”.

Służebność drogi koniecznej może być ustanowiona na rzecz nieruchomości, która:

  • nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub
  • nie ma odpowiedniego dostępu do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich (co do pojęcia „należenia” i „budynków gospodarskich”, zobacz niżej).

Jeżeli zachodzi jeden z tych przypadków, to trudno sobie wyobrazić, by nie był spełniony, wynikający z art. 285 § 2 Kodeksu cywilnego, warunek konieczności zwiększenia, przez ustanowienie służebności, gospodarczej użyteczności nieruchomości władnącej. Tak więc generalnie nie trzeba już wtedy badać, czy został spełniony ten warunek, konieczny do tego, by można było ustanowić służebność.

Jak nakazuje art. 145 § 2 zdanie pierwsze, przeprowadzenie drogi koniecznej powinno nastąpić z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić. Oznacza to np., że w zasadzie wykluczone jest przeprowadzenie drogi koniecznej przez siedlisko nieruchomości obciążonej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 13 lutego 1985 r., sygn. akt III CRN 311/84; LexPolonica nr 350724). Z kolei § 3 wspomnianego przepisu wymaga, by przeprowadzenie drogi koniecznej uwzględniało interes społeczno-gospodarczy.

Z treści art. 145 Kodeksu cywilnego wynika, że ustanowienie służebności drogi koniecznej może nastąpić nie tylko wtedy, gdy nieruchomość w ogóle nie ma dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, ale także, gdy dostęp co prawda istnieje, tyle że jest „nieodpowiedni”. Kryterium „odpowiedniości” jest niewątpliwie nieostre i wymaga konkretyzacji w rozważanych stanach faktycznych. Najogólniej powiedzieć można, iż dostęp uznany zostanie za nieodpowiedni, jeśli nie da się z niego korzystać tak, by możliwe było użytkowanie nieruchomości zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem (zob. art. 140 Jodeksu cywilnego). Przykładem może być np. sytuacja, gdy przejazd drogą, do której istnieje dostęp, przez znaczną część roku jest utrudniony lub niemożliwy ze względu na jej zły stan techniczny (zob. uchwałę Sądu Najwyższego - Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 14 sierpnia 1985 r., sygn. akt III CZP 44/85; OSNCP 1986 r. nr 7-8 poz. 106) lub gdy wyjazd z nieruchomości przylegającej do drogi publicznej stwarza niebezpieczeństwo dla właściciela tej nieruchomości, jak i innych uczestników ruchu drogowego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 7 lipca 1999 r., sygn. akt II CKN 786/98; OSNC 2000 r. nr 2 poz. 34).

Jeśli nie ma innej możliwości zapewnienia Pani dojazdu do działki i działalności gospodarczej, należy wystąpić o służebność drogi koniecznej – czyli ustanowienie przejazdu częściowo przez działkę sąsiada.

Z kolei jeśli droga była użytkowana przez 30 lat, jest możliwość zasiedzenia służebności przejazdu.

Stosownie do art. 292 Kodeksu cywilnego dopuszczalne jest nabycie w drodze zasiedzenia służebności gruntowej, która polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Służebność taka jest jedynym spośród ograniczonych praw rzeczowych, które w obecnym stanie prawnym można zasiedzieć. Z regulacji powyższej wynika, że przedmiotem zasiedzenia może być wyłącznie służebność czynna, a więc taka, która polega na korzystaniu przez właściciela nieruchomości władnącej z nieruchomości obciążonej. Zasiedzenie służebności gruntowej możliwe jest tylko wówczas, gdy istnieje trwałe i widoczne urządzenie umożliwiające wykonywanie służebności. Urządzenie takie musi być wynikiem świadomego i pozytywnego działania ludzkiego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 1969 r., sygn. akt II CR 516/68; OSNCP 1969 r. nr 12 poz. 220). Przyjmuje się, iż powinno być ono wykonane przez posiadacza służebności (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 1974 r., sygn. akt III CRN 94/74; OSNCP 1975 r. nr 6 poz. 94).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością przesyłu?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »