Kategoria: Służebność gruntowa

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością gruntową?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Co ze służebnością, którą czasowo zniesiono ze względu na dzierżawę całego gruntu?

Autor: Maciej Podgórski • Opublikowane: 05-11-2018

Zaraz po wojnie jeden z moich przodków zakupił działkę rolną otoczoną ziemią sprzedającego. W akcie notarialnym zapisano prawo dojazdu do wspomnianej działki przez resztę własności sprzedającego. Prawo to nie zostało jednak ujawnione w księgach wieczystych. Droga ta funkcjonowała do 2004 r., kiedy to mój ojciec (ówczesny właściciel wspomnianej działki, po odkupieniu jej od krewnego) podpisał ze spadkobiercą sprzedającego (sąsiad) oświadczenie, w którym zgodził się na zaoranie drogi dojazdowej w zamian za użytkowanie innej działki gruntu. Oświadczenie to (umowa) nie zostało potwierdzone notarialnie, ale stanowiło podstawę uzyskiwania dopłat obszarowych z Agencji Rolnej. Od tego czasu ziemia ojca, jak i sąsiadujących spadkobierców sprzedającego, była wydzierżawiona jednemu dzierżawcy, który, użytkując jeden obszar ziemi (składający się z kilku działek), zlikwidował drogę dojazdową. W tym roku umowa dzierżawy na działkę ojca została wypowiedziana. Problem pojawił się w momencie próby przywrócenia drogi dojazdu do działki ojca (jedyna droga dojazdu). Wstępnie właściciel otaczających działek zgodził się na wytyczenie nowej drogi, nająłem geodetę, który wznowił granice działek i wyznaczył nową drogę. Na mapie sporządzonej przez geodetę podpisał się obecny właściciel, wyrażając zgodę na przebieg nowej drogi. Jednakże przy próbie zapisania tego faktu w formie aktu notarialnego (umowa służebności) sąsiad odmówił i kontakt z nim się urwał. Tym samym ojciec został z ziemią bez drogi dojazdu. Co teraz możemy z tym zrobić? Czy mamy prawo dochodzić przywrócenia starej drogi? Czy mogę dochodzić zwrotu kosztów poniesionych na wyznaczenie nowej drogi, której realizacja nie doszła do skutku?

Maciej Podgórski

»Wybrane opinie klientów

Odpowiedz bardzo wyczerpująca i ogarniająca cały temat - mimo, iż część przepisów było mi znane. Przekaz zrozumiałym językiem. 
Katarzyna
Jestem bardzo zadowolona z usługi .Otrzymałam błyskawiczne wycenę usługi i odpowiedz.
 
Janina
Rzetelna,szybka odpowiedź na moje pytanie bardzo mi pomogła w egzekwowaniu moich praw. Dziękuję i polecam.
Jolanta
Porada jak najbardziej pomocna za którą bardzo dziękuję
Beata
 Szybko, łatwo i konkretnie. Pańska odpowiedź rozwiewa wszystkie moje wątpliwości. Dziękuję bardzo za pomoc. 
Bożena, pielęgniarka, 61 lat
 Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź.
Ewa
Szybko i sprawnie, dokładna odpowiedź na zadane pytanie. Wyczerpujące odwołania do dotychczasowej wykładni i wyjaśnienia. 
Tomasz, programista, 27 lat
Jestem usatysfakcjonowana udzielonymi odpowiedziami na zadane kwestie,Szybko i kompetentnie .
Urszula, 57 lat, nauczyciel
Odpowiedzi były jasne i wyczerpujące a co bardzo ważne - wyjątkowo szybkie. Dziękuję bardzo
Henryk
Witam, Dziękuję za szybką, dokładną i wyczerpującą odpowiedć. Jestem pod wrażeniem. 
Dorota
Jestem pod wrażeniem szybkiej i profesjonalnej pomocy. Koszt wstępnej usługi do przyjęcia, w którym uzyskałam dodatkowe wskazówki i informacje na pytania uzupełniające (bez dodatkowych opłat). 
Beata
Poradę prawną uzyskaną od Państwa, a konkretnie przez Panią Izabelę Nowacką-Marzelon, uważam oceniam bardzo wysoko. Porada ta pozwoliła mi zrozumieć całą złożoność zgłoszonego przeze mnie problemu w świetle wszystkich przepisów, jakie powinnam znać. Bardzo sobie cenię te wyjaśnienia i jestem rada, że udało mi się wpaść na trop tak kompetentnego zespołu prawników. Polecam ich wszystkim zainteresowanym.
Maria, 70 lat, emerytowana nauczycielka
Jasna i szybko wydana opinia. Polecam ten serwis.
Ewa
Dziękuję i wystawiam najwyższą opinię.
Jacek
Dziękuję uprzejmie za szybką i wyczerpującą odpowiedź wyjaśniającą moje obawy.
Maria, 55 lat
Jestem zadowolona z odpowiedzi. 
Ewa
Bardzo solidna, rzetelna i szybka porada
Przemysław
Fantastyczny pomysł, szybkie, a jednocześnie wnikliwe i dogłębnie analizujące temat odpowiedzi!
Magdalena
Fachowa porada Pana Marcin Sądej (BRAVOOO :)), rzetelnie, jasno i przejrzyście. Oczywiście wszystko oparte na podstawach prawnych i fachowej wiedzy. 
Wojtek
Dziękuję, spełniliście moje oczekiwania
Joanna, 58 lat, księgowa
Dziękuje bardzo za odpowiedz. Wiem teraz co powinnam zrobić.
Beata
Bardzo dziękuję za szybką i wyczerpującą (na chwilę obecną) odpowiedź. Jestem z niej bardzo zadowolona, zawiera to, o czym słyszałam, ale brakowało mi potwierdzenia. W razie dalszych problemów na pewno się z Państwem skontaktuję.
Renata
Jestem bardzo zadowolona z uzyskanej odpowiedzi, która była wyczerpująca i zadowalająca. Szczególnie ważne w serwisie ePorady24 jest to, że można zadać dodatkowe pytanie bez dodatkowych opłat:-)
Marzena, nauczyciel, 54 lata
Bardzo dziękuję za poradę. Pomogła mi ona błyskawicznie rozwiązać mój problem - w rozmowie z adwersarzem czułam się pewnie, mając w zanadrzu (i wykorzystując w trakcie dyskusji) merytoryczną wiedzę, przekazaną przez ePorady.
Anna
Korzystam z serwisu już po raz czwarty - jestem zadowolony ze świadczonych usług, w tym odpowiedzi i pomocy udzielanej przez prawników serwisu.
Rafał, inżynier lotnictwa, 34 lata
Wszystko zgodnie z opisem. Jestem zadowolony
Dawid, 36 lat
Odpowiedź wyczerpująca, Otrzymałam wyjaśnienie mojego problemu i sposób jego rozwiązania. 
Lidia
Bardzo szybka i wyczerpująca odpowiedź.
Bohdan
Jestem zadowolona. Oczekiwałam właśnie na zaproponowanie takiego sposobu rozwiązania problemu. Przypominanie 86 letniemu prezesowi jakich obowiązków nie dopilnował było nieludzkie / ze względu na stan jego zdrowia /. Sądzę, że w przeszłości nie planowali z żoną powrotu do Polski na starość. 
Bogumiła
Bardzo fajny serwis i profesjonalne porady polecam
Karolina

W mojej ocenie służebność drogowa w Pana sprawie nigdy nie powstała, gdyż nie zostały spełnione przesłanki i wymogi z Kodeksu cywilnego (K.c.). Niewykonywanie przejazdów od 2004 r. wpływa jedynie na brak możliwości nabycia w krótkim czasie służebności drogowej przez zasiedzenie (wskutek upływu czasu tj.20/30 lat korzystania w zależności od dobrej lub złej wiary posiadacza). Według mnie, powinien Pan zainteresować się kwestią ustanowienia drogi koniecznej.

Z definicji zawartej w art. 285 § 1 K.c. wynika, że mogą być dwa rodzaje służebności gruntowych: czynne i bierne. W praktyce z reguły występują służebności czynne. Mogą one dotyczyć przejazdu i przechodu (tzw. służebność drogowa). Istota służebności gruntowej polega na tym, że ustanawia się ją nie na rzecz określonej osoby, lecz na rzecz właściciela oznaczonej nieruchomości. Służebność gruntowa jest prawem związanym z własnością nieruchomości i stanowi jej część składową (art. 50 K.c.).

Może ona powstać na podstawie orzeczenia sądu (np. w przypadkach określonych w art. 145 § 1 K.c.), zasiedzenia (art. 292 K.c.), decyzji administracyjnej (np. w drodze wywłaszczenia) i w drodze umowy. Do umownego powstania służebności gruntowej mają zastosowanie przepisy ogólne o ustanawianiu ograniczonych praw rzeczowych. Według art. 245 § 1 K.c. do ustanowienia służebności gruntowej mają – z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie – odpowiednie zastosowanie przepisy o przeniesieniu własności, tj. art. 155-171 K.c. Art. 245 § 2 K.c. przewiduje wyjątki od tej zasady, które w odniesieniu do służebności gruntowej polegają na tym, że może być ona ustanowiona z zastrzeżeniem warunku lub terminu, a forma aktu notarialnego wymagana jest tylko dla oświadczenia właściciela nieruchomości, która ma być obciążona, natomiast oświadczenie woli drugiej strony może być nawet dorozumiane. W praktyce jednak obydwie strony składają oświadczenia w formie aktu notarialnego.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Według wyroku Sądu Najwyższego z 12 maja 2000 r. (V CKN 30/00, OSNC 2001, nr 9, poz. 125) w formie aktu notarialnego powinno być złożone nie tylko oświadczenie o ustanowieniu ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości, ale także oświadczenie o zobowiązaniu się do ustanowienia takiego prawa (art. 245 § 2 zd. 2 K.c.).

Zachowanie wymaganej formy przesądza nie tylko o powstaniu służebności gruntowej na podstawie umowy, ale również ma istotne znaczenie przy nabyciu tego prawa w drodze zasiedzenia. Jak bowiem wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 4 lutego 1988 r. (IV CR 45/88, OSNCP 1990, nr 2, poz. 33) – korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej na podstawie oświadczenia złożonego bez formy aktu notarialnego jest posiadaniem tej służebności w złej wierze.

Zgodnie z K.c. (art. 292) – służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio. Istota zagadnienia polega na tym, aby to korzystający wykonał urządzenie; korzystanie musi być w granicach danej służebności; trudno uznać za widoczne urządzenie coś związanego z zakopaniem, wykopaniem itp. Na przykład wybudowanie mostka, przepustu, wyasfaltowanie, utwardzenie – musi być na zewnętrz widoczne, poszerzenie drogi – koleiny, ślady na trawie – nie spełnią raczej tego warunku.

Ja stwierdził SN w orzeczeniu o sygn. akt III CRN 94/74 – służebność gruntową można nabyć przez zasiedzenie tylko wtedy, gdy trwałe i widoczne urządzenie zostało wykonane przez posiadacza służebności, a nie przez właściciela nieruchomości, z której posiadacz korzysta w zakresie służebności.

W praktyce największe znaczenie ma ustanowienie tzw. służebności drogi koniecznej określonej w art. 145 K.c. Jeżeli zachodzą przesłanki wymienione w tym przepisie, powstaje z mocy prawa roszczenie właściciela nieruchomości o to, aby właściciel lub właściciele gruntów sąsiednich ustanowili dla niego służebność przejazdu lub przechodu. Realizacja tego roszczenia w razie sporu następuje w postępowaniu sądowym.

Może jednak również nastąpić na podstawie umowy, z zachowaniem oczywiście wymaganej formy aktu notarialnego w zakresie podanym w art. 245 § 2 K.c. W każdym przypadku ustanowienie omawianej służebności może nastąpić za wynagrodzeniem, które przybiera postać albo zapłaty jednorazowej, albo świadczenia okresowego.

Ustanowienie służebności drogi koniecznej może nastąpić jedynie wówczas, gdy nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich (art. 145 § 1 K.c.). Służebność drogi koniecznej może powstać na skutek umowy właścicieli, orzeczenia sądu, wskutek zasiedzenia (art. 292 K.c.) oraz na mocy decyzji administracyjnej (art. 120 u.g.n.). Odpowiedni dostęp do drogi publicznej (art. 145 § 1 K.c.) powinien obejmować także możliwość przejazdu pojazdów mechanicznych.

Wspomniane wyżej wynagrodzenie ustalone w formie świadczeń okresowych za ustanowioną służebność drogi koniecznej (art. 145 § 1 K.c.) może być zmienione w razie zmiany stosunków (art. 907 § 2 K.c., por. uchwałę SN z 8 września 1988 r., III CZP 76/88, OSNCP 1989, nr 11, poz. 182).

Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z 8 maja 2000 r. (V CKN 43/00, OSNC 2000, nr 11, poz. 206): „Właścicielowi nieruchomości obciążonej przysługuje wynagrodzenie za ustanowienie służebności drogi koniecznej, chociażby nie poniósł z tego tytułu żadnej szkody. Jeżeli jednak szkodę poniósł, jest obowiązany wykazać jej wysokość (art. 6 K.c.)”.

Według uchwały Sądu Najwyższego z 22 maja 1996 r. (III CZP 50/96, OSNC 1996, nr 11, poz. 141) okoliczność, że w księdze wieczystej ujawnieni są następcy prawni właściciela, który ustanowił służebność gruntową, nie stanowi przeszkody do wpisania tej służebności.

„Obowiązek utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności drogi koniecznej w braku odmiennej umowy obejmuje swoim zakresem zarówno obowiązek wybudowania odpowiednich urządzeń, jeśli są potrzebne (utwardzenie drogi), jak i późniejsze ich utrzymywanie w należytym stanie, stosownie do sposobu korzystania z drogi i przeznaczenia nieruchomości władnącej oraz obciążonej" (wyrok SN z 15 czerwca 2010 r., II CSK 30/10, Biul. SN 2010, nr 10, poz. 14).

Odnosząc się do ostatniego pytania: Tak, ma Pan prawo dochodzić od sąsiada odszkodowania za koszty poniesione z przygotowaniem geodezyjnym i niezrealizowaniem przyrzeczonej umowy przez sąsiada. Widzę podstawę do dochodzenia takiego odszkodowania na drodze cywilnoprawnej – chodzi o ogólny przepis art. 415 Kodeksu cywilnego. Wymaga to zebrania danych o szkodzie, wykazanie związku przyczynowego miedzy działaniem sąsiada a skutkiem w postaci szkody oraz wykazaniem winy po stronie sąsiada.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością gruntową?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Żądanie usunięcia urządzenia TP. S.A. (teraz Orange) z działki

Na mojej działce usytuowane zostało urządzenie TP. S.A. (teraz Orange), które ogranicza mi możliwość zabudowania działki. Czy mogę zażądać usunięcia urządzenia z mojej działki na koszt Orange? Nie ma żadnej służebności.

Przepuszczenie światłowodu przez działki osób prywatnych

Chciałbym uzyskać zgodę na przepuszczenie rur (światłowód) przed działki osób prywatnych. Prowadzę firmę telekomunikacyjną z aktywnym wpisem do ewidencji jako przedsiębiorca telekomunikacyjny. Jaki dokument (wzór) muszą mi podpisać właściciele działek, bym nie miał później z tego powodu żadnych problemów?

Odmowa służebności gruntu na rzecz sprzedaży działki

Jestem właścicielem małej działki rolnej położonej pomiędzy drogą publiczną a inną działką, która nie ma dostępu do drogi, a na której obecny właściciel rozpoczął inwestycję pod działalność gospodarczą. Wytyczenie drogi konicznej znacznie obniży użyteczność mojej działki, gdyż ma ona tylko 20 m szerokości (powierzchnia działki 2000 m2). Jestem gotów sprzedać całą działkę za godziwą cenę, zbliżoną do wartości rynkowej, jednak sąsiad nie chce rozmawiać, proponuje rażąco niska cenę i twierdzi, że i tak dojazd uzyska przez sąd. Czy mam jakiekolwiek możliwości odmówić służebności gruntu na rzecz sprzedaży działki, ewentualnie jakie są możliwości uzyskania odszkodowania?

Zmiana kwalifikacji ze służebności na wykup działki

Od 2013 toczy się moja sprawa o służebność gruntową, nad którą przechodzi linia wysokiego napięcia. Jest to działka budowlana. Jest już plan biegłego sądowego geodety (zajęte 1200 m2), opinaj biegłego sądowego popierającą te wyliczenia.Czy istnieje możliwość wnioskowania w trakcie sprawy do sądu o zmianę kwalifikacji z służebności na wykup działki przez PGE?

Wymiana rury wodociągowej w remontowanej drodze służebnej, kto płaci?

Mam problem z rozliczeniem kosztów wymiany głównej rury wodociągowej, która przebiega pod remontowaną drogą służebną. Ten odcinek wodociągu jest prywatną własnością właściciela działki (drogi). Wszyscy właściciele działek przylegających do drogi służebnej mają w swoich aktach notarialnych zakupu działek zapis, że ich działki będą korzystały z dostępu do sieci wod.-kan. poprzez główny wodociąg należący do sprzedającego. Ten odcinek wodociągu nie został przekazany zakładowi wod.-kan. Powstał problem, jak rozliczyć koszty wymiany tej starej rury. Czy mamy podzielić koszty tak jak przy remoncie drogi służebnej, pod którą ta rura leży? Akurat główny licznik poboru wody jest od strony drogi publicznej. Czyli każdy korzysta tylko z odcinka wodociągu pomiędzy swoją nieruchomością a drogą publiczną. Z drugiej strony można potraktować ten remontowany wodociąg jako wspólne źródło zaopatrzenia w wodę. Wtedy logika nakazuje równy podział kosztów remontu wodociągu bez względu na położenie nieruchomości względem głównego licznika poboru wody. Proszę o wyjaśnienie sposobu rozliczenia tych kosztów.

Doprowadzenie mediów przez działkę dla wszystkich mieszkańców

Dawniej nasza nieruchomość miała jednego właściciela. Przez działkę doprowadzono media dla wszystkich mieszkańców. Obecnie nieruchomość ma 3 właścicieli. Jedna z nowych działek nie ma instalacji. Jak uregulować tę kwestię? Co zrobić, skoro właściciel działki z mediami chce ją sprzedać?

Przeprowadzenie drogi koniecznej przez grunt rolny

Czy gmina może przeprowadzić drogę konieczną przez grunt rolny do drogi transportu rolnego (działka gminna) – tak jak osoby prywatne w postępowaniu z art. 145 K.c.? Chodzi o około 30 działek (30 rolników).



Zapytaj prawnika

Szukamy ambitnego prawnika » wizytówka Zadaj pytanie »