Podział działki a prawa z tytułu służebności, obowiązki gminy i właściciela gruntu
• Data: 2025-07-25 • Autor: Monika Jakubas
Mam na działce sąsiada ustanowioną służebność gruntową polegającą na prawie przechodu i przejazdu pasem gruntu stanowiącym całą działkę. Sąsiad podzielił swoje działki, w wyniku czego powstało kilka działek i służebność zamiast na jednej działce jest na trzech. Jedna z działek w MPZP przeznaczona jest „pod drogę”, chociaż aktualnie są to grunty orne, fizycznie tylko ok. 10% tej działki jest przejezdne, w części, w której jest służebność. Wydzieloną „działkę pod drogę” przejęła na własność gmina, ale nie ma wpisu w księdze wieczystej gminy, że na działce tej jest ustanowiona służebność gruntowa dla mojej działki. Czemu gmina nie wpisała do księgi wieczystej służebności do współdzielenia? Czy jest to zgodne z prawem? Na podstawie jakiego artykułu nie została ta służebność przepisana?
.jpg)
Wygaśnięcie służebności gruntowej
Z opisanego przez Panią stanu faktycznego wynika, że Pani gmina (zarządca przyszłej drogi) uzyskał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej na podstawie art. 11a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.
Zgodnie z art. 12 ust. 4c wskazanej wyżej ustawy „jeżeli na nieruchomości lub prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości zostały ustanowione ograniczone prawa rzeczowe z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, prawa te wygasają”.
Służebność gruntowa należy właśnie do katalogu ograniczonych praw rzeczowych, a zatem wygasła z mocy prawa z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez gminę stała się ostateczna.
Powyższe wyjaśnia, dlaczego służebność Pani przysługująca nie została wpisana do nowej księgi wieczystej utworzonej dla przyszłej działki drogowej.
Odszkodowanie za wygaśnięcie służebności
Wychodząc poza przedmiot pierwotnego pytania, dodatkowo pragnę wskazać, że zgodnie z art. 12 ust. 4f cytowanej ustawy: „odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe”.
Zatem także Pani przysługuje odszkodowanie za wygaśnięcie służebności. Zgodnie z art. 12 ust. 5 ustawy „do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18”.
Bazując na informacjach od Pani oraz zakresie pytania, tylko tyle jestem w stanie ustalić. Jeśli nie była Pani stroną postępowania w sprawie wydania decyzji ZRID, możliwe, że organy pomięły Pani służebność w księdze wieczystej. W pierwszej kolejności proszę zasięgnąć informacji z wydziale dróg Pana gminy i poinformować ich o zaistniałej sytuacji.
Przykłady
Budowa nowej drogi gminnej
Pan Jan miał ustanowioną służebność gruntową przejazdu przez działkę sąsiada, ale po decyzji o budowie nowej drogi publicznej działka została przejęta przez gminę. Wraz z tym służebność wygasła z mocy prawa, a Jan musiał znaleźć nowy dojazd do swojej posesji.
Rozbudowa osiedla mieszkaniowego
Pani Anna korzystała z prawa przechodu przez prywatną drogę prowadzącą do jej posesji. Jednak po wykupieniu działki przez dewelopera i budowie nowego osiedla droga stała się częścią inwestycji publicznej, a jej służebność wygasła. W efekcie Anna musiała negocjować nowe rozwiązanie dostępu do swojej nieruchomości.
Przekształcenie terenu pod inwestycję publiczną
Rodzina Kowalskich miała prawo korzystania z drogi biegnącej przez sąsiednią działkę. Po przejęciu tej działki przez gminę pod budowę parku miejskiego ich służebność została wykreślona z księgi wieczystej. W zamian gmina zaproponowała im nowy, alternatywny dojazd do ich posesji.
Podsumowanie
Służebność gruntowa może wygasnąć z mocy prawa, jeśli nieruchomość zostanie przejęta pod inwestycję publiczną, np. budowę drogi. W takiej sytuacji dotychczasowi właściciele tracą prawo do przejazdu lub przechodu, ale mogą ubiegać się o odszkodowanie.
Oferta porad prawnych
Oferujemy profesjonalne doradztwo prawne w zakresie wygaśnięcia służebności gruntowej, w tym analizę dokumentacji oraz pomoc w dochodzeniu odszkodowania. Pomagamy w kontaktach z urzędami oraz w sporządzaniu wniosków i odwołań, aby zabezpieczyć Państwa prawa.
Źródła:
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - Dz.U. 2003 nr 80 poz. 721
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
.jpg "Zakaz przejazdu przez działkę sąsiada – czy mogę prawnie wymusić służebność drogi?")
.jpg "Służebność ustanowiona dekady temu, czy można żądać opłat od spadkobierców?")
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
Polecamy
Zadaj pytanie »
- Zmuszenie gminy do przygotowania drogi dojazdowej do działki budowlanej
- Czy muszę wyrazić zgodę na przeprowadzenie kabla na mojej ziemi?
- Przesunięcie słupa elektrycznego na koszt zakładu energetycznego
- Przesunięcie słupa do granicy działki a pokrycie kosztów przez energetykę
- Linie średniego napięcia na posesji
- Minimalna szerokość drogi dojazdowej - 3 m czy 5 m?
