Wycinka drzew pod liniami energetycznymi a odszkodowanie

Stan prawny: 23 maja 2026 r.

Obowiązki i uprawnienia związane z usuwaniem drzew pod linią energetyczną

W pierwszej kolejności trzeba ustalić, na jakiej podstawie prawnej przedsiębiorstwo energetyczne korzysta z nieruchomości. Inaczej ocenia się sytuację, gdy w księdze wieczystej ujawniono służebność przesyłu, inaczej gdy istnieje dawna decyzja administracyjna, umowa dzierżawy albo ugoda, a jeszcze inaczej, gdy linia i słupy znajdują się na gruncie bez uregulowanego tytułu prawnego.

Służebność przesyłu, o której mowa w art. 305¹ Kodeksu cywilnego, daje przedsiębiorcy prawo korzystania z cudzej nieruchomości w oznaczonym zakresie, zgodnie z przeznaczeniem urządzeń przesyłowych. Oznacza to, że sama obecność linii nie daje przedsiębiorstwu nieograniczonego prawa do wycinki. Trzeba sprawdzić, czy dokument ustanawiający służebność przewiduje wejście na teren, prowadzenie prac eksploatacyjnych, usuwanie gałęzi, usuwanie drzew oraz szerokość pasa technologicznego.

Jeżeli służebność została ustanowiona na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego na gruntach Lasów Państwowych, istotny jest art. 39a ust. 3 ustawy o lasach. Przepis ten stanowi, że przedsiębiorca, na rzecz którego ustanowiono służebność przesyłu, jest obowiązany do usuwania drzew, krzewów lub gałęzi zagrażających funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego. Ten przepis nie rozstrzyga jednak automatycznie sytuacji prywatnego właściciela lasu.

Czy art. 39a ustawy o lasach dotyczy prywatnego lasu?

Nie wprost. Art. 39a ustawy o lasach reguluje obciążanie służebnością drogową albo służebnością przesyłu nieruchomości pozostających w zarządzie Lasów Państwowych. Jeżeli właściciel ma prywatny las, samo powołanie się przez przedsiębiorstwo energetyczne na ten przepis nie wystarcza do uznania, że przedsiębiorstwo może dowolnie wyciąć pas drzew i jednostronnie ustalić zasady rozliczenia.

W lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa gospodarka leśna odbywa się zasadniczo na podstawie uproszczonego planu urządzenia lasu albo decyzji starosty określającej zadania z zakresu gospodarki leśnej. Jeżeli przedsiębiorstwo energetyczne żąda usunięcia drzew z prywatnego lasu, należy więc równolegle sprawdzić status gruntu jako lasu, dokumenty gospodarki leśnej, ewentualną służebność przesyłu oraz to, czy wycinka dotyczy rzeczywistego zagrożenia dla urządzeń.

W praktyce ważne jest również to, że przepisy ustawy o ochronie przyrody dotyczące zezwoleń na usuwanie drzew co do zasady nie obejmują drzew i krzewów w lasach. Nie oznacza to jednak pełnej swobody wycinki. Właściciel prywatnego lasu nadal powinien działać zgodnie z przepisami ustawy o lasach, planem urządzenia lasu lub decyzją starosty, a przedsiębiorstwo przesyłowe powinno wykazać podstawę prawną wejścia na cudzy teren.

Zezwolenie na wycinkę poza lasem i rola właściciela urządzeń

Jeżeli drzewa nie rosną w lesie w rozumieniu ustawy o lasach, zastosowanie może mieć ustawa o ochronie przyrody. Zgodnie z art. 83 ust. 1 tej ustawy usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia. Co istotne, wniosek może złożyć nie tylko posiadacz nieruchomości, lecz także właściciel urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

Decyzja administracyjna zezwalająca na usunięcie drzewa nie przesądza jednak automatycznie, że właściciel gruntu nie ma żadnych roszczeń majątkowych. Organ administracji ocenia przesłanki usunięcia drzewa na gruncie ustawy o ochronie przyrody, natomiast rozliczenie szkody, utraconych korzyści, wynagrodzenia za korzystanie z gruntu lub wynagrodzenia za służebność przesyłu może wymagać odrębnych ustaleń albo postępowania cywilnego.

Trzeba także pamiętać o ochronie gatunkowej. Nawet gdy usunięcie drzewa jest dopuszczalne, prace mogą wymagać sprawdzenia, czy nie dojdzie do naruszenia zakazów dotyczących chronionych gatunków, siedlisk, gniazd albo miejsc rozrodu. W razie wątpliwości warto żądać od przedsiębiorstwa harmonogramu prac oraz informacji, kto bierze odpowiedzialność za zgodność wycinki z przepisami środowiskowymi.

Odszkodowanie za wycięcie drzew pod linią energetyczną

Nie ma jednej ustawowej kwoty ani uniwersalnej stawki za wycięcie drzew pod linią energetyczną. Roszczenie zależy od tego, czy przedsiębiorstwo działało w granicach ustanowionej służebności, czy doszło do bezumownego korzystania z gruntu, czy wycięto więcej drzew niż było konieczne, czy właściciel utracił drewno, a także czy zmniejszyła się wartość nieruchomości.

Jeżeli przedsiębiorstwo nie ma tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości, właściciel może rozważyć żądanie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu, ustanowienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem oraz naprawienie szkody wyrządzonej wycinką. W sprawach dotyczących linii energetycznych często konieczne jest rozdzielenie tych roszczeń: czym innym jest zapłata za pas zajęty przez linię, a czym innym odszkodowanie za usunięty drzewostan.

Art. 142 Kodeksu cywilnego może mieć znaczenie, gdy użycie, uszkodzenie albo zniszczenie rzeczy jest konieczne do odwrócenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego dobrom osobistym lub majątkowym. Wtedy właściciel co do zasady nie może sprzeciwić się działaniu koniecznemu do usunięcia zagrożenia, ale może żądać naprawienia wynikłej szkody. Przepis ten trzeba jednak stosować ostrożnie: planowane, rutynowe oczyszczanie pasa pod linią nie zawsze jest stanem bezpośredniego niebezpieczeństwa.

Wycena szkody powinna obejmować w szczególności wartość drzew lub drewna, koszty uprzątnięcia, ewentualne koszty odtworzenia nasadzeń, utratę funkcji gospodarczej fragmentu nieruchomości oraz spadek wartości gruntu. Przy większym sporze warto sporządzić dokumentację zdjęciową, spis drzew, mapę zakresu prac i prywatną opinię rzeczoznawcy, leśnika albo biegłego z zakresu szacowania nieruchomości.

Co zrobić po otrzymaniu pisma z energetyki?

Najbezpieczniej odpowiedzieć pisemnie i poprosić przedsiębiorstwo o podanie podstawy prawnej planowanych prac. W piśmie warto zażądać kopii dokumentu ustanawiającego służebność, decyzji administracyjnej albo innego tytułu prawnego, mapy z zaznaczonym pasem wycinki, wykazu drzew przeznaczonych do usunięcia, terminu prac oraz informacji o sposobie rozliczenia szkody i własności pozyskanego drewna.

Jeżeli przedsiębiorstwo twierdzi, że wycinka jest konieczna ze względów bezpieczeństwa, powinno wyjaśnić, na czym polega zagrożenie: czy drzewa dotykają przewodów, czy znajdują się w strefie bezpiecznej odległości, czy grożą przewróceniem na linię, czy prace są tylko profilaktycznym poszerzeniem pasa technologicznego. Szerokość pasa nie wynika z jednej prostej zasady dla wszystkich linii. Zależy między innymi od rodzaju i napięcia linii, wysokości drzew, ukształtowania terenu, treści służebności oraz wymagań technicznych operatora.

Właściciel może zaproponować rozwiązanie mniej dolegliwe niż pełna wycinka, na przykład przycięcie gałęzi, selektywne usunięcie pojedynczych drzew, zmianę przebiegu prac albo techniczne uporządkowanie infrastruktury. Jeżeli problemem jest nie sama roślinność, lecz lokalizacja urządzeń, warto rozważyć negocjacje dotyczące wynagrodzenia, ustanowienia służebności albo takich rozwiązań jak przesunięcie słupa.

Gdy linia stoi od wielu lat

Jeżeli słupy albo linie istnieją na działce od kilkudziesięciu lat, przedsiębiorstwo może powoływać się na zasiedzenie służebności. To nie oznacza automatycznie przegranej właściciela, ale wymaga dokładnej analizy dat budowy, przebiegu posiadania, poprzedników prawnych przedsiębiorstwa, widoczności urządzeń i ewentualnych przerw w korzystaniu. W takich sprawach sama informacja, że linia istnieje od ponad 30 lat, nie wystarcza do jednoznacznej oceny.

Zasiedzenie może ograniczyć możliwość żądania ustanowienia służebności za wynagrodzeniem, ale nie zawsze zamyka wszystkie roszczenia dotyczące szkód wyrządzonych konkretnymi pracami, zwłaszcza gdy prace przekroczyły zakres niezbędny do utrzymania urządzeń. Dlatego przy każdym wejściu ekipy na teren warto dokumentować zakres prac i żądać protokołu.

FAQ

Czy energetyka musi zapłacić odszkodowanie za wycięcie drzew?

Nie zawsze automatycznie, ale właściciel może mieć roszczenie, jeżeli poniósł szkodę albo przedsiębiorstwo nie miało skutecznego tytułu do tak szerokiej ingerencji w nieruchomość. Wysokość roszczenia trzeba ustalić indywidualnie.

Czy firma energetyczna może wejść na działkę bez zgody właściciela?

Może to wynikać z ustanowionej służebności, decyzji administracyjnej, innego tytułu prawnego albo wyjątkowo z konieczności usunięcia bezpośredniego zagrożenia. Bez takiej podstawy wejście na grunt i wycinka mogą być kwestionowane.

Czy art. 39a ustawy o lasach daje podstawę do wycinki w prywatnym lesie?

Co do zasady nie. Art. 39a dotyczy nieruchomości pozostających w zarządzie Lasów Państwowych. W prywatnym lesie trzeba badać odrębnie służebność, umowę, decyzję, uproszczony plan urządzenia lasu oraz przepisy o gospodarce leśnej.

Czy trzeba uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew pod linią?

To zależy od statusu gruntu i rodzaju drzew. Dla drzew poza lasem zwykle trzeba analizować ustawę o ochronie przyrody, przy czym wniosek może złożyć właściciel urządzeń, jeżeli drzewa zagrażają ich funkcjonowaniu. Dla drzew w lesie znaczenie mają przede wszystkim przepisy ustawy o lasach.

Co powinno znaleźć się w piśmie do przedsiębiorstwa energetycznego?

Warto zażądać podstawy prawnej prac, mapy pasa wycinki, wykazu drzew, planowanego terminu wejścia na teren, informacji o własności drewna, sposobie rozliczenia szkody oraz danych osoby odpowiedzialnej za protokół z wykonanych prac.

Podsumowanie

Wycinka drzew pod liniami energetycznymi wymaga jednoczesnej analizy prawa cywilnego, przepisów o służebności przesyłu, ustawy o lasach i ustawy o ochronie przyrody. Najważniejsze jest ustalenie, czy przedsiębiorstwo energetyczne ma tytuł prawny do korzystania z nieruchomości i czy planowany zakres wycinki rzeczywiście mieści się w tym tytule.

Właściciel prywatnego lasu nie powinien opierać całej oceny na art. 39a ustawy o lasach, ponieważ przepis ten dotyczy gruntów Lasów Państwowych. W sprawach prywatnych konieczne jest sprawdzenie dokumentów dotyczących linii, treści księgi wieczystej, planu urządzenia lasu albo decyzji starosty oraz realnego zakresu zagrożenia dla urządzeń. Jeżeli wycinka powoduje szkodę albo przedsiębiorstwo korzysta z gruntu bez tytułu prawnego, możliwe jest dochodzenie zapłaty.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93.

2. Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - ELI/Dziennik Ustaw.

3. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - ELI/Dziennik Ustaw.

4. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne - Dz.U. 1997 nr 54 poz. 348.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.