Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością przesyłu?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wycofanie zgody na wykonanie sieci wodociągowej

Janusz Polanowski • Opublikowane: 20-03-2017 • Aktualizacja: 2021-04-24

Pięć lat temu podpisałem zgodę na wykonanie na mojej nieruchomości sieci wodociągowej. Wodociąg ma przebiegać wzdłuż mojej działki (ok. 400 m) na głębokości dwóch metrów. Wczoraj zgłosili się do mnie pracownicy firmy wodociągowej po zgodę na rozpoczęcie prac i o określenie sumy odszkodowania. Czy mogę teraz nie wyrazić zgody na rozpoczęcie budowy i wycofać się z tego? A jeśli to już niemożliwe, co mogę na tym zyskać?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Wycofanie zgody na wykonanie sieci wodociągowej

Wycofanie się ze zgody na wykonanie sieci wodociągowej na nieruchomości

Jako właściciel nieruchomości był Pan (i jest) uprawniony wyrazić zgodę na wykonywanie na niej określonych prac. Takie uprawnienie (z wyłączeniem innych osób) jest oczywiste w świetle ustawowego określenia własności – art. 140 Kodeksu cywilnego (K.c.). Jeśli zaś Pan był (w czasie wyrażania odnośnej zgody) jednym ze współwłaścicieli, to mogłoby się okazać, że wymagana była zgoda wszystkich współwłaścicieli (z uwagi na art. 199 K.c.); w praktyce okoliczności poszczególnych przypadków decydują o granicy między sprawami z zakresu zwykłego zarządu (art. 201 K.c., można decydować większością udziałów) a sprawami wykraczającymi poza zwykły zarząd (art. 199 K.c., wymóg zgody wszystkich współwłaścicieli). Zwracam na to uwagę zwłaszcza z uwagi na rozważanie możliwości przeciwstawienia się wykonaniu odnośnej inwestycji na rzeczonej nieruchomości (art. 46 K.c.) – w takim przypadku szczególnie duże znaczenie miałoby stanowisko innych współwłaścicieli (jeżeli ma miejsce współwłasność).

Prawdopodobnie złożony przez Pana kilka lat temu podpis był potrzebny (a może nawet niezbędny) do wykazania przez owego przedsiębiorcę (z branży wodociągowej), iż może dysponować gruntem na cele budowlane; chodzi o wymóg Prawa budowlanego. Gdyby było inaczej (choć to też miałoby znaczenie w zakresie „procesu budowlanego”), to najprawdopodobniej Pan złożyłby oświadczenie w formie aktu notarialnego o ustanowieniu służebności. Z uwagi na artykuł 245 K.c. (w związku z art. 158 K.c.), forma aktu notarialnego wymagana jest do ustanowienia służebności (art. 285 i następne K.c.) – służebności każdego rodzaju, nie tylko służebności przesyłu; jest to wymóg formy prawnej pod rygorem nieważności (art. 73 K.c.).

Odpowiedzialność za niewykonanie zobowiązania

Ze złożeniem podpisu przez pełnoletniego człowieka (art. 10 K.c.) wiążą się spore konsekwencje, ponieważ dokonanie takiej czynności traktuje się jako przejaw zaakceptowania treści, z którą podpis się wiąże. Jednym z przejawów pełnoletności jest możność ponoszenia odpowiedzialności, w tym za własne czynności prawne – a wyrażenie zgody na jakąś inwestycję można traktować jako czynność prawną (art. 60 i następne K.c.). Prawdopodobnie odnośny przedsiębiorca podjął określone czynności w związku z przygotowywaniem inwestycji, więc (ewentualne) bezpodstawne „wycofanie się” mogłoby skutkować żądaniem od Pana odszkodowania; samo wyrażenie zgody na przeprowadzenie danej inwestycji w granicach Pańskiej nieruchomości może być traktowane jako zawarcie swoistej umowy (co do samego udostępnienia gruntu), a więc mogłyby wchodzić w grę roszczenia (prawdopodobnie odszkodowawcze) na podstawie przepisów o odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania (art. 471 i następne K.c.).

Odszkodowanie za usytuowanie sieci wodociągowej na nieruchomości

W związku z ustanawianiem służebności rzeczownik „odszkodowanie” bywa często używany nieprecyzyjnie, a niekiedy wprost w błędnym znaczeniu. Odszkodowanie – zgodnie ze znaczeniem tego słowa (a więc bez manipulowania językiem) – należy się za szkodę. Dopóki nie doszło do powstania szkód, nie można mówić o przysługiwaniu odszkodowania. Być może właśnie z tym wiązać należy skierowane do Pana zapytanie w kwestiach organizacyjnych. Niekiedy zebranie plonów lub przesadzenie określonych roślin (z czym mogą się wiązać koszty, a więc i odszkodowanie) pozwala uniknąć powstania szkód lub na ograniczenie ich wielkości. W przypadku wielu roślin uprawnych wystarczy poczekać do jesieni (a niekiedy krócej), by – po zebraniu plonów – nie było zagrożenia powstaniem szkody.

Właściciel rzeczy, w tym nieruchomości, jest (chociażby z uwagi na art. 140 K.c.) uprawniony między innymi do uzyskiwania pożytków (np. wynagrodzenia) w związku z przysługiwaniem mu własności. Właśnie z tego powodu właściciel nieruchomości obciążonej ma prawo żądać wynagrodzenia za ustanowienie służebności, a zwłaszcza za jej wykonywanie (co jest szczególnie ważne w przypadku różnych instalacji, zwłaszcza w związku z ich wykonywaniem, z czym wiążą się różne uprawnienia). Takie wynagrodzenie bywa niekiedy nazywane „odszkodowaniem”, choć warto dbać o jasność terminologiczną; również z uwagi na zagadnienia podatkowe, ponieważ wynagrodzenie (jako dochód) najczęściej wiąże się z obowiązkami podatkowymi, zaś odszkodowanie (w jego właściwym znaczeniu) trudno uznać za dochód – organa skarbowe traktują jako źródła przychodu lub dochodu różne okoliczności, więc trzeba „trzymać rękę na pulsie”.

Jednorazowe lub okresowe wynagrodzenie za ustanowienie służebności 

Spotyka się dwa sposoby wnoszenia, a więc również pobierania, wynagrodzenia w związku ze służebnościami: jednorazowo (co może przypominać odszkodowanie) lub okresowo (co jest podobne do „renty gruntowej” lub czynszu). Jeżeli właściciel nieruchomości obciążonej przyjął wynagrodzenie, to powinien o tym fakcie powiadomić nabywcę nieruchomości (w przypadku jej zbywania), co jest szczególnie ważne w przypadku umów odpłatnych (np. sprzedaży albo zamiany).

Ustawodawca nie zdecydował również o wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności. Dotyczy to nie tylko służebności gruntowych (art. 285 i następne K.c.) – w tym dość nietypowych, np. związanych z przyłączami (np. wodociągowymi) – ale również służebności przesyłu (art. 3051-3054 K.c.), która prawdopodobnie pasowałaby w tej sytuacji, jeśli odnośna instalacja ma mieć charakter główny (a nie przyłącza). Proszę sprawdzić właściwości techniczne – również strefę oddziaływania (np. ograniczenia we wznoszeniu budynków lub w nasadzaniu roślin, zwłaszcza drzew i krzewów o rozwiniętym systemie korzeniowym). Wartość nieruchomości zależy od różnych czynników. Ustawodawca swoiste kryteria cenowe, w związku z ustanawianiem służebności, określił do celów podatkowych (w ustawie o podatku od spadków i darowizn), więc trzeba liczyć na własną orientację (również na miejscowym rynku nieruchomości) lub trzeba będzie skorzystać z porady rzeczoznawcy z zakresu szacowania wartości nieruchomości. Niestety, również tacy rzeczoznawcy dokonują obliczeń przy użyciu różnych kryteriów (np. jakichś zalecanych dla nich algorytmów obliczeniowych).

Wysokość oraz sposób wypłaty wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu

W związanej z ustanowieniem służebności (przesyłu) w umowie należy określić nie tylko wysokość oraz sposób płacenia wynagrodzenia za ustanowienie służebności, ale również inne ważne zagadnienia, w tym: dostęp do nieruchomości dla służb technicznych (szczególnie ważne w związku z awariami), odszkodowania za szkody (związane np. z usuwaniem awarii), pokrycie kosztów sporządzenia aktu notarialnego oraz ujawnienia służebności w księdze wieczystej (warto zawnioskować o dokonanie stosownego wpisu w księdze wieczystej, by uniknąć kontrowersji, zwłaszcza w związku z ewentualnym zbyciem nieruchomości). Ustawodawca (jak to w kapitalizmie) wiele zostawia inwencji oraz woli stron – z uwagi na zasadę swobody woli stron wysłowioną w artykule 3531 K.c. I ostatnia uwaga: korzystanie z formy pisemnej może się przydać w ewentualnych negocjacjach z odnośnym przedsiębiorcą.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie » Szukamy prawnika »