Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy można zabronić odwiedzanie mamy ze służebność osobistą?

Marek Gola • Opublikowane: 14-01-2019

Rodzice mieli nas troje, ale gospodarstwo rolne oddali tylko naszej siostrze. Nieruchomość została przy tym obciążona ograniczonym prawem rzeczowym w postaci służebności osobistej na rzecz mamy. Przed 4 laty siostra, której przypadło gospodarstwo, podzieliła jednak całość na 3 części i każde z nas stało się właścicielem 1/3. W ubiegłym roku dotychczasowa właścicielka sprzedała swój udział mnie, a więc ja dysponuję 2/3, a brat ma 1/3. Siostra, która nie jest już właścicielem nieruchomości, swoim postępowaniem doprowadza do tego, że dalsze korzystanie z nieruchomości nie jest możliwe. Przyjeżdża i się awanturuje, straszy, matkę przekabaciła na swoją stronę. Ta sytuacja bardzo na nas źle wpływa. Czy możemy zabronić siostrze wejścia na posesję i odwiedzanie mamy która ma ustanowioną służebność osobistą?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Podstawę prawną opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.), Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) oraz Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.).

W pierwszej kolejności należałoby wyraźnie podkreślić, iż zasadne jest zbadanie zakresu służebności osobistej. Stosownie do treści art. 298 K.c. zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania wynika, w braku innych danych, z osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych.

Służebność osobista wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego. Służebności osobiste są niezbywalne. Nie można również przenieść uprawnienia do ich wykonywania.

Mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci małoletnie. Inne osoby może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez niego utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. Dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać w mieszkaniu także po uzyskaniu pełnoletniości. Można się umówić, że po śmierci uprawnionego służebność mieszkania przysługiwać będzie jego dzieciom, rodzicom i małżonkowi.

Jak wskazuje się w doktrynie – „zakres i sposób wykonywania służebności osobistej określa przede wszystkim umowa stron, a dopiero w braku postanowień umowy stosuje się kryterium osobistych potrzeb uprawnionego, wynikających z rodzaju służebności, zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych, które w warunkach wiejskich odgrywają dużą rolę, zwłaszcza przy wykonywaniu służebności mieszkania i innych służebności o charakterze przeważnie alimentacyjnym, na rzecz starszych wiekiem rolników. Kryteria te są zmienne i zależne od okoliczności faktycznych występujących w sprawie.”*

W doktrynie wątpliwości budzi sposób rozumienia pojęcia „potrzeby”, które może być subiektywne (wybór wspólnego życia) lub obiektywne (konieczność pomocy), przy czym dopuszcza się liberalne podejście w tym zakresie, uzasadnione osobistą potrzebą posiadania drugiej osoby w gospodarstwie domowym, której obecność jest niezbędna.

Ustalając zakres służebności osobistej, należałoby zatem odpowiedzieć sobie na podstawowe pytanie, jaki jest zakres, a następnie czy jest on wykonywany. Jeżeli tak, to potrzeby, o których mowa powyżej, nie występują. Tym samym można po pierwsze lekceważyć zdanie matki i siostry, a po drugie – ograniczyć mamie uprawnienia jedynie do tych, które są zapisane w służebności.

Nadto pozwalam sobie wskazać, że istotna z punktu widzenia Pani interesu jest treść art. 303 K.c., zgodnie z którym:

„Art. 303. Jeżeli uprawniony z tytułu służebności osobistej dopuszcza się rażących uchybień przy wykonywaniu swego prawa, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zamiany służebności na rentę.”

Uchybienia ze strony uprawnionego, mogące stanowić podstawę żądania zamiany służebności na rentę, muszą mieć charakter rażących. Przepis używa pojęcia uchybień w liczbie mnogiej, z czego wynika, że pojedyncze uchybienie nie może stanowić podstawy zamiany służebności na rentę nawet wówczas, gdy jest poważne, a nawet rażące.

Wyraźnie podkreślić należy nadto, iż zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 9 stycznia 1992 r., sygn. akt I ACr 484/91: „w świetle przepisu art. 303 kc roszczenie o zamianę służebności osobistej na rentę przysługuje wyłącznie właścicielowi nieruchomości obciążonej i to tylko w wypadku, gdy uprawniony z tytułu służebności osobistej dopuszcza się rażących uchybień przy wykonywaniu swego prawa.”

* Rudnicki Stanisław, Najnowsze wydanie: Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Warszawa 2007 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie VIII) ss. 584

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

odpowiedziprawne.pl

prawo-budowlane.info

spolkowy.pl

prawo-cywilne.info

poradapodatkowa.pl

Szukamy prawnika »