Czy można zmienić lub unieważnić ustalenia dotyczące służebności, gdy prace nie ruszyły?

Konsekwencje zerwania porozumienia

W pierwszej kolejności omówię ogólnie kwestię tej konkretnej umowy i służebności, następnie wskażę jeden pomysł do wykorzystania.

Porozumienie, które Pan przedstawił, to właściwie rodzaj umowy przedwstępnej, której przedmiotem jest zawarcie w przyszłości umowy o ustanowienie służebności przesyłu. Umowy przedwstępne mają to do siebie, że ich moc zależna jest od formy. W przypadku umowy zwykłej pisemnej, a taką jest przedstawione porozumienie, niezawarcie umowy przyrzeczonej ma co do zasady ten skutek, że druga strona może żądać od tej, przez którą do zawarcia umowy przyrzeczonej nie doszło, tylko kosztów poniesionych w związku z tym, że sądziła ona, że umowa zostanie zawarta. W przypadku umowy zawartej w tej samej formie, jaka jest wymagana przy zawarciu umowy przyrzeczonej (przy służebności jest to akt notarialny), druga strona może żądać zawarcia umowy, a w razie skierowania do sądu wyrok zastępuje oświadczenie strony, która się wycofała. W Państwa przypadku sytuacja jest jednak trudniejsza. Już w samym porozumieniu wpisano konsekwencje nieprzystąpienia do umowy przyrzeczonej. To jest prawnie dopuszczalne. Konsekwencją jest poniesienie kosztów sądowego ustanowienia służebności, które co do zasady ponosi strona zainteresowana jej ustanowieniem. To raczej pewne, że służebność zostanie ustalona sądowo, ponieważ przedsiębiorstwo przesyłowe ma roszczenie o ustanowienie takiej służebności przyznane prawem. O tym wspomniano w porozumieniu, odsyłając do art. 305² Kodeksu cywilnego.

Reasumując – konsekwencje dla rodziców są jasno w porozumieniu wskazane i odstąpienie od niego (nieprzystąpienie do umowy przyrzeczonej) nie zatrzyma procesu, a rodzice poniosą dodatkowe koszty.

Możliwość uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli

Jeśli chodzi o pomysł na rozwiązanie tej sytuacji, to wspominam o nim tylko dlatego, że taka możliwość istnieje, ale w tej sytuacji będzie trudno z niej skorzystać. Zgodnie z art. 84 Kodeksu cywilnego „W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć”. I właśnie w tym problem, żeby znaleźć błąd, a następnie, by ten błąd powstał wskutek działań firmy. Pana mama ma wszystko „podane na tacy” w umowie. Teren jest znany, do umowy załączono mapę, aneks wprowadził wynagrodzenie za każdorazowe wejście. Wysokość tego wynagrodzenia była znana. Trudno tu powołać się zatem na okoliczność, że mama nie miała świadomości, iż służebność będzie często wykorzystywana i że cena jest za niska. To można było z łatwością zweryfikować. Nadto można skorzystać z tej możliwości w ciągu roku od dowiedzenia się o błędzie – trudno wykazać, kiedy Pana mama miałaby się dowiedzieć o „niekorzyściach”.

Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie. Gdyby Państwo skorzystali z tej możliwości, to i tak przedsiębiorstwo mogłoby zgodnie z przepisami wystąpić o ustanowienie służebności przez sąd. Tyle że tu mogliby Państwo wykazać, że korzystniejszy jest inny przebieg linii (ewentualna opinia rzeczoznawcy i koszty za nią), że wartość odszkodowania zarówno jednorazowego, jak i każdorazowego za wejście jest za niska (tu także opinia rzeczoznawcy). W tej sytuacji może warto na tym etapie wynegocjować jeszcze jakieś zmiany i wzrost wysokości odszkodowania, ale to lepiej to najpierw ustalić z jakimś rzeczoznawcą, żeby móc się podeprzeć konkretnymi dowodami i argumentami.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.