Kategoria: Inne

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy wnuczka opiekująca się babcią ma prawo do rekompensaty od jej dzieci?

Katarzyna Bereda • Opublikowane: 12-06-2019

Moja babcia przekazała w darowiźnie dom mojej mamie. Mama w tamtym czasie mieszkała za granicą. 10 lat temu babcia zachorowała i potrzebowała całodobowej opieki. Mama poprosiła mnie, żebym przeniosła się do domu babci i się nią zajęła do czasu, kiedy ona sama osiągnie wiek emerytalny (3 lata), wróci wtedy do kraju i sama zajmie się swoją matką. Obiecała przy tym, że mi to wynagrodzi – taka nasza ustna umowa. Zgodziłam się. Stało się jednak inaczej – z 3 lat zrobiło się 10. Przez ten cały czas mieszkałam w domu mamy i opiekowałam się babcią. Pracowałam tylko na pół etatu, pod moją nieobecność babcią zajmowała się opiekunka opłacana przez matkę. Babci się ostatnio pogorszyło i pewnie wkrótce odejdzie, a matka teraz ma za nic swoje obietnice i postanowiła swój majątek przepisać na mojego brata. Czy w takiej sytuacji mogę domagać się od niej zadośćuczynienia za opiekę nad babcią? Chciałabym, aby matka zrekompensowała mi te lata. Czuję się skrzywdzona i oszukana. Czy nie jest tak, że to córka powinna zajmować się chorą matką, a nie przerzucać ten obowiązek na wnuczkę?

Katarzyna Bereda

»Wybrane opinie klientów

Profesjonalna porada
Maria
Pierwszy kontakt jakiś czas temu, a teraz był kolejny kontakt i porada równie profesjonalna.
Zdzisław, 42 lata, technik mechanik
Wyczerpująca odpowiedz, ocena jak najwyższa.
Wojciech
Usługa została wykonana na piątkę.Napewno będę jeszcze korzystać z usług tej firmy.
Krystyna
Obszerność i profesjonalizm odpowiedzi
Krzysztof, 28 lat, logistyk

Zgodnie z treścią art. 128 Kodeksu rodzinnego o opiekuńczego (K.r.o.): Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

Obowiązek alimentacyjny zdefiniowany został jako obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Obowiązek ten ma na celu zapewnienie niezbędnych środków uprawnionej osobie, która nie jest w stanie własnymi siłami zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb.

Obowiązek alimentacyjny wynika z pokrewieństwa oraz z innych więzi o charakterze osobistym, z którymi ustawodawca wiąże jego istnienie. Komentowany artykuł przewiduje, że obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej (zstępnych i wstępnych), bez ograniczeń dotyczących stopnia pokrewieństwa. Obciąża także rodzeństwo, w tym przyrodnie. Obowiązek alimentacyjny nie obciąża innych krewnych w linii bocznej.

Treścią obowiązku alimentacyjnego jest dostarczanie uprawnionemu środków utrzymania, a zatem środków niezbędnych do zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb (przede wszystkim w zakresie wyżywienia, utrzymania mieszkania, odzieży, leczenia, higieny osobistej). W wypadku małoletnich dzieci obowiązek alimentacyjny polega także na zapewnieniu środków wychowania, czyli środków służących odpowiedniemu rozwojowi umysłowemu i fizycznemu dziecka. Roszczenie o świadczenia alimentacyjne powstaje dopiero, gdy zaktualizują się wszystkie ustawowe przesłanki alimentacji.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Kodeks rodzinny i opiekuńczy w zasadzie nie reguluje sposobu dostarczania środków utrzymania i wychowania. W orzecznictwie podkreśla się, że dopuszczalna jest każda postać świadczeń alimentacyjnych. Mogą być to świadczenia pieniężne lub w naturze. Wybór właściwej postaci świadczenia powinien odpowiadać celowi, jakiemu służy obowiązek alimentacyjny oraz uwzględniać okoliczności konkretnego przypadku. Należy zatem wybrać tę postać, która najlepiej zabezpiecza interesy uprawnionego i nie jest szczególnie dotkliwa dla zobowiązanego.

Mając na uwadze powyższe, podnoszę, iż pomimo ogólnikowości powyższej regulacji, nie można nikogo skutecznie zmusić do opieki nad osobą uprawnioną, albowiem Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie przewiduje sankcji za uchylanie się od niniejszego obowiązku.

Jeżeli jednak to Pani sprawuje opiekę nad babcią, to zgodnie z treścią art. 140 § 1 K.r.o.: „Osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania lub wychowania, nie będąc do tego zobowiązana albo będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w bliższej lub tej samej kolejności byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić”.

Do dochodzenia roszczenia zwrotnego uprawniona jest osoba, która dostarczała drugiemu środków utrzymania lub wychowania, będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w bliższej lub tej samej kolejności było dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Na podstawie art. 140 K.r.o. można domagać się zwrotu tylko świadczeń już dokonanych, w wysokości nie wyższej od wartości świadczeń, do których spełnienia na rzecz uprawnionego zobligowana był osoba zobowiązana do jego alimentacji, zgodnie z przesłankami ustawowymi znajdującymi zastosowanie do danego rodzaju obowiązku alimentacyjnego.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z 24.02.1999 r. (III CZ 179/98, OSP 2000, Nr 7, poz. 114), podsumowując dotychczasowe orzecznictwo, wyjaśnił, że roszczenie zwrotne „powstaje przez sam fakt dostarczenia uprawnionemu środków utrzymania lub wychowania zamiast zobowiązanego”. „Pozostaje w ścisłym związku z zakresem obowiązku alimentacyjnego zobowiązanego do alimentacji, bowiem roszczenie regresowe względem tego zobowiązanego zależy od istnienia po jego stronie obowiązku alimentacyjnego i zakresu tego obowiązku. Roszczenia regresowego można dochodzić tylko od osoby rzeczywiście zobowiązanej do alimentacji uprawnionego”.

Proszę jednak pamiętać o przedawnieniu niniejszego roszczenia. Artykuł 140 § 2 K.r.o. przewiduje, że roszczenie zwrotne przedawnia się z upływem 3 lat. Początek biegu terminu przedawnienia roszczenia zwrotnego przypada na dzień spełnienia świadczenia na rzecz uprawnionego (zob. art. 120 § 1 K.c.). W tej chwili roszczenie zwrotne powstaje i staje się wymagalne.

Mając powyższe na uwadze, może Pani domagać się od mamy zwrotu poniesionych świadczeń na babcię, jednak ulegają one przedawnieniu, dlatego też może Pani domagać się zwrotu kosztów za ostatnie 3 lata opieki.

Co do darowizny –może ją co do zasady odwołać tylko darczyńca. Jeżeli babcia żyje, to jak najbardziej może odwołać dokonaną darowiznę, jednak proszę pamiętać o rocznym terminie odwołania takiej darowizny – od momentu dowiedzenia się o niewdzięczności obdarowanego.

Darowiznę cofa się poprzez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie. Jeżeli ten nie akceptuje takiego stanu, sprawę należy skierować do sądu.

W razie śmierci darczyńcy ustawodawca również przewidział możliwość jej cofnięcia przez spadkobierców, a więc przez pozostałe dzieci babci. Zgodnie z art. 899 § 2 K.c.: „Spadkobiercy darczyńcy mogą odwołać darowiznę z powodu niewdzięczności tylko wtedy, gdy darczyńca w chwili śmierci był uprawniony do odwołania albo gdy obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem była śmierć darczyńcy”.

Sprawa jednak w takim przypadku zawsze będzie wymagał drogi sądowej, gdyż zakładam, że mama nie zgodzi się na taką okoliczność. Umowa oczywiście może mieć znaczenie, jednak z uwagi na ustny charakter, to Pani będzie musiała to wykazać.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »