Kategoria: Służebność osobista

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dożywotnia służebność mieszkania

Krystian Lenowiecki • Opublikowane: 26-02-2014

Rok temu kupiłam mieszkanie od dewelopera. Część kwoty (200 000 zł) była finansowana z kredytu hipotecznego, resztę (50 000 zł) wpłaciła moja mama. Postanowiłyśmy, że w zamian mama otrzyma prawo do dożywotniego mieszkania w tym lokalu i opiekę. Ile czasu mamy na zawarcie umowy dożywocia? Czy należy od niej zapłacić podatek? Czy urząd skarbowy może uznać, że ma do czynienia z darowizną?

Krystian Lenowiecki

»Wybrane opinie klientów

Obszerność i profesjonalizm odpowiedzi
Krzysztof, 28 lat, logistyk
Szybka odpowiedź, rzetelna, miła obsługa, wiarygodność,
Paproszek, 58 lat, główna księgowa
Otrzymana porada jest absolutnie profesjonalna i do zrozumienia.
Hubert
Jestem usatysfakcjonowany udzieloną mi odpowiedzią. Zaspokoiła ona na każdej płaszczyźnie moje oczekiwania w zaistniałym problemie.
Hubert, 22 lata, pracownik biurowy
Zdecydowanie jesteście bardzo rzetelną i solidną firmą .Szybka i profesjonalna pomoc. Jestem pełna podziwu dla takich możliwości rozwiązywania problemów.
Barbara
Zapoznałam się z opiniami osób, które wcześniej korzystały z usług.  Wszystkie zachęcają do skorzystania z usług prawników udzielających porady. Można zapoznać się z ceną za usługę. Porady są wyczerpujące, zrozumiałe, można zadawać dodatkowe pytania. Odpowiedzi udzielane są szybko. Ceny za usługi są przystępne.
Joanna, 59 lat, nauczycielka
Uzyskałam bardzo rzetelne i wyczerpujące odpowiedzi .Polecam Serwis, który działa profesjonalnie.
Elżbieta, 62 lata, obecnie emerytka
Korzystając z portalu eporady24.pl otrzymałem wszelkie informacje ,co do pytań ,które mnie nurtowały i nie byłem samodzielnie ,w wyniku niedostatecznej wiedzy ,samodzielnie ich rozwiązać. Odpowiedzi były udzielone zarówno w formie profesjonalnej ( jeżeli chodzi o status prawny ) ,jak i ich forma była przejrzysta dla mnie ,jako zwykłego obywatela ,który oczekuje od osoby udzielającej takich porad jasnych i klarownych . Generalnie reasumując otrzymałem odpowiedzi na pytania ,które mnie nurtowały ,jeżeli chodzi o wypełnienie deklaracji podatkowych i dziękuję zarówno portalowi eporady24.pl jak i Panu Marcinowi Sądejowi za możliwość udzielenia takowych informacji w sposób przystępny dla mnie, jako zwykłego obywatela.
Piotr, 39 lat
Opinia jest wyczerpująca, napisana zrozumiałym językiem ze wskazówkami do działania. Firmę, tryb obsługi i Panią prawnik polecam bardzo.
Anatol, 59 lat, nauczyciel akademicki
Serdecznie dziekuje za pomoc i rzetelna analize mojego problemu
Urszula
Szybko uzyskałam wyczerpujące odpowiedzi na wszystkie pytania w tym wątku. Dowiedziałam się wszystkiego, co jest mi potrzebne do załatwienia sprawy zgodnie z prawem i korzystnie dla mnie i mojej rodziny. 
Joanna, nauczycielka, 59 lat
Zrozumienie petenta i doradztwo czytelne dla przeciętnego zjadacza pieczywa.
Wiesio, 61 lat, fotograf
Otrzymałem fachową pomoc. Polecam ten serwis. Po zadaniu pytania miałem możliwość konsultacji z prawnikiem email ,który rzetelnie pomógł mi rozwiać wszystkie wątpliwości.
Łukasz, krojczy, 28 lat
Dziękuję, tym razem zaskoczyła mnie pozytywnie szybkość i obszerność odpowiedzi. Liczę, że ten standard zostanie utrzymany - nie zawsze tak bywało. Pozdrawiam
Jarosław
 Jestem bardzo zadowolony z korzystania z ePorady24 Dziękuję za szybką, rzeczową i zrozumiałą odpowiedź. 
Dariusz
Dziękuję za poradę prawną udzielaną przez adw. Katarzynę Berede. Jestem z porady zadowolona.
Ewa
Bardzo pomocny serwis. Po zadaniu pytania otrzymałem błyskawiczną odpowiedź i propozycję konsultacji ze specjalistą w mojej sprawie. W moim przypadku była to Pani Wioletta, która bardzo analitycznie przedstawiła mi perspektywę prawną mojej sprawy i miałem możliwość szerszej konsultacji nie ograniczającej się tylko do jednej odpowiedzi. Doceniam to w szczególności, gdyż była to sobota wieczorem, za co serdecznie dziękuję Pani Wiolettcie i Waszemu serwisowi. Mimo, że opinia w sprawie była dla mnie negatywna, dzięki Wam zyskałem świadomość innej perspektywy prawnej. 
Robert, projektant
Bardzo profesjonalna i szybka pomoc. polecam!! bardzo dobrze opisana umowa najmu okazjonalnego jeszcze raz polecam
Damian, 34 lata
Wszystko na najwyższym poziomie wszystko jasno określone
Żaneta, własna działalność, 44 lata
Kompetentni prawnicy udzielający wyczerpujących odpowiedzi na zadane im pytania. Polecam jak najbardziej.
Natalia, 28 lat
Korzystam od wielu lat z usług Państwa prawników ( ePorady24.pl) i zawsze otrzymuje fachowe, bardzo szczegółowe omówienia swoich pytań. Zadaj też pytania dodatkowe, czasem po długim czasie i zawsze otrzymuje odpowiedź. Jestem bardzo zadowolony:) Polecam !!
Krzysztof, 48 lat
Odpowiedz bardzo wyczerpująca i ogarniająca cały temat - mimo, iż część przepisów było mi znane. Przekaz zrozumiałym językiem. 
Katarzyna
Jestem bardzo zadowolona z usługi .Otrzymałam błyskawiczne wycenę usługi i odpowiedz.
 
Janina
Rzetelna,szybka odpowiedź na moje pytanie bardzo mi pomogła w egzekwowaniu moich praw. Dziękuję i polecam.
Jolanta
Porada jak najbardziej pomocna za którą bardzo dziękuję
Beata
 Szybko, łatwo i konkretnie. Pańska odpowiedź rozwiewa wszystkie moje wątpliwości. Dziękuję bardzo za pomoc. 
Bożena, pielęgniarka, 61 lat
 Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź.
Ewa
Szybko i sprawnie, dokładna odpowiedź na zadane pytanie. Wyczerpujące odwołania do dotychczasowej wykładni i wyjaśnienia. 
Tomasz, programista, 27 lat
Jestem usatysfakcjonowana udzielonymi odpowiedziami na zadane kwestie,Szybko i kompetentnie .
Urszula, 57 lat, nauczyciel
Odpowiedzi były jasne i wyczerpujące a co bardzo ważne - wyjątkowo szybkie. Dziękuję bardzo
Henryk

Umowa dożywocia jest uregulowana w przepisach Kodeksu cywilnego (dalej – K.c.).

Zgodnie z art. 908 § 1 K.c. jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

Na podstawie art. 910 § 1 K.c. przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie następuje z jednoczesnym obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia. Do takiego obciążenia stosuje się odpowiednio przepisy o prawach rzeczowych ograniczonych.

Już analiza tych dwóch artykułów oraz informacje, które Pani przedstawiła, pozwalają przyjąć, że w Pani sytuacji nie mamy do czynienia z instytucją umowy dożywocia. Jednym z koniecznych warunków tej umowy jest bowiem to, aby osoba, na rzecz której ustanawiane jest prawo dożywocia, zbywała nieruchomość na rzecz osoby, która to dożywocie będzie wykonywać. Aby wiec Pani mama mogła zostać dożywotnikiem, musiałaby uprzednio być właścicielką mieszkania, z którego następnie zrezygnowałaby na rzecz zobowiązanego do wykonywania dożywocia (czyli Pani).

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Umowa winna zostać zawarta w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności – ma bowiem za swój przedmiot oznaczoną nieruchomość.

Opisana przez Panią sytuacja przypomina w istocie ustanowienie służebności dożywotniego zamieszkiwania w lokalu w zamian za przekazane środki finansowe.

Zgodnie z art. 888 § 1 K.c. przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

Na podstawie art. 890 § 1 cytowanego kodeksu oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.

W oparciu o art. 893 K.c. darczyńca może włożyć na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie).

Natomiast art. 296 K.c. stanowi, że nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista).

Zgodnie z art. 299 K.c. służebność osobista wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego.

Można więc stwierdzić, że doszło do przekazania w formie darowizny określonej kwoty pieniężnej na Pani rzecz – rozumiem bowiem, że to Pani jest stroną umowy z deweloperem i pieniądze przekazane przez mamę zostały potraktowane tak, jakby to Pani wykonała swoje zobowiązanie względem dewelopera.

Z przytoczonego powyżej przepisu wynika, że umowa darowizny określonej kwoty pieniężnej jest ważna mimo braku formy aktu notarialnego, o ile została wykonana. W momencie zatem, w którym Pani mama wpłaciła podaną kwotę, doszło do powstania umowy darowizny.

Wskutek braku zachowania formy aktu notarialnego nie mogło dojść do ustanowienia służebności łącznie z darowizną na rzecz Pani mamy. Służebność osobista polegająca na możliwości zamieszkiwania w lokalu jest ograniczonym prawem rzeczowym, które musi być ustanowione w odpowiedniej formie.

Zgodnie z art. 245 § 1 K.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności.

Natomiast § 2 stanowi, że do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości nie stosuje się przepisów o niedopuszczalności warunku lub terminu. Forma aktu notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela, który prawo ustanawia.

Nie może zatem dość do ustanowienia czy to dożywocia, czy też dożywotniej służebności korzystania z mieszkania bez zachowania formy aktu notarialnego. Na ten moment „wykupione” przez Pani mamę zobowiązanie dożywotniego mieszkania i opieki należy rozpatrywać bardziej jako zobowiązanie moralne niż mające podstawy prawne.

Jeśli będą Panie chciały doprowadzić do tego, aby w zamian za wpłacone środki Pani mama mogła dożywotnio zamieszkiwać w mieszkaniu i oczekiwać opieki, trzeba będzie zawrzeć umowę ustanowienia dożywotniej służebności osobistej na jej rzecz polegającej na podanych powyżej czynnościach. Ustanowienie umowy dożywocia nie jest możliwe, ponieważ do jej ważności konieczne byłoby przekazanie przez mamę nieruchomości (a nie środków finansowych). Umowa ustanowienia służebności dla swej ważności wymagała będzie formy aktu notarialnego.

Obecnie natomiast bezspornie Pani mama dokonała darowizny na Pani rzecz w kwocie 50 000 zł. Umowa darowizny, mimo niezachowania formy aktu notarialnego, jest ważna, gdyż została wykonana – środki zostały przekazane de facto do Pani majątku (Pani zobowiązanie wobec dewelopera uległo zmniejszeniu).

Dokonanie darowizny niesie ze sobą powstanie obowiązku zapłaty podatku na podstawie ustawy od spadków i darowizn.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 przywołanej ustawy podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:

  1. dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu, polecenia testamentowego;
  2. darowizny, polecenia darczyńcy;
  3. zasiedzenia;
  4. nieodpłatnego zniesienia współwłasności;
  5. zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;
  6. nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.

Co prawda, możliwe jest zwolnienie się od obowiązku zapłaty podatku, jeżeli darowizna dokonana jest od wstępnego (tj. m.in. matkę), jednakże pod warunkiem zgłoszenia tego nabycia do urzędu skarbowego w terminie sześciu miesięcy od powstania obowiązku podatkowego (tj. dokonania darowizny). Wobec niezachowania terminu nie jest możliwe całkowite zwolnienie się od obowiązku podatkowego.

Zgodnie z art. 4a ust. 1 cytowanej ustawy zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie sześciu miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego.

W Pani przypadku może natomiast dojść do zwolnienia z podatku określonej kwoty z uwagi na stopień pokrewieństwa względem darczyńcy oraz ze względu na przekazanie tej kwoty na wkład budowlany.

Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 cytowanej ustawy zwalnia się od podatku:

„5) nabycie w drodze darowizny pieniędzy lub innych rzeczy przez osobę zaliczoną do I grupy podatkowej w wysokości nieprzekraczającej 9637 zł od jednego darczyńcy, a od wielu darczyńców łącznie nie więcej niż 19 274 zł w okresie 5 lat od daty pierwszej darowizny, jeżeli pieniądze te lub rzeczy obdarowany przeznaczy w okresie 12 miesięcy od dnia ich otrzymania na wkład budowlany lub mieszkaniowy do spółdzielni, budowę domu jednorodzinnego, nabycie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo spłatę zabezpieczonego hipoteką kredytu mieszkaniowego wraz z odsetkami”.

Jeżeli zatem osoba, która otrzymała środki od darczyńcy, zaliczana jest do I grupy podatkowej (w której skład wchodzą małżonek, zstępny, wstępny, pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym, macocha i teściowie), a środki zostały przekazane na wkład budowlany, to od kwoty 9637 zł nie będzie odprowadzany podatek. Dodatkowo możliwe jest powiększenie kwoty wolnej od podatku np. w sytuacji oświadczenia, że Pani mama dokonała darowizny na Pani rzecz wspólnie z ojcem albo że darowizna części tej kwoty dokonana została też na rzecz Pani męża – wtedy i ona może wykorzystać fakt istnienia kwoty wolnej od podatku.

Generalnie jednak ze względu na upływ ponad sześciu miesięcy od dokonania darowizny nie jest możliwe całkowite uniknięcie zapłaty podatku od darowanej kwoty. Natomiast ustanowienie dożywocia, jak wspomniałem powyżej, nie jest możliwe, można natomiast ustanowić dożywotnią służebność mieszkania. Nie ma konkretnego terminu do ustanowienia tej służebności – natomiast gdy zostanie ustanowiona za wynagrodzeniem (w zamian za darowiznę), nie będzie podlegała przepisom ustawy o podatku od spadków i darowizn a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (stawka wynosi 1 %). Jak jednak zaznaczyłem powyżej, służebność nie została ustanowiona przez sam fakt dokonania darowizny określonej kwoty, gdyż wymaga ona formy aktu notarialnego.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Ustanowienie służebności osobistej

Po śmierci mojej mamy jej majątek (czyli połowa mieszkania) został podzielony pomiędzy mojego ojczyma i mnie po połowie, tak że ja zostałem właścicielem 1/4 lokalu, a ojczym – 3/4. Teraz ojczym chciałby przekazać mi swoją część nieruchomości (tak żebym ja stał się jedynym właścicielem) w zamian za możliwość dożywotniego przebywania w mieszkaniu. Jak to zrobić, aby ponieść jak najmniejsze koszty (w szczególności chodzi mi o podatki)? Co będzie korzystniejsze: sprzedaż, ustanowienie służebności osobistej, podpisanie umowy o dożywocie czy może jakaś inna czynność?

Korzystanie ze służebności

W akcie notarialnym jest ustanowiona nieodpłatna służebność gruntowa polegająca na prawie przechodu, przejazdu oraz przeprowadzenia urządzeń dostarczających media. Służebność jest na czas nieoznaczony. Właścicielka zabrania mi parkować samochód na drodze ze służebnością, przed moją nieruchomością. W żaden sposób nie zastawiam drogi, która jest dość szeroka. Dodam, że obok samochodu znajduje się też kostka brukowa przeznaczona na modernizację drogi. Właścicielka domaga się usunięcia samochodu i kostki. Jakie są moje prawa? Czy niewłaściwie korzystam ze służebności?

Służebność osobista

Moi rodzice podarowali mnie i mojej żonie lokal, w którym mieszkamy. Od jakiegoś czasu mój bratanek twierdzi, że mieszkanie należy się jemu, ponieważ opiekuje się dziadkami. W akcie notarialnym mamy wpisaną służebność osobistą mieszkania, czyli korzystanie z dwóch pokojów, łazienki i kuchni oraz swobodne poruszanie się po całym lokalu. Czy bratanek może zabrać nam mieszkanie?

 

Pozbawienie służebności osobistej

Jestem właścicielem mieszkania, które zostało nabyte w trakcie małżeństwa z mojego majątku osobistego. W 2000 r. ustanowiłem w tym lokalu dożywotnią służebność osobistą na rzecz mojej żony (prawo do korzystania ze wszystkich pomieszczeń). Niedawno się rozwiedliśmy. Teraz żona twierdzi, że… nie mam żadnych praw do tego mieszkania, bo zrzekłem się ich, ustanawiając służebność. Odmawia wyprowadzki i grozi wezwaniem Policji i oskarżeniem mnie o zakłócanie miru domowego. Czy jej przekonania i żądania mają jakąś podstawę prawną? Czy mogę ją pozbawić służebności osobistej albo zamienić ją na rentę? Jak oblicza się taką rentę (w akcie notarialnym jest zapis, że roczna wartość służebności wynosi 280 zł – czy to ma znaczenie przy ustalaniu renty)?

 

Wartość służebności osobistej

Dziadek przekazał mi w darowiźnie mieszkanie, w którym ma dożywotnią służebność osobistą. Według aktu notarialnego polega ona „na prawie zamieszkiwania w dwóch pokojach z prawem używalności kuchni, łazienki i korytarza oraz zobowiązania do pokrycia we własnym zakresie kosztów pogrzebu darczyńcy. Wartość tej służebności w stosunku rocznym strony określają na kwotę 75 zł. Skapitalizowana wartość tego świadczenia z uwagi na wiek uprawnionego (65 lat) wynosi 700 zł”. Nigdy nie mieszkałem w tym mieszkaniu. Dziadek od jakiegoś czasu korzysta z pomocy pielęgniarki. Mój wuj – dotychczasowy współwłaściciel mieszkania (otrzymał jego część w wyniku dziedziczenia po babci, a później zrzekł się jej na rzecz dziadka) – domaga się, abym pokrył 1/4 kosztów wynagrodzenia opiekunki. Czy ma do tego prawo? Jeśli tak jest, co mogę zrobić, jeśli nie stać mnie na to? Dodam, że dziadek pobiera dość wysoką emeryturę, a ja jestem studentem i nie pracuję.

Treść prawa służebności mieszkania

Oto treść służebności mieszkania, które planuję kupić: „Nabywcy ustanawiają na rzecz zbywców dożywotnią i bezpłatną służebność mieszkania składającego się z całego parteru w budynku piętrowym oraz z prawem korzystania z wszelkich przynależności oraz z prawem swobodnego poruszania się po całej nieruchomości w domu znajdującym się na nieruchomości opisanej w księdze wieczystej…”. Czy jako nabywca mam obowiązek zapewnić mieszkańcom (starsi ludzie) dożywotnią opiekę (przygotowanie posiłków, ubieranie, sprzątanie itd.) i później pochówek?

Ponowne małżeństwo służebnika osobistego

Otrzymałam w darowiźnie mieszkanie od dziadków z zastrzeżeniem służebności. Babcia zmarła, obecnie mieszkanie zajmuje dziadek. Od niedawna ma nową partnerkę. Czy tej pani przysługuje jakieś prawo do tego mieszkania? Czy coś się zmieni, gdyby zawarli związek małżeński?

Zobowiązanie podatkowe z tytułu służebności

Moja sprawa dotyczy podatku od służebności osobistej, który to podatek ma zapłacić mój brat. W 2011 r. w wyniku ugody zawartej w sądzie w sprawie o dział spadku po naszych rodzicach moja córka (wnuczka) nabyła na własność nieruchomość. Jednocześnie córka ustanowiła na rzecz wuja (mojego brata) nieodpłatną dożywotnią służebność osobistą. Mój brat jest ubezwłasnowolniony, a ja jestem jego opiekunem. Niedawno odebrałam decyzję z US w sprawie zobowiązania podatkowego brata z tytułu służebności. Brat ma niską rentę, posiada oszczędności po rodzicach, ale chcemy je przeznaczyć w razie czego na leczenie. Brat nie korzysta ze służebności, mieszka ze mną. Czy mogę złożyć w jego imieniu wniosek o umorzenie podatku? Jak go uzasadnić?

wizytówka Zadaj pytanie »