Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wartość służebności osobistej

Marek Gola • Opublikowane: 31-03-2014

Dziadek przekazał mi w darowiźnie mieszkanie, w którym ma dożywotnią służebność osobistą. Według aktu notarialnego polega ona „na prawie zamieszkiwania w dwóch pokojach z prawem używalności kuchni, łazienki i korytarza oraz zobowiązania do pokrycia we własnym zakresie kosztów pogrzebu darczyńcy. Wartość tej służebności w stosunku rocznym strony określają na kwotę 75 zł. Skapitalizowana wartość tego świadczenia z uwagi na wiek uprawnionego (65 lat) wynosi 700 zł”. Nigdy nie mieszkałem w tym mieszkaniu. Dziadek od jakiegoś czasu korzysta z pomocy pielęgniarki. Mój wuj – dotychczasowy współwłaściciel mieszkania (otrzymał jego część w wyniku dziedziczenia po babci, a później zrzekł się jej na rzecz dziadka) – domaga się, abym pokrył 1/4 kosztów wynagrodzenia opiekunki. Czy ma do tego prawo? Jeśli tak jest, co mogę zrobić, jeśli nie stać mnie na to? Dodam, że dziadek pobiera dość wysoką emeryturę, a ja jestem studentem i nie pracuję.

Marek Gola

»Wybrane opinie klientów

Odpowiedź wyczerpująca i fachowa.
Joanna
Szybko i rzeczowo. Niestety odpowiedź potwierdziła moje przypuszczenie że sprawa jest przegrana.
Marek, 38 lat
Dobre opinie i szybka wyczerpująca odpowiedź
Leszek, 58 lat, maszynista chłodniczy
Konkretna i wyczerpująca odpowiedź. Jestem zadowolona z porady prawnej.
Grażyna
Bardzo dziękuję za uzyskaną poradę, szybko, sprawnie bardzo pomocnie, na temat , wyczerpującą. Doskonała odpowiedź Polecam wszystkim
Marta, prawnik, 63 lata

Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego, zwanego dalej K.c.

Poniższa odpowiedź została oparta na Pańskim pytaniu i jego ocenie prawnej. Z treści pytania wynika, że jest Pan właścicielem mieszkania, w którym ustanowiona jest służebność osobista polegająca „na prawie zamieszkiwania w dwóch pokojach z prawem używalności kuchni, łazienki i korytarza oraz zobowiązania do pokrycia we własnym zakresie kosztów pogrzebu darczyńcy. Wartość tej służebności w stosunku rocznym strony określają na kwotę 75 zł. Skapitalizowana wartość tego świadczenia z uwagi na wiek uprawnionego (65 lat) wynosi 700 zł”. Ponadto wskazuje Pan, iż nigdy nie mieszkał w darowanym mieszkaniu. Aktualnie Pański dziadek korzysta z pomocy pielęgniarki. Kosztami jej usług Pański wuj (poprzedni współwłaściciel nieruchomości) chce w wymiarze 1/4 obciążyć Pana.

Służebność osobista to ograniczone prawo rzeczowe. Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista). Zasadą jest, że zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych. Z treści Pana pytania wynika jednak, iż zakres służebności został opisany bardzo dokładnie w akcie notarialnym, na mocy którego własność nieruchomości została na Pana przeniesiona. Dokładnie polega ona na prawie zamieszkiwania w dwóch pokojach z prawem używalności kuchni, łazienki i korytarza oraz zobowiązania do pokrycia we własnym zakresie kosztów pogrzebu darczyńcy.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Służebność osobista różni się w swej istocie od dożywocia. Dożywocie jest bowiem stosunkiem zobowiązaniowym. Zgodnie z art. 908 § 1 K.c. jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

Jak wynika z powyższego, zakres obowiązków zobowiązanego wynikający ze służebności osobistej i dożywocia jest odmienny. Oczywiście w ramach umowy może być on tożsamy, ale nie musi. Pana obowiązek ograniczony jest wyłącznie do tego, co wskazane jest w akcie notarialnym.

Kwota 700 zł stanowi więc wysokość służebności osobistej ustanowionej na rzecz Pańskiego dziadka na okres jednego roku. Fakt, iż Pan w chwili obecnej nie mieszka w darowanym mieszkaniu, nie ma dla Pana żadnego znaczenia. Ustanowienie służebności osobistej, której zakres wynika bezpośrednio z treści umowy, nie jest bowiem zależne od zamieszkiwania, lecz od przeniesienia prawa własności na Pana. Każdy właściciel mieszkania będzie zatem zobowiązany do służebności osobistej względem Pańskiego dziadka.

Do służebności osobistej stosuje się bowiem przepisy dotyczące służebności gruntowej. Służebność gruntowa zdefiniowana została w art. 285 § 1 K.c., zgodnie z którym „nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa)”.

Innymi słowy, wartość służebności osobistej na rzecz dziadka w stosunku rocznym wynosi 700 zł, co w skali miesiąca daje kwotę 58 zł. Kwota ta obejmuje zatem prawo do zamieszkiwania w Pańskim mieszkaniu. Wyraźnie podkreślić należy, iż Pan jako właściciel mieszkania nie jest zobowiązany w takim stopniu, jak wynika to z dożywocia. Pana obowiązki są znacznie węższe, ponieważ zgodnie z treścią aktu notarialnego zostały ukształtowane w taki, a nie inny sposób. Nie wskazuje Pan, czy ponosi Pan koszty związane z utrzymaniem mieszkania, czy też nie. Mniemam jednak, że wszystkie koszty ponosi Pan. Jeżeli tak jest, to wysokość, o której mowa w akcie notarialnym, mieści się w wymienionej kwocie.

Na rzecz Pańskiego dziadka ustanowiono jedynie prawo do zamieszkiwania. Pan został ponadto obciążony kosztami pogrzebu dziadka. Opieka nie wynika w żaden sposób z zakresu takiej służebności, a to z kolei powoduje, iż nie jest Pan do niej zobowiązany. Z treści aktu notarialnego nie wynika także, aby pogrzeb miał być „wyjątkowy” i odbiegający od normy. W tego rodzaju sytuacji przyjmuje się, że chodzi o koszty zwyczajowo przyjęte w danej okolicy, stosownie do pozycji społecznej darczyńcy. Koszty takie mogą być jednak ocenione dopiero na dzień ich pokrycia, ponieważ określanie ich w chwili obecnej jest pozbawione sensu.

W mojej ocenie nie jest Pan zobowiązany prawnie do łożenia na utrzymanie pielęgniarki. Względy społeczne oczywiście mogą za tym przemawiać, ale to już leży w kwestii Pana indywidualnej oceny. W mojej ocenie powinien Pan ponadto wystosować w sprawie list (celem zabezpieczenia na przyszłość), że zobowiązuje się np. zabrać dziadka do siebie na określone w ciągu roku okresy. Powyższe związane jest bowiem z możliwością odwołania darowizny. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. Jak podnosi się w literaturze, przez rażącą niewdzięczność rozumie się przede wszystkim działania podjęte z zamiarem nieprzyjaznym. Chodzi tu przede wszystkim o popełnienie przestępstwa przeciwko darczyńcy (zarówno przeciwko życiu, zdrowiu i czci, jak i przeciwko mieniu) oraz o naruszenie przez obdarowanego obowiązków wynikających ze stosunków osobistych łączących go z darczyńcą (np. odmowa udzielenia pomocy w czasie choroby mimo oczywistej możliwości).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Ustanowienie służebności osobistej

Po śmierci mojej mamy jej majątek (czyli połowa mieszkania) został podzielony pomiędzy mojego ojczyma i mnie po połowie, tak że ja zostałem...

Służebność osobista

Moi rodzice podarowali mnie i mojej żonie lokal, w którym mieszkamy. Od jakiegoś czasu mój bratanek twierdzi, że mieszkanie należy się jemu,...

Pozbawienie służebności osobistej

Jestem właścicielem mieszkania, które zostało nabyte w trakcie małżeństwa z mojego majątku osobistego. W 2000 r. ustanowiłem w tym...

Dożywotnie prawo do zajmowania mieszkania

Jestem właścicielką mieszkania, zajmuję je z chorującą córką. Mam też dorosłego syna, który mieszka ze swoją rodziną. Chciałabym zapewnić córce...

Zniesienie służebności za wynagrodzeniem

Kilka lat temu, kiedy wychodziłam za mąż, moja mama przekazała mi w darowiźnie dom, zachowując dożywotnią służebność mieszkania w nim...

Licytacja komornicza mieszkania ze służebnością dożywotnią

Mój syn 3 lata temu wykupił mieszkanie komunalne babci na siebie (za pieniądze babci). W księdze wieczystej umieszczono zapis o dożywociu dla babci....

Dożywotnia służebność a wspólne mieszkanie z partnerem

Siedem lat temu przekazałam synowi dom w zamian za dożywotnią służebność (mam mieszkanie na parterze). Jestem wdową i rok temu poznałam...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »