Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wycena służebności na potrzeby sprawy o podział majątku

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 02-06-2017

Przed 10 laty ojciec przekazał synowi i jego małżonce półtorahektarową nieruchomość. Na nieruchomości tej znajduje się dom mieszkalny i budynek gospodarczy. Syn z małżonką na rzecz ojca i jego partnerki życiowej ustanowili dożywotnio i nieodpłatnie służebność osobistą całego domu i budynku gospodarczego oraz gruntów. Darczyńca postanowił, aby darowizna nie podlegała zaliczeniu na poczet schedy spadkowej. Małżeństwo syna się rozpadło dwa lata temu – rozwód bez orzekania o winie. Obecnie rozpoczyna się sprawa o podział majątku. Jak syn powinien wyliczyć wartość opisanej służebność?

Izabela Nowacka-Marzeion

»Wybrane opinie klientów

Szybko i rzeczowo. Niestety odpowiedź potwierdziła moje przypuszczenie że sprawa jest przegrana.
Marek, 38 lat
Dobre opinie i szybka wyczerpująca odpowiedź
Leszek, 58 lat, maszynista chłodniczy
Konkretna i wyczerpująca odpowiedź. Jestem zadowolona z porady prawnej.
Grażyna
Bardzo dziękuję za uzyskaną poradę, szybko, sprawnie bardzo pomocnie, na temat , wyczerpującą. Doskonała odpowiedź Polecam wszystkim
Marta, prawnik, 63 lata
Otrzymałam bardzo precyzyjną, fachowo przygotowaną poradę prawną. 
Anna, księgowa, 56 lat

Obciążenie nieruchomości służebnością wpływa na jej wartość przy wycenie przez rzeczoznawcę w sprawie o podział majątku.

Rzeczoznawca może zastosować jedną z poniższych metod – żadna nie jest lepsza od drugiej. Są stosowane często zamiennie. Warto więc powołać rzeczoznawcę, aby uniknąć komplikacji, szczególnie, że wzór wymaga znajomości wielu zmiennych na lokalnym rynku.

Mówi o tym § 38 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości oraz sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.):

„ 1. Przy określaniu wartości nieruchomości uwzględnia się obciążenia nieruchomości ograniczonymi prawami rzeczowymi, jeżeli wpływają one na zmianę tej wartości.

2. Przy określaniu wartości nieruchomości obciążonej ograniczonym prawem rzeczowym jej wartość pomniejsza się o kwotę odpowiadającą wartości tego prawa, równej zmianie wartości nieruchomości, spowodowanej następstwami ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego.

3. W przypadku braku możliwości określenia wartości w sposób, o którym mowa w ust. 2, wartość ograniczonego prawa rzeczowego określa się przez obliczenie kosztów uzyskania tego prawa.

4. Przepisy ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli nieruchomość jest przedmiotem umowy najmu, dzierżawy, użyczenia albo innej umowy, której przedmiotem jest korzystanie z nieruchomości, jeżeli wpływa to na zmianę wartości nieruchomości.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

5. W przypadku określenia wartości nieruchomości na potrzeby ustalenia odszkodowania za jej wywłaszczenie uwzględnia się jej obciążenie prawem dożywocia.”

Wartość prawa służebności osobistej może być także określona przy zastosowaniu wzoru:

WS = CF1 x 1/(1+r) + CF2 x 1/(1+r)2 + (...) + CFt x 1/(1+r)t

w którym:

WS – wartość prawa służebności (gruntowej lub osobistej),

CF – strumień pieniężny dochodu na koniec kolejnego okresu (zwykle roku),
obliczony jako różnica (Wp – Wo)

gdzie:

Wp – wartość pożytków rzeczy (naturalnych i cywilnych w rozumieniu art. 53 K.c.) zastrzeżonych dla posiadacza służebności na czas trwania umowy służebności,

Wo – wydatki operacyjne związane z uzyskaniem dochodów z pożytków rzeczy (m.in. wynikające z umowy służebności) Treść służebności osobistej, jako prawa rzeczowego ograniczonego, określa przepis art. 296 K.c., zgodnie z którym nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej, zaś zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych (art. 298 K.c.).

1, 2,... t – okres trwania umowy służebności (np. lata). W przypadku służebności osobistej należy uwzględnić wiek osoby, na rzecz której ustanowiona ma być służebność (stąd okres trwania służebności dla potrzeb obliczeniowych przyjmujemy jako prawdopodobną długość życia osoby określonej płci i określonego wieku podawaną np. przez GUS),

r – stopa dyskontowa.

Natomiast do celów podatkowych, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy PCC, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2007 r., wartość świadczeń powtarzających się przyjmuje się do podstawy opodatkowania w wysokości rocznego świadczenia pomnożonego:

  • w razie ustanowienia świadczeń na czas określony co do liczby lat lub ich części – przez liczbę lat lub ich części;
  • w pozostałych przypadkach, w tym w razie ustanowienia świadczeń na czas nieokreślony – przez 10 lat.

Przepis stosuje się odpowiednio do obliczenia wartości służebności, a roczna wartość służebności osobistej jest ustalana w wysokości 4% wartości rzeczy obciążonej służebnością.

Przykład dla nieruchomości o wartości 225 000 zł:

Wartość służebności S = f (cz., cz.), stanowi funkcja dwóch elementów:

  1. czynszu (który można by uzyskać z wynajmu lokalu – przewidywany dochód z wynajmu Dr),
  2. czasu (w którym ewentualny nabywca zostanie pozbawiony dochodu z lokalu obciążonego służebnością).

Określenie czasu trwania życia – Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego „w sprawie dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn” – www.stat.gov.pl.

Podejście dochodowe, metodą inwestycyjną – wg formuły:

S = Dr x Wk

Czasowy współczynnik kapitalizacji:

Wk = [1- (1+r)-n] : r = 6,810864

w którym:

n = ilość lat pozbawienia właściciela lokalu dochodów z lokalu – np. 15 lat,

r = stopa kapitalizacji (określona z analizy rynku dla tego typu nieruchomości lub z rynku kapitałowego np. 12%).

Czyli wartość służebności osobistej można oszacować w wysokości:

S = 75 m2 x 30 zł/m2 x 12 miesięcy x 6,810864 = 183 893 zł

– przyjmując wysokość czynszu netto w granicach 30zł/m2 Pu.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Przywrócenie służebności pokoju

Dziesięć lat temu moi rodzice przekazali mojej córce w darowiźnie mieszkanie. Ustanowili jednocześnie dla mnie służebność jednego pokoju w tym...

Koszty sformalizowania służebności

Mam od kilkunastu lat mieszkanie (odrębna własność lokalu, jego wartość to 500 000 zł). Zamierzam zawrzeć umowę dożywocia z osobą obcą. Chciałabym...

Jak sprawdzić, czy osoby uprawnione do służebności żyją?

Przymierzam się do kupna działki, która obciążona jest służebnością osobistą oraz prawem korzystania z działki. Najprawdopodobniej osoby uprawnione...

Umowa dożywocia a długi dożywotnika

Moja mama w drodze umowy dożywocia stała się właścicielką mieszkania swojego brata. Wujek jest człowiekiem samotnym, przed laty się rozwiódł...

Scedowanie służebności na resztę rodzeństwa

Rodzeństwo otrzymało nieruchomość od rodziców, zawarta została umowa dożywocia między rodzicami a dziećmi. W związku z nieporozumieniami...

Przepisanie nieruchomości za dożywotnią służebność

Współwłaściciel proponuje mi przepisać swoją cześć nieruchomości na niego za dożywotnią służebność, tym samym stanie się właścicielem całości....

Treść służebności a treść dożywocia

Nieruchomość została obciążona – cytat z aktu notarialnego – „dożywotnią i bezpłatną służebnością mieszkania polegającą...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »