Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dożywotnia służebność a śmierć obdarowanego

Małgorzata Zegarowicz-Sobuń • Opublikowane: 24-04-2019

Przepisałam mieszkanie na syna aktem notarialnym z nieodpłatnie dożywotnią służebnością osobistą. Mój syn zmarł w tym roku i co dalej z moim losem? Syn pozostawił żonę i dwoje dzieci.

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Służebność mieszkania to ograniczone prawo rzeczowe związane z nieruchomością. Jest to służebność osobista, co oznacza, że wygasa najpóźniej wraz ze śmiercią uprawnionej osoby – czyli Pani. Zgodnie z art. 298 Kodeksu cywilnego zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych. Oznacza to, że prawa i obowiązki wynikające z tak ukształtowanego stosunku prawnego powinny wynikać z umowy pomiędzy stronami, a także z zasad wskazanych w powołanym przepisie.

Zgodnie z art. 302 Kodeksu cywilnego osoba fizyczna uprawniona do służebności mieszkania może korzystać nie tylko z mieszkania, lecz także z pomieszczeń i urządzeń, przeznaczonych do wspólnego użytku mieszkańców budynku, np. piwnice, pralnie, strychy, komórki itp. Co istotne, nie ma tutaj znaczenia, czy z powierzchni wspólnych korzysta z jednej strony uprawniony z tytułu służebności, a z drugiej właściciel nieruchomości obciążonej, czy też inne osoby.

Treść służebności zastrzeżona na rzecz Pani obejmuje zapewne dożywotnią i bezpłatną służebność mieszkania, polegającą na korzystaniu przez Panią z wymienionych w akcie darowizny nieruchomości pomieszczeń wraz ze swobodnym dostępem do części wspólnych.

Służebność jest prawem skutecznym erga omnes – przeciwko wszystkim, co oznacza, że na wszystkich ciąży ustawowy obowiązek nieprzeszkadzania w wykonywaniu tego prawa. Art. 297 nakazuje do służebności osobistych stosować odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych. Na podstawie więc art. 297 w zw. z art. 288 uprawniony powinien korzystać ze służebności tak, aby jak najmniej utrudniało to korzystanie z nieruchomości obciążonej.

W chwili obecnej zasadnym jest ustalenie kręgu spadkobierców po Pani synu. W przypadku braku testamentu Kodeks cywilny w wyraźny sposób określa grupy spadkobierców ustawowych, które kolejno dochodzą do dziedziczenia po spadkodawcy. W pierwszej kolejności powołane są do dziedziczenia dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. Skoro tak, to w zaistniałej sytuacji spadkobiercami będzie Pani synowa oraz dzieci. Jak stanowi art. 931 § 1, „w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku”.

Niezależnie od tego nabycie spadku, a tym samym nieruchomości przez spadkobierców Pani syna nie powoduje wygaśnięcia służebności osobistej na rzecz Pani. Zgodnie z treścią Kodeksu cywilnego służebność osobista wygasa w szczególności: wskutek zrzeczenia się uprawnionego, wskutek nabycia własności nieruchomości przez uprawnionego, wskutek niewykonywania przez 10 lat (art. 293 w związku z art. 297), wskutek śmierci uprawnionego (art. 299).

Ponadto, zgodnie z art. 303, jeżeli uprawniony z tytułu służebności, a więc Pani dopuszczałaby się rażących uchybień przy wykonywaniu swego prawa, właściciel nieruchomości może żądać zamiany służebności na rentę.

Zgodnie z treścią art. 294 właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności za wynagrodzeniem na rzecz uprawnionego, jeżeli wskutek zmiany stosunków służebność stała się dla niego szczególnie uciążliwa, a nie jest konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »

Podobne materiały

Umowa dożywocia – opieka w zamian za mieszkanie

Podpisałem z członkiem rodziny umowę dożywocia. W zamian za mieszkanie zobowiązałem się zapewnić tej osobie mieszkanie, wyżywienie, utrzymanie...

 

Usunięcie stacji trafo z budynku

Planuję nabyć budynek, w którym RWE bezumownie ma stację trafo na parterze (jest ona w budynku, który jest własnością innej osoby). Czy mogę...

 

Służebność bez wpisu w akcie notarialnym

Teściowie chcą przepisać nam dom z adnotacją o służebności. Wpis ten stanowi problem, bo chcemy wziąć kredyt hipoteczny na gruntowny remont tego...

 

Prawo osoby uprawnionej do służebności przyjęcia do mieszkanie innej osoby

Miesiąc temu ustanowiłam dożywotnią, nieodpłatną służebność na rzecz mojej babci. Teraz dowiedziałam się, że ona ma możliwość zameldowania...

 

Dożywotnia służebność w księdze wieczystej

Mam propozycję zakupu domu w dobrej cenie. Dom ma jednak jedną wadę, a jest nią dożywotnia służebność w księdze wieczystej względem...

 

Jak unieważnić wpisaną do księgi wieczystej służebność osobistą?

Przed kilku laty odziedziczyliśmy z bratem po jednej trzeciej części mieszkania własnościowego spółdzielczego po ojcu. Sprawę spadkową...

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »