Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Rezygnacja z prawa do drogi koniecznej

Autor: Katarzyna Bereda

Chcę kupić działkę. Obecny właściciel posiada jeszcze jedną działkę, do której może dojechać albo przez las, albo przez moją przyszłą działkę. Obecny właściciel jest gotowy zrezygnować z prawa do drogi koniecznej. Mam jednak obawy, czy to jest możliwe w tym wypadku. Czy można zrzec się notarialnie prawa do służebności drogi koniecznej?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Rezygnacja z prawa do drogi koniecznej

Brak dostępu z nieruchomości do drogi publicznej

Zgodnie z treścią art. 145 K.c.:

„§ 1. Jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna).

§ 2. Przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpi z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości niemającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić. Jeżeli potrzeba ustanowienia drogi jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności prawnej, a między interesowanymi nie dojdzie do porozumienia, sąd zarządzi, o ile to jest możliwe, przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem tej czynności prawnej.

§ 3. Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes społeczno-gospodarczy.”

Zobacz też: Służebność drogi koniecznej kc

Roszczenie o ustanowienie drogi koniecznej

Przepis art. 145 K.c. kreuje roszczenie o ustanowienie służebności drogi koniecznej. Roszczenie to może być dochodzone na drodze sądowej. Nie ma jednak przeszkód, aby właściciel nieruchomości potencjalnie obciążonej uczynił mu zadość, dobrowolnie zawierając umowę o ustanowienie tej służebności (tak Z. Gołba, Służebności gruntowe, s. 99; W. Kocon, Droga konieczna, s. 52-53; W. Katner, Ustanowienie służebności, s. 130; inaczej S. Breyer, Droga konieczna, s. 738; E. Gniewek, w: System PrPryw, t. 3, 2013, s. 423; S. Rudnicki, w: Komentarz do KC, Ks. II, 2011, s. 88). Możliwe jest także zawarcie ugody sądowej w toku postępowania o ustanowienie służebności drogi koniecznej (tak m.in. B. Bladowski, A. Gola, Służebności gruntowe, s. 22; A. Wąsiewicz, w: System PrCyw, t. II, 1977, s. 691), przy czym w takim wypadku nie ma wymogu, aby właściciel nieruchomości obciążonej złożył swoje oświadczenie w formie aktu notarialnego (zob. orz. SN z 13.10.1955 r., III CR 599/55, OSNCK 1956, Nr 3, poz. 78). Służebność drogi koniecznej może powstać ponadto przez zasiedzenie (W. Kocon, Droga konieczna, s. 54). Należy bowiem uznać, że o tym, czy służebność jest służebnością drogi koniecznej decyduje to, czy spełnione są przesłanki jej ustanowienia z art. 145 K.c., a nie tryb jej ustanowienia. Jednak przepis ten nie formułuje wymogu, aby służebność ta została ustanowiona na mocy orzeczenia sądowego. Nie jest to także element definicji tej służebności.

Na czym polega służebność drogi koniecznej

Służebność drogi koniecznej jest, co do zasady, służebnością czynną, polega bowiem na prawie korzystania z nieruchomości sąsiedniej poprzez wykonywanie na niej przejazdu, przechodu lub – w warunkach wiejskich – także przegonu. Jak jednak słusznie uznał SN w post. z 20.11.1981 r. (III CRN 232/81, OSNCP 1982, Nr 4, poz. 62) „ustanowienie służebności drogi koniecznej nie zawsze polega na urządzeniu drogi w ścisłym tego słowa znaczeniu, w szczególności może się wyrażać w zezwoleniu na przejeżdżanie przez grunty obciążone, a w wypadku konieczności przejazdów przez pojazdy o szerszym nadwoziu aniżeli istniejąca droga – w obowiązku tolerowania przez właścicieli gruntów przylegających do tej drogi takiego stanu, że w czasie przejeżdżania nadwozia tych pojazdów będą się znajdować w przestrzeni powietrznej nad tymi przylegającymi gruntami, z czym musi się łączyć zakaz wznoszenia w bezpośrednim sąsiedztwie drogi budynków i innych urządzeń (płotów)”.

Jak słusznie uznano w post. SN z 21.6.2011 r. (I CSK 646/10, OSG 2012, Nr 10, poz. 62) „możliwość ustanowienia służebności drogi koniecznej ograniczona jest, zgodnie z art. 145 § 1 KC, do wypadku, w którym nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. Instytucja ta nie może służyć wygodzie właścicieli działki władnącej, kosztem ograniczenia prawa właściciela działki obciążonej. Chodzi o odpowiedni, nie zaś o łatwiejszy dostęp do drogi publicznej”.

Należy także dodać, iż przedmiotowe ograniczone prawo rzeczowe jest ustanawiane na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości władnącej i obciążonej, a więc wywiera skutek w samej nieruchomości, a nie w uprawnieniu osobistym właściciela.

Dlatego też, uważam, iż oświadczenie woli obecnego właściciela, że nie ustanowi służebności drogi koniecznej w przyszłości nie będzie wywierało dla Pani skutków prawnych, które chce Pani osiągnąć. Należy bowiem podnieść, iż nawet w przypadku zbycia przez sąsiada swojej nieruchomości i spełnieniu przesłanek z art. 145 K.c., nowi właściciele mogą dochodzić od Pani ustanowienia służebności drogi koniecznej.

Przesłanki ustanowienia drogi koniecznej

Ustawodawca wskazał bowiem jakie są przesłanki ustanowienia drogi koniecznej:

– muszą istnieć dwie sąsiednie nieruchomości,

– jedna z nieruchomości musi być pozbawiona dostępu do drogi publicznej lub do należących do niej budynków.

Proszę zauważyć, iż w momencie spełnienia powyższych przesłanek, dla właściciela nieruchomości, która nie ma dostępu do drogi publicznej, aktywizuje się roszczenie opisane w tej regulacji. Z uwagi także na to, iż służebność obciąża nieruchomość i jest ustanawiana dla nieruchomości, nie ma znaczenia oświadczenie woli złożone przez obecnego właściciela. Nawet w przypadku bowiem zmiany właściciela, służebność pozostaje, albowiem jest wpisana w księdze wieczystej.

Trafne jest stanowisko, że roszczenie o ustanowienie służebności drogi koniecznej nie ulega także przedawnieniu (tak J. S. Piątowski, w: System PrCyw, t. II, s. 136; W. Kocon, Droga, s. 100; G. Karaszewski, w: M. Balwicka-Szczyrba, G. Karaszewski, A. Sylwestrzak, Sąsiedztwo, s. 60; E. Skowrońska-Bocian, M. Warciński, w: Pietrzykowski, Komentarz, 2015, t. I, art. 145, s. 508, Nb 4; J. Pokrzywniak, w: Gutowski, Komentarz, t. I, art. 145, s. 790, Nb 20). Istnienie tego roszczenia, wynikającego z własności nieruchomości izolowanej, uzależnione jest od braku odpowiedniego dostępu do drogi publicznej (lub budynków gospodarskich), a tak długo jak ten stan trwa, istnieje też roszczenie o ustanowienie służebności.

Dlatego też, złożenie przez obecnego właściciela oświadczenia woli o „zrzeczeniu się” roszczenia ustanowienia drogi koniecznej, nie daje Pani gwarancji odstąpienia od tego roszczenia przez następców prawnych.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Indywidualne porady prawne

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

odpowiedziprawne.pl

prawo-budowlane.info

spolkowy.pl

prawo-cywilne.info

poradapodatkowa.pl