Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Sprzedaż mieszkania z dożywotnim zamieszkaniem

Elżbieta Kaczmarek • Opublikowane: 31-05-2019

Matka zapisała mi mieszkanie w akcie darowizny, zaznaczając prawo do dożywotniego zamieszkania jej w tym mieszkaniu. Jest po udarze i jest ubezwłasnowolniona. Ja jestem jej prawnym opiekunem. Chcę sprzedać mieszkanie i kupić nowe, przenosząc się do niego razem z matką. Przy takim wpisie nie dam rady sprzedać lokalu. Co mogę zrobić?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Z przesłanej umowy wynika, że strony ustanowiły dożywotnie i bezpłatne prawo użytkowania w lokalu mieszkalnym będącym przedmiotem darowizny. Prawo użytkowania lokalu jest ograniczonym prawem rzeczowym. Przepis art. 246 ustawy 1964 r. Kodeks cywilny przewiduje możliwość zrzeczenia się tego prawa przez osobę uprawnioną (w niniejszej sprawie – matkę). Stanowi on, że jeżeli uprawniony zrzeka się ograniczonego prawa rzeczowego, prawo to wygasa. Oświadczenie o zrzeczeniu się prawa powinno być złożone właścicielowi rzeczy obciążonej (§ 1). Jednakże gdy ustawa nie stanowi inaczej, a prawo było ujawnione w księdze wieczystej, do jego wygaśnięcia potrzebne jest wykreślenie prawa z księgi wieczystej (§ 2). Do zrzeczenia się ograniczonego prawa rzeczowego wymagane jest zatem po pierwsze – złożenie stosownego oświadczenia przez osobę uprawnioną, po drugie – dokonanie wykreślenia wpisu z księgi wieczystej. Adresatem oświadczenia o zrzeczeniu się ograniczonego prawa rzeczowego jest właściciel, jednakże do złożenia takiego oświadczenia nie jest potrzebna jego zgoda.

Co do zasady oświadczenie o zrzeczeniu się ograniczonego prawa rzeczowego nie wymaga zachowania szczególnej formy. Jednakże jeżeli prawo jest ujawnione w księdze wieczystej, do jego wykreślenia z księgi wymagane jest, zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2018 r. poz. 1916 z późn. zm.) przedstawienie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym. Oświadczenie załącza się następnie do wniosku o wykreślenie wpisu. Wniosek składa się w biurze podawczym sądu rejonowego właściwego dla miejsca położenia nieruchomości, na formularzu KW-WPIS (wniosek o wpis w księdze wieczystej). Od wniosku o wykreślenie wpisu pobierana jest opłata w wysokości połowy opłaty należnej od wniosku o wpis, tj. 100 zł.

W przedstawionej sprawie występuje jednak jeszcze jedna kwestia, która wymaga omówienia. Mianowicie osoba uprawniona do użytkowania (matka) jest ubezwłasnowolniona całkowicie, a opiekunem prawnym jest osoba, której powinno zostać złożone oświadczenie o zrzeczeniu się użytkowania (Pan). W tej sytuacji należy więc sięgnąć do przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Do opieki nad osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie stosuje się odpowiednio przepisy o opiece nad małoletnimi. W myśl art. 156 opiekun powinien uzyskiwać zezwolenie sądu opiekuńczego we wszelkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku małoletniego. Zrzeczenie się służebności mieszkania w mojej ocenie uzasadnia konieczność uzyskania zgody sądu opiekuńczego. Ponadto złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się służebności byłoby czynnością „z samym sobą”. Zgodnie z art. 159 § 1 pkt 2 opiekun nie może reprezentować osób pozostających pod jego opieką przy czynnościach prawnych między jedną z tych osób a opiekunem albo jego małżonkiem, zstępnymi, wstępnymi lub rodzeństwem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz osoby pozostającej pod opieką. W tej sytuacji należałoby więc wystąpić do sądu opiekuńczego z wnioskiem o ustanowienie kuratora dla dokonania tej czynności. Zgodnie z art. 99 (stosowanym odpowiednio do czynności opiekuna i podopiecznego) jeżeli żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską, reprezentuje je kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy.

Reasumując, w opisanej sytuacji powinien Pan uzyskać zgodę sądu opiekuńczego na zrzeczenie się służebności mieszkania oraz zwrócić się do sądu o ustanowienie kuratora dla dokonania tej czynności. Wniosek składany do sądu powinien być odpowiednio umotywowany. W dalszej kolejności konieczne będzie złożenie oświadczenia – z podpisem notarialnie poświadczonym – o zrzeczeniu się służebności oraz wniosku do sądu wieczystoksięgowego o wykreślenie służebności z księgi wieczystej prowadzonej dla mieszkania.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Zmarł obdarowany gospodarstwem w zamian za dożywotnią służebność - kto dziedziczy?

Rodzice przekazali gospodarstwo razem z budynkami synowi w zamian za dożywotnią służebność. Obdarowany syn zmarł, została tylko matka...

Jaki sposób przekazania mieszkania jest najlepszy?

Mąż chce przekazać mi mieszkanie, które jest jego własnością, tak abym w razie jego śmierci mogła nadal w nim mieszkać. Problem jest w tym,...

Odstąpienie ziemi przez ciocię - jak najlepiej to zrobić?

Moja babcia wiele lat temu przepisała ziemie na jedno z 3 dzieci (na moją ciocię). Ciocia miała męża i 3 dzieci. Na dzień dzisiejszy ciocia chce mi...

Anulowanie darowizny mieszkania synowi za pobicie

3 lata temu podarowałem notarialnie mojemu synowi 3 mieszkania i udział w gruntach rolnych. W ostatnią niedzielę zostałem przez niego pobity....

Zabezpieczenie prawa do zamieszkiwania mężowi, którego dziecko nie akceptuje

Jak mogę wymeldować córkę z mieszkania, które jest moją własnością? Ona mieszka ze swoim mężem w domu jednorodzinnym, którego jest...

Ustalenie wynagrodzenia za służebność mieszkania

Czy wysokość wynagrodzenia za odpłatną służebność mieszkania może być dobrowolnie ustalona w kontekście podatku PCC? Czy jednorazowa kwota 10 000...

Zmiana treści służebności ze względu na sytuację rodzinną

Po ojcu, zawodowym żołnierzu, pozostało mieszkanie w zasobach WAM, które udało się wykupić. Środki na wykup dał mój syn. Pomiędzy mną, bratem...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »