Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością osobistą?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Sprzedaż mieszkania z dożywotnim zamieszkaniem

Elżbieta Kaczmarek • Opublikowane: 31-05-2019

Matka zapisała mi mieszkanie w akcie darowizny, zaznaczając prawo do dożywotniego zamieszkania jej w tym mieszkaniu. Jest po udarze i jest ubezwłasnowolniona. Ja jestem jej prawnym opiekunem. Chcę sprzedać mieszkanie i kupić nowe, przenosząc się do niego razem z matką. Przy takim wpisie nie dam rady sprzedać lokalu. Co mogę zrobić?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Z przesłanej umowy wynika, że strony ustanowiły dożywotnie i bezpłatne prawo użytkowania w lokalu mieszkalnym będącym przedmiotem darowizny. Prawo użytkowania lokalu jest ograniczonym prawem rzeczowym. Przepis art. 246 ustawy 1964 r. Kodeks cywilny przewiduje możliwość zrzeczenia się tego prawa przez osobę uprawnioną (w niniejszej sprawie – matkę). Stanowi on, że jeżeli uprawniony zrzeka się ograniczonego prawa rzeczowego, prawo to wygasa. Oświadczenie o zrzeczeniu się prawa powinno być złożone właścicielowi rzeczy obciążonej (§ 1). Jednakże gdy ustawa nie stanowi inaczej, a prawo było ujawnione w księdze wieczystej, do jego wygaśnięcia potrzebne jest wykreślenie prawa z księgi wieczystej (§ 2). Do zrzeczenia się ograniczonego prawa rzeczowego wymagane jest zatem po pierwsze – złożenie stosownego oświadczenia przez osobę uprawnioną, po drugie – dokonanie wykreślenia wpisu z księgi wieczystej. Adresatem oświadczenia o zrzeczeniu się ograniczonego prawa rzeczowego jest właściciel, jednakże do złożenia takiego oświadczenia nie jest potrzebna jego zgoda.

Co do zasady oświadczenie o zrzeczeniu się ograniczonego prawa rzeczowego nie wymaga zachowania szczególnej formy. Jednakże jeżeli prawo jest ujawnione w księdze wieczystej, do jego wykreślenia z księgi wymagane jest, zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2018 r. poz. 1916 z późn. zm.) przedstawienie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym. Oświadczenie załącza się następnie do wniosku o wykreślenie wpisu. Wniosek składa się w biurze podawczym sądu rejonowego właściwego dla miejsca położenia nieruchomości, na formularzu KW-WPIS (wniosek o wpis w księdze wieczystej). Od wniosku o wykreślenie wpisu pobierana jest opłata w wysokości połowy opłaty należnej od wniosku o wpis, tj. 100 zł.

W przedstawionej sprawie występuje jednak jeszcze jedna kwestia, która wymaga omówienia. Mianowicie osoba uprawniona do użytkowania (matka) jest ubezwłasnowolniona całkowicie, a opiekunem prawnym jest osoba, której powinno zostać złożone oświadczenie o zrzeczeniu się użytkowania (Pan). W tej sytuacji należy więc sięgnąć do przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Do opieki nad osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie stosuje się odpowiednio przepisy o opiece nad małoletnimi. W myśl art. 156 opiekun powinien uzyskiwać zezwolenie sądu opiekuńczego we wszelkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku małoletniego. Zrzeczenie się służebności mieszkania w mojej ocenie uzasadnia konieczność uzyskania zgody sądu opiekuńczego. Ponadto złożenie oświadczenia o zrzeczeniu się służebności byłoby czynnością „z samym sobą”. Zgodnie z art. 159 § 1 pkt 2 opiekun nie może reprezentować osób pozostających pod jego opieką przy czynnościach prawnych między jedną z tych osób a opiekunem albo jego małżonkiem, zstępnymi, wstępnymi lub rodzeństwem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz osoby pozostającej pod opieką. W tej sytuacji należałoby więc wystąpić do sądu opiekuńczego z wnioskiem o ustanowienie kuratora dla dokonania tej czynności. Zgodnie z art. 99 (stosowanym odpowiednio do czynności opiekuna i podopiecznego) jeżeli żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską, reprezentuje je kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy.

Reasumując, w opisanej sytuacji powinien Pan uzyskać zgodę sądu opiekuńczego na zrzeczenie się służebności mieszkania oraz zwrócić się do sądu o ustanowienie kuratora dla dokonania tej czynności. Wniosek składany do sądu powinien być odpowiednio umotywowany. W dalszej kolejności konieczne będzie złożenie oświadczenia – z podpisem notarialnie poświadczonym – o zrzeczeniu się służebności oraz wniosku do sądu wieczystoksięgowego o wykreślenie służebności z księgi wieczystej prowadzonej dla mieszkania.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »

Podobne materiały

Służebność parkowania

Jestem właścicielką domu położonego przy ruchliwej ulicy w centrum Płocka. Na całej ulicy obowiązuje zakaz zatrzymywania się; jedyne miejsce...

 

Wpisanie służebności przesyłu do księgi wieczystej

Mam zamiar kupić działkę. Sprzedawca proponuje następujący wpis w księdze wieczystej: „Strony oświadczają, że ustanawiają na nieruchomości...

 

Zmiana właściciela działki i nieujawnione w dokumentach przyłącze wody

Przed 4 laty, będąc właścicielem działki dałem sąsiadowi zgodę (zwykła forma pisemna, żadna służebność) na przeprowadzenie przez moją działkę...

 

Umowa dożywocia a długi dożywotnika

Moja mama w drodze umowy dożywocia stała się właścicielką mieszkania swojego brata. Wujek jest człowiekiem samotnym, przed laty się rozwiódł...

 

Ustalenie wynagrodzenia za służebność mieszkania

Czy wysokość wynagrodzenia za odpłatną służebność mieszkania może być dobrowolnie ustalona w kontekście podatku PCC? Czy jednorazowa kwota 10 000...

 

Czy dożywotnik musi płacić czynsz za mieszkanie?

Czy dożywotnik musi płacić czynsz za mieszkanie?

Obdarowana mieszkaniem córka ustanowiła dożywotnią bezpłatną służebność mieszkania na rzecz matki i ojczyma. Teraz żąda zapłaty czynszu do...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »