Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Koszty utrzymania dożywotników

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 13-06-2022

Mój brat podpisał z moimi rodzicami umowę dożywocia w 2014 r. W umowie zaznaczono, iż zgodnie z art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego „jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym”. W związku z tym, iż rodzice mieli bardzo wysokie emerytury, brat faktycznie nie ponosił żadnych kosztów związanych z utrzymaniem nieruchomości oraz z opieką nad rodzicami, wszystkie koszty były pokrywane z emerytur. Po śmierci rodziców w testamencie wszystko odziedziczył brat.
Rozumiem, że z uwagi na umowę dożywocia zachowek z nieruchomości mi się nie należy. Co się dzieje w takim razie ze środkami z emerytur, jakie brat wykorzystywał na opłacanie kosztów nieruchomości oraz pozostałych kosztów związanych z opieką nad rodzicami? Mieszkał wraz z żoną razem z nimi. Koszty pogrzebów również sfinansował z ich emerytur. Czy umowa dożywocia nie wymaga, iż brat powinien własnymi środkami finansowymi pokrywać wszelkie koszty a emerytury powinny wejść jako spadek i ewentualnie zachowek?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Koszty utrzymania dożywotników

Utrzymywanie dożywotników a ich emerytury

Spadkiem jest to, co było własnością zmarłych w momencie śmierci. Więc nie jest tak, że emerytury są ustawowo na cokolwiek przeznaczone. Stanowiły masę spadkową, z opisu wynika, że brat był spadkobiercą. Więc w momencie śmierci rodziców i przyjęcia spadku były jego własnością.

Ale jako majątek rodziców (środki finansowe) pozostały w dniu śmierci stanowi masę spadkową i podstawę do obliczenia zachowku dla uprawnionych. 

Owszem, wyrazem umowy dożywocia jest finansowanie dożywotników w zakresie objętym umową. Bezdyskusyjnie. W innym wypadku to umowa pozorna. Można próbować podważyć jej ważność.

Dokonując rozważań w zakresie charakteru umowy dożywocia, polega ona na tym, że z jednej strony następuje przeniesienie własności nieruchomości na nabywcę, z drugiej zaś strona zostaje obciążona obowiązkiem spełniania świadczeń na rzecz zbywcy lub osoby trzeciej wskazanej przez zbywcę. O treści i zakresie świadczeń należnych dożywotnikowi przesądza umowa dożywocia, jednakże w braku szczegółowych ustaleń, w art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego określono, jakie powinny to być świadczenia. Z uwagi na zakres świadczeń nabywca jest obowiązany do osobistego ich spełniania względem dożywotnika. Umowa dożywocia jest umową wzajemną, dwustronnie zobowiązującą, a przy tym odpłatną, co oznacza że świadczenie jednej strony umowy znajduje swój odpowiednik w świadczeniu drugiej strony. Bowiem dożywotnik uzyskuje określone świadczenie służące w zasadzie zaspokojeniu jego potrzeb w taki sposób, aby nie musiał on przyczyniać się do zdobywania środków na ich zaspokojenie w niezbędnych zakresie.

Dożywocie a darowizna

Wskazując na odmienności pomiędzy umową dożywocia a umową darowizny, zgodnie z art. 888 darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku, gdzie element bezpłatności jest elementem istotnym umowy darowizny. Nadto świadczenie darczyńcy musi być subiektywnie i obiektywnie bezpłatne, tj. niezależne od uzyskania korzyści lub ekwiwalentu od obdarowanego.

Sama nazwa nadana przez strony zawartej umowie nie decyduje o jej charakterze jednakże ma znaczenie w procesie wykładni umowy. Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego (z 22 maja 2009 r., sygn. akt III CZP 21/09), umowa o dożywocie ukryta pod pozorną umową zawartą w formie aktu notarialnego jest nieważna, jeżeli istotne postanowienia umowy o dożywocie nie zostały objęte tą formą szczególną, pozorność czynności nie wyklucza dokonanie jej w formie aktu notarialnego.

Skoro rodzice nie korzystali z zapisów umowy dożywocia, nie mieli takiej potrzeby, to umowa może zostać uznana za umowę darowizny. Skoro nie było świadczeń ze strony brata – dziecka zmarłych. Wówczas jako umowa darowizny wliczana jest do zachowku. Umowa dożywocia nie jest podstawą do obliczenia zachowku.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Indywidualne porady prawne

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):



Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

odpowiedziprawne.pl

prawo-budowlane.info

spolkowy.pl

prawo-cywilne.info

poradapodatkowa.pl

Szukamy prawnika »