Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze służebnością drogi lub przejazdu?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Sąsiad utrudnia korzystanie z drogi służebnej - co zrobić?

Katarzyna Grajcar • Opublikowane: 28-07-2020

Mamy problem z korzystaniem z drogi służebnej i wyegzekwowaniem szerokości drogi dojazdowej w służebności. Sąsiad który jest właścicielem drogi służebnej ciągle utrudnia przejazd i stwarza problemy. Sąsiedzi mimo zapisu o 250 cm szerokości uważają tylko, że tyle, ile jest zrobione płyty na drodze, czyli 200 cm rozstaw, się nam należy i do siatki jest jeszcze 50 cm, ale tam układają kamienie i pniaki, bo mają jakieś kwiatki i kawałek dziko rosnącej trawy. Z drugiej strony rosną krzewy i drzewa owocowe, które narastają nad drogę i auto o nie rysuje, nie ma możliwości przecięcia, a podwinąć się im nie chce. Od samej bramy leżą worki z śmieciami i składowisko drewna na opał około 10 metrów, które leży 10 cm od drogi i straszy, że się za moment zawali lub porysuje samochód. Do tego dochodzą jeszcze zaparkowane dwa samochody przed wjazdem, między które trzeba celować, aby wjechać w bramę. Służebność została ustalona trzy lata temu przed kupnem domu. Czy jakoś można rozwiązać te problemy z sąsiadami i czy jest możliwość np. wywłaszczenia im tej drogi przez gminę? Dodam, że mój dom jest tak umieszczony, że nie ma innej drogi, bo jest otoczony innymi domami, a w dokumentach w gminie jest zapis, że droga dojazdowa powinna być od drugiej strony z innej ulicy. Tam jest dom innego sąsiada i on podobno się nie zgodził na te drogę, bo by przebiegała tuż przed jego domem i bardzo stromo pod górę, bo mieszkam na wzniesieniu.

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Sąsiad utrudnia korzystanie z drogi służebnej - co zrobić?

Ochrona prawna służebności drogi dojazdowej

Każda służebność, a zatem i służebność drogi koniecznej, podlega ochronie prawnej. Osoba, której dana służebność przysługuje, może na drodze sądowej zmusić osobę, która narusza jej prawo, do jego poszanowania. Ochrona służebności ma bardzo szeroki aspekt. Co istotne, osoba, której służebność przysługuje, może dochodzić ochrony swojej służebności, nie tylko w stosunku do właściciela nieruchomości obciążonej, ale i również w stosunku do każdej osoby, która narusza przysługujące jej prawo.

Zgodnie z Kodeksem cywilnym do ochrony prawnej służebności drogi koniecznej stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie prawa własności, tj. petytoryjna ochrona służebności, jak i przepisy o ochronie posiadania rzeczy tj. posesoryjna ochrona służebności. Naruszenia uprawnień właściciela nieruchomości władnącej – czyli nieruchomości, na rzecz której ustanawia się służebność gruntową – mogą mieć różne postaci.

Zakłócanie korzystania z drogi dojazdowej

W Pana przypadku bez wątpienia mamy do czynienia z sytuacją, w której właściciele nieruchomość obciążonej, tj. Pana sąsiedzi, zakłócają korzystanie Panu z drogi koniecznej, zawężając jej szerokość.

Zgodnie z treścią art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego „przeciwko osobie, która narusza w inny sposób niż przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, właścicielowi przysługuje roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń”. Z przytoczonego przepisu wynika, że może się Pan domagać od właściciela nieruchomości obciążonej usunięcia przeszkód utrudniających korzystanie z drogi koniecznej oraz żądać zakazania dalszych naruszeń prawa wynikającego z treści służebności.

Do ochrony posiadania służebności stosuje się także odpowiednio z uwzględnieniem istoty prawa służebności, przepisy art. 323–344 Kodeksu cywilnego o posiadaniu rzeczy, ponieważ osoba, która faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie treści prawa służebności, jest posiadaczem tejże służebności. Wobec tego posiadaczowi przysługuje prawo do ochrony własnej posiadania, która może mieć charakter obrony koniecznej lub dozwolonej samopomocy bądź też ochrony sądowej, przy czym ochrona własna posiadania ma charakter wyjątkowy.

Zastosowanie samopomocy – egzekwowanie szerokości drogi dojazdowej

Odnośnie ochrony własnej, w kwestii wyjaśnienia chciałabym wspomnieć, że dozwolona samopomoc może być zastosowana wyłącznie, jeżeli naruszenia posiadania zostało już dokonane. Celem zastosowania samopomocy jest przywrócenie poprzedniego stanu posiadania, poprzez zachowanie własne posiadacza. Skorzystanie z samopomocy dopuszczalne jest wyłącznie niezwłocznie po samowolnym naruszeniu posiadania. Nie wolno jednak stosować w tym wypadku przemocy wobec osób. Pod pojęciem samowolnego naruszenia posiadania w odniesieniu do nieruchomości (do tej kategorii należą służebności), należy rozumieć wszelkie postaci naruszenia, tj. zarówno pozbawienie posiadania, jak i jego zakłócenie. W ramach samopomocy posiadacz służebności drogi koniecznej może na przykład usunąć z drogi specjalnie pozostawione na niej kamienie, które uniemożliwiają mu przejazd drogą konieczną.

Skorzystanie z ochrony sądowej

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego posiadacz w razie naruszenia jego posiadania, może skorzystać również z ochrony sądowej. Ochrona taka jest udzielona, ponieważ środki obrony własnej, tj. samopomoc i obrona konieczna, nie zawsze mogą być zastosowane. Przybiera ona postać dwóch powództw, a mianowicie: roszczenia o ochronę utraconego posiadania oraz roszczenia o ochronę zakłóconego posiadania. Roszczenia te przysługują wyłącznie posiadaczowi samoistnemu i zależnemu. Mają one na celu przywrócenie władztwa faktycznego nad rzeczą, w takim zakresie, w jakim posiadacz władał nią przed dokonaniem naruszenia. Mogą być dochodzone wyłącznie w terminie jednego roku od naruszenia posiadania, a przekroczenie tego terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia. Termin ten liczy się od zdarzenia będącego przyczyną utraty posiadania bądź od każdego działania będącego zakłóceniem posiadania oddzielnie, jeżeli natomiast pomiędzy poszczególnymi działaniami zakłócającymi posiadanie istnieje ścisły związek, wówczas bieg rocznego terminu do wniesienia powództwa rozpoczyna się od ostatniego zdarzenia będącego przyczyną naruszenia posiadania. Przesłanką wniesienia do sądu obydwu roszczeń jest samowolne naruszenie posiadania. 

Warto dodać, że skoro działania Pana sąsiadów są sprzeczne z prawem, to oprócz wyżej wskazanych roszczeń może się Pan również domagać naprawienia szkody na zasadach ogólnych na podstawie art. 415 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym „kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”. Wobec tego, jeżeli wskutek tych wszystkich utrudnień w korzystaniu z przysługującej Panu służebności poniesie Pan jakąkolwiek szkodę, przykładowo uszkodzeniu ulegnie Pana samochód, to będzie mógł Pan żądać od sąsiada zwrotu poniesionych kosztów jego naprawy.

Wywłaszczenie drogi dojazdowej przez gminę

Ustosunkowując się do Pana pytania, czy jest możliwość wywłaszczenia części gruntu przez gminę, aby umożliwić Panu dojazd do drogi publicznej, należałoby w pierwszej kolejności wskazać, iż zgodnie z art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wywłaszczenie polega na pozbawieniu lub graniczeniu prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej, co może nastąpić wyłącznie na cele publiczne. Przepis art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami zawiera katalog celów publicznych, są to: między innymi wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, wodne, linie kolejowe, budowę lotnisk itp.

Z powyższego wynika, że wywłaszczenie nie jest możliwe, gdy nieruchomość będąca przedmiotem wywłaszczenia służyć będzie celom prywatnym. Przekładając to na grunt Pana sprawy, takie wywłaszczenie sąsiadów, by zapewnić Panu dogodny dojazd do nieruchomości, zaspokajałoby jedynie Pana interes prywatny. Tym bardziej, że ma Pan możliwość dojazdu do nieruchomości, bowiem została ustanowiona na Pana rzecz służebność drogi koniecznej.

Mając na względzie powyższe, obecnie najlepszym rozwiązaniem wydaje się wystosowanie do Pana sąsiadów wezwania do zaprzestania naruszeń wraz z zastrzeżeniem, że w przypadku niezastosowania się do żądania, sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania sądowego, co narazi ich na poniesienie dodatkowych kosztów związanych z takim postępowaniem.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »

Podobne materiały

Czy droga służebna musi mieć osobny numer działki?

Kupiłem gospodarstwo rolne. Droga dojazdowa do niego prowadzi przez inną działkę (której jestem częściowym współwłaścicielem). Otrzymałem mapę od...

 

Zmiana treści służebności drogi koniecznej

Zmiana treści służebności drogi koniecznej

Kupiłem działkę, przez którą prowadzi droga szutrowa do sąsiada – taka zwyczajowa, bez żadnych umów. Sąsiad, który z niej korzysta, złożył...

Ważność ustnego ustalenia prawa służebności przejazdu i dojazdu

Ważność ustnego ustalenia prawa służebności przejazdu i dojazdu

Mój ojciec przed śmiercią ustnie ustalił służebność przejazdu i dojazdu dla wujka przez naszą nieruchomość. Podpisał też w tej sprawie...

Współfinansowanie utwardzenia drogi koniecznej

Współfinansowanie utwardzenia drogi koniecznej

Jestem właścicielem działki, przez którą nieodpłatnie ustanowiłem służebność przejazdu do działki mojego kuzyna. Na tej jego działce stoi budynek...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »