Sprzedaż majątku a dożywocie

Umowa darowizny a umowa dożywocia

W pierwszej kolejności wyraźnie podkreślić należy, iż jak mniemam, na rzecz rodziców ustanowiona została służebność osobista, a to z tego powodu, że brat otrzymał nieruchomość na drodze umowy darowizny, a nie dożywocia. Powyższe z kolei powoduje, że strony same (dowolnie) kształtują zakres takiego uprawnienia. Zgodnie z art. 298 Kodeksu cywilnego zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych. Niezwykle istotny jest zatem zapis uprawnienia na rzecz Pani rodziców w akcie notarialnym sprzed lat, na mocy którego przenosili prawo własności gospodarstwa na rzecz syna. Służebność osobista, a zatem ograniczone prawo rzeczowe obciąża nieruchomość, a nie właściciela, co z kolei powoduje, iż bez względu na to kto jest właścicielem gospodarstwa rolnego musi realizować obowiązki wynikające z umowy darowizny rodziców z synem.

Odwołanie darowizny na skutek rażącej niewdzięczności

W chwili obecnej darowizny jednak odwołać nie można, bowiem Pani bratowa wraz z córką nabyła nieruchomość w drodze spadku, a nie umowy darowizny. Nie ma zatem zastosowania w niniejszej sprawie przepis umożliwiający odwołanie darowizny na skutek rażącej niewdzięczności obdarowanego (nie ma obdarowanego – brat nie żyje). Prócz zakupu prawa własności gospodarstwa rolnego nie widzę możliwości, by stać się jej właścicielem. Uzyskanie prawa własności spowoduje jednak, że służebność osobista wygaśnie.

Prawdziwe jest zatem twierdzenie, iż bratowa może sprzedać nieruchomość z rodzicami, aczkolwiek musi sobie zdawać sprawę z tego, że nowy nabywca będzie zobowiązany wobec Pani rodziców do czynienia w sposób zgodny z ustanowioną na rzecz ich służebnością. Jak pokazuje moja dotychczasowa praktyka, tego rodzaju nieruchomości albo nie są sprzedawane w ogóle, albo są sprzedawane za znaczenie niższą cenę.

Z treści Pani pytania wynika jednak, że współwłaścicielem nieruchomości (gospodarstwa rolnego) jest także córka zmarłego brata, co powoduje, że do sprzedaży całości gospodarstwa wymagana jest także jej zgoda, a jeżeli nie jest ona pełnoletnia, także zgoda sądu opiekuńczego, wyrażona na wniosek jej matki. Bratowa może natomiast swobodnie dysponować swoim udziałem w gospodarstwie rolnym. O ile zatem Pani rodzice mają dobry kontakt z wnuczką, winni porozmawiać z nią, czy jest możliwe, by przeniosła na nich swoje prawo w zamian za wygaśnięcie zobowiązania z tytułu służebności osobistej.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.