Wniosek o ponowne wpisanie służebności do księgi wieczystej mimo uprzedniej rezygnacji

Ograniczone prawa rzeczowe

Własność – ustawowo określona w art. 140 Kodeksu cywilnego (K.c.) – jest podstawowym prawem do rzeczy (zespołem najszerszych uprawnień ze względu na rzecz). Własność jest więc najistotniejszym prawem rzeczowym (art. 140 i następne K.c.). Innymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie wieczyste, służebności (art. 285 i następne K.c.) – w tym służebności osobiste (art. 296 i następne K.c.) – zastaw, użytkowanie, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu, hipoteka, użytkowanie górnicze (z Prawa górniczego) oraz zastaw na statkach (w Prawie morskim); to podstawowe prawa rzeczowe (bardziej szczegółowe ujęcie „prowadziłoby” np. do zastawu rejestrowego). Dla opisanej przez Panią sytuacji szczególnie duże znaczenie mają ograniczone prawa rzeczowe (art. 244 i następne K.c.) – zwane także „prawami do rzeczy cudzej”, ponieważ stanowią one tytuł prawny do cudzej nieruchomości; w przypadku większości ograniczonych praw rzeczowych przysługiwanie takowego prawa (np. służebności) upoważnia do używania cudzej rzeczy – a więc chodzi o ograniczenie (akcentowanej w art. 140 K.c.) wyłączności właściciela do korzystania z należącej do niego rzeczy.

Celowo akcentuję określenia: „prawo rzeczowe” oraz „ograniczone prawa rzeczowe”. Ma to na celu podkreślenie, że wiodące znaczenie ma „rzeczowy charakter” takowych praw. Oznacza to np. bardzo małe (nawet wprost marginalne) znaczenie relacji osobistych między właścicielem rzeczy obciążonej (np. właścicielem obciążonej służebnością nieruchomości) a osobą uprawnioną na podstawie ograniczonego prawa rzeczowego (np. człowiekiem uprawnionym do wykonywania służebności).

Zobacz też: Pozew o zniesienie służebności gruntowej wzór

Ustanowienie albo zniesienie służebności osobistej

Relacje osobiste mogą mieć wpływ na ustanowienie albo na zniesienie służebności osobistej (art. 296 i następne K.c.) – w tym służebności mieszkania (art. 301 K.c., art. 302 K.c.) – ale sama ustanowiona służebność osobista powinna zostać wpisana do księgi wieczystej (o ile o dokonanie wpisu zawnioskowano), zaś służebność zniesiona powinna zostać z księgi wieczystej wykreślona (jeżeli zawnioskowano o wykreślenie służebności).

Zupełnie nie można wykluczyć wpływu relacji między właścicielami nieruchomości (władnącej oraz obciążonej) na zniesienie służebności (art. 294 K.c., art. 295 K.c.) – np. w przypadku bardzo nagannego wykonywania służebności (np. służebności przejazdu); niekiedy spór z tego zakresu trafia na drogę sądową. Za to często relacje międzyludzkie (np. w gronie rodzinnym lub sąsiedzkim) wpływają na ustanowienie służebności gruntowej – także w takich sytuacjach przydaje się odpowiednio dokładne uregulowanie praw i obowiązków właścicieli nieruchomości władnącej oraz nieruchomości obciążonej (grunty mogą przecież zmienić właścicieli, a po takich zmianach niekiedy ujawniają się problemy, których wcześniej nie przewidziano lub które lekceważono).

Nie napisała Pani, o jaki rodzaj służebności chodzi – służebność osobistą (np. służebność mieszkania), czy też służebność gruntową; w świetle opisu bardzo mało prawdopodobna wydaje się służebność przesyłu (art. 305¹ i następne K.c.). Niezależnie jednak od rodzaju służebności – służebność zniesiona lub taka, której uprawniony zrzekł się, powinna zostać wykreślona z ksiąg wieczystych (w tym z działu III księgi wieczystej, prowadzonej dla nieruchomości obciążonej); oczywiście, w przypadku zawnioskowania o wykreślenie służebności z księgi wieczystej. Skoro obowiązujące w Polsce przepisy prawne nie obligują do ujawniania w księgach wieczystych służebności ustanowionych, to za prawnie dopuszczalne (choć zapewne mało racjonalne, zwłaszcza praktycznie) można traktować prawną dopuszczalność wnioskowania o wykreślenie z ksiąg wieczystych służebności, której nie zniesiono. Co więcej, prawnie dopuszczalne jest ponowne zawnioskowanie o ujawnienie w księgach wieczystych służebności nadal „istniejącej” (a więc takiej, której nie zniesiono lub której nie zrzekł się uprawniony) – także w przypadku wcześniejszego wykreślenia służebności (w tym na wniosek osoby uprawnionej do wykonywania służebności).

Przeczytaj też: Wykreślenie służebności z księgi wieczystej

Wpisy w księgach wieczystych

Kompetencje (oficjalne uprawnienia) do dokonywania wpisów (a więc także wykreśleń) w księgach wieczystych przysługują sędziom oraz referendarzom sądowym (którym takie zadania powierzono). Prawnie wykluczone jest dokonywanie wpisów (i wykreśleń) w księgach wieczystych przez osoby prywatne (w tym właściciela nieruchomości obciążonej lub osobę uprawnioną do wykonywania służebności). Osoba uprawniona do wykonywania służebności jest władna zrzec się służebności – jej oświadczenie woli w tym zakresie powinno zostać dokonane w formie aktu notarialnego, ponieważ dla ustanowienia służebności wymagane jest zachowanie formy aktu notarialnego (art. 245 K.c. w związku z art. 158 K.c.). Jeżeli służebność przysługuje, to osoba uprawniona do jej wykonywania jest uprawniona wnioskować o jej wpisanie do księgi wieczystej (i to samodzielnie).

Proszę sprawdzić, czy doszło do zrzeczenia się służebności lub jej zniesienia. Opis sytuacji tego nie rozstrzyga. Nieuprawnione wnioskowanie o wpis w księdze wieczystej może skutkować obciążeniem kosztami postępowania – art. 98 i następne Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) – w tym np. obowiązkiem zwrotu kosztów na rzecz innego uczestnika postępowania (np. na rzecz właściciela nieruchomości, której dotyczy nieuprawniony wniosek o dokonanie wpisu w księdze wieczystej); na ogół trzeba wnioskować o uzyskanie zwrotu poniesionych kosztów.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.