Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Ustanowienie służebności na rzecz głównego udziałowca drogi

Autor: Eliza Rumowska

Jestem jednym z kilku współwłaścicieli działki drogowej, z której wszyscy korzystamy, dojeżdżając do domów. Udziały w drodze nie są równe, główny udziałowiec posiada ich ponad połowę. Główny udziałowiec wystąpił do sądu o ustanowienie służebności przejazdu na jego rzecz. Czy sąd może taką służebność ustalić, czy będzie wiązała się z opłatami? Czy inne osoby, które nie są współwłaścicielami i sporadycznie korzystają z drogi (np. goście), będą musiały też płacić za przejazd? Od czego zależy wysokość opłaty?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

W nawiązaniu do opisu sprawy wyjaśniam, że Kodeks cywilny w następujący sposób reguluje kwestie możliwości ustanowienia służebności gruntowej:

„Służebności. Rozdział I . Służebności gruntowe

Art. 285. [Służebność gruntowa]

§ 1. Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).

§ 2. Służebność gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej lub jej oznaczonej części. (…)

Art. 287. [Zakres i sposób wykonywania] Zakres służebności gruntowej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według zasad współżycia społecznego przy uwzględnieniu zwyczajów miejscowych.

Art. 288. [Rozwinięcie] Służebność gruntowa powinna być wykonywana w taki sposób, żeby jak najmniej utrudniała korzystanie z nieruchomości obciążonej.

Art. 289. [Obowiązek utrzymywania urządzeń]

§ 1. W braku odmiennej umowy obowiązek utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej obciąża właściciela nieruchomości władnącej.

§ 2. Jeżeli obowiązek utrzymywania takich urządzeń został włożony na właściciela nieruchomości obciążonej, właściciel odpowiedzialny jest także osobiście za wykonywanie tego obowiązku. Odpowiedzialność osobista współwłaścicieli jest solidarna.

Art. 290. [Podział nieruchomości władnącej lub obciążonej]

§ 1. W razie podziału nieruchomości władnącej służebność utrzymuje się w mocy na rzecz każdej z części utworzonych przez podział; jednakże gdy służebność zwiększa użyteczność tylko jednej lub kilku z nich, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zwolnienia jej od służebności względem części pozostałych.

§ 2. W razie podziału nieruchomości obciążonej służebność utrzymuje się w mocy na częściach utworzonych przez podział; jednakże gdy wykonywanie służebności ogranicza się do jednej lub kilku z nich, właściciele pozostałych części mogą żądać ich zwolnienia od służebności.

§ 3. Jeżeli wskutek podziału nieruchomości władnącej albo nieruchomości obciążonej sposób wykonywania służebności wymaga zmiany, sposób ten w braku porozumienia stron będzie ustalony przez sąd.

Art. 291. [Zmiana treści lub sposobu wykonywania] Jeżeli po ustanowieniu służebności gruntowej powstanie ważna potrzeba gospodarcza, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać za wynagrodzeniem zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności, chyba że żądana zmiana przyniosłaby niewspółmierny uszczerbek nieruchomości władnącej.

Art. 292. [Zasiedzenie służebności gruntowej] Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio.

Art. 293. [Wygaśnięcie]

§ 1. Służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.

§ 2. Jeżeli treść służebności gruntowej polega na obowiązku nieczynienia, przepis powyższy stosuje się tylko wtedy, gdy na nieruchomości obciążonej istnieje od lat dziesięciu stan rzeczy sprzeczny z treścią służebności.

Art. 294. [Zniesienie za wynagrodzeniem] Właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności gruntowej za wynagrodzeniem, jeżeli wskutek zmiany stosunków służebność stała się dla niego szczególnie uciążliwa, a nie jest konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej.

Art. 295. [Zniesienie bez wynagrodzenia] Jeżeli służebność gruntowa utraciła dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności bez wynagrodzenia”.

Powyższe regulacje w kontekście opisu sprawy dają następujące odpowiedzi na Pana pytania. Bardzo zaskakujące jest zgłoszenie akurat takiego żądania przez współwłaściciela działki, bo jak wynika z powyższych regulacji, nie bardzo to pasuje do konstrukcji prawnej ustanowienia służebności gruntowej. Oto bowiem przepisy o współwłasności stanowią wyraźnie, że „każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli”.

W Państwa przypadku posiadanie należy rozumieć jako korzystanie z drogi w ramach realizowanych przejazdów. Ta osoba, która czuje się pokrzywdzona z racji wyższych udziałów niż pozostali, może w świetle prawa domagać wynagrodzenia lub odpowiedniego rozliczenie w oparciu o poniższy przepis: „współwłaściciel sprawujący zarząd rzeczą wspólną może żądać od pozostałych współwłaścicieli wynagrodzenia odpowiadającego uzasadnionemu nakładowi jego pracy”.

Inne osoby, które nie są współwłaścicielami, muszą wnosić opłatę, jeżeli uzgodnicie to polubownie w ramach umowy lub jeżeli ustanowi takie wynagrodzenie sąd. Jednak powtarzam – na gruncie tej sprawy byłoby to wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości dla tego, który ma największy udział we współwłasności. Ustanowienie służebności miałoby sens tylko wtedy, gdyby droga ta prowadziła wyłącznie do działek pozostałych mniejszościowych współwłaścicieli, zaś współwłaściciel większości nie korzystałby z niej, ani też nie miał interesu w takim korzystaniu z racji braku p0optzrby jeżdżenia nią do swojej nieruchomości.

Wysokość opłaty zależy generalnie od zakresu obciążenia i ograniczenia cudzych praw. Zarówno wynagrodzenie za służebność, jak i wynagrodzenie za zarząd rzeczą oparte byłyby z jednej strony na zakresie korzystania i utrudnień, jakie ono ze sobą niesie dla tego głównego współwłaściciela, z drugiej zaś strony należałoby zbadać, w jakim zakresie on korzysta lub nie korzysta z tego uprawnienia. To będzie bez wątpienia przedmiotem kognicji sądu w razie sporu nawet przy konieczności zlecenia opinii biegłego sądowego, zaś gdy ustalicie taką kwotę polubownie, nikt w nią nie będzie ingerował.

Tak oto wygląda sytuacja w oparciu o analizę sprawy, jeżeli chciałby Pan zlecić analizę dokumentów – proszę o ich załączanie i zlecenie analizy.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Indywidualne porady prawne

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

odpowiedziprawne.pl

prawo-budowlane.info

spolkowy.pl

prawo-cywilne.info

poradapodatkowa.pl